Археолагі выявілі ў Шатландыі штучны востраў

• 16.05.2026, 19:54

Яму больш за пяць тысяч гадоў.

Тысячагоддзі таму людзі ўжо ўмелі ствараць штучныя астравы. Навукоўцы з Саўтгемптанскага ўніверсітэта (Вялікабрытанія) знайшлі ў возеры Лох-Боргастайл у Шатландыі фундамент кранагу — вострава, збудаванага яшчэ ў эпоху неаліту, піша «Нож».

Даследчыкі ўжо знаходзілі ў тых жа месцах і наваколлі рэшткі камяністага грунту, а таксама фрагменты неалітычнай керамікі. Цяпер дзякуючы тэхналагічнаму прагрэсу навукоўцам удалося стварыць трохмерную мадэль незвычайных старажытных адкладаў.

Як правіла, археолагі здымаюць буйныя аб'екты з паветра, пасля збіраюць аб'ёмную выяву. Аднак у гэтым выпадку камандзе давялося дзейнічаць інакш: меркаваны востраў у возеры Лох-Боргастайл быў схаваны пад няглыбокай мутнай вадой.

«Дробныя адклады, хваляванне на паверхні, плаваючая расліннасць, а таксама скажонае або адлюстраванае святло — усё гэта перашкаджае здымцы на мелкаводдзі», — патлумачыў Фрэйзер Сцюарт, сааўтар даследавання, марскі археолаг.

З гэтай прычыны здымкай участка заняўся дайвер. Ён «узброіўся» двума шырокавугольнымі камерамі для здымкі ва ўмовах нізкай асветленасці і праплыў па загадзя вызначаным маршруце.

У выніку навукоўцы знайшлі штучны востраў і драўляныя фундаменты пяцітысячагадовай даўніны, размешчаныя пад яго каменным пакрыццём. Адкрыццё ўразіла археолагаў.

«Доўгі час лічылася, што краннагі будаваліся, выкарыстоўваліся і перабудоўваліся галоўным чынам у перыяд паміж жалезным векам і познім сярэднявеччам, але цяпер мы ведаем, што некаторыя з іх былі ўзведзены значна раней, у эпоху неаліту, паміж 3800 і 3300 гадамі да нашай эры», — падсумавала Сцяфані Бланкшэйн, яшчэ адна сааўтарка даследавання.

Дагэтуль невядома, з якой мэтай быў пабудаваны гэты краннаг, але археалагічныя знаходкі вакол яго сведчаць, што людзі часоў неаліту карысталіся ім стагоддзямі.