Як фільм «Чатыры танкісты і сабака» уславіў аператара з Пружан і актрысу з Ліды
- 2.05.2026, 12:35
Беларускі след у знакамітым польскім серыяле.
Папулярны ў савецкі час серыял «Чатыры танкісты і сабака» гледачы бачылі вачыма кіноаператара Рамуальда Кропата, народжанага ў беларускіх Пружанах, а чароўную Марусю з мянушкай Агонёк сыграла Пола Ракса, якая нарадзілася ў Лідзе, піша belarus.kp.ru.
Серыял быў такі папулярны, што яго працягнулі яшчэ на два сезоны
У гэтыя дні серыялу спаўняецца 60 гадоў. Цяпер слова «серыял» гучыць як нешта сама сабой зразумелае, а ў 1966‑м такі фармат быў рэдкасцю. Каб любімае кіно цягнулася тры сезоны, ды яшчэ 21 серыю, можна было толькі марыць. І гэтыя мары ўвасобіліся ў ваенна-прыгодніцкай карціне «Чатыры танкісты і сабака».
Дарэчы, кінагісторыю пра танкістаў і сабаку спачатку планавалі распавесці ў сямі серыях. Аднак гледачы так палюбілі серыял, што яго працягнулі яшчэ на два сезоны, хоць і з паўзай у два гады.
Прыгоды танкістаў спачатку выйшлі на экраны ў Польшчы, а потым былі паказаныя ў СССР і іншых сацыялістычных краінах. Серыял пастаянна паўтаралі па тэлебачанні і ў наступныя дзесяцігоддзі. Дзеянне фільма адбываецца падчас Другой сусветнай вайны на тэрыторыі СССР, Польшчы і Германіі, якія вызваляліся савецкімі войскамі ад фашызму. У цэнтры сюжэта — лёс экіпажа, што ваюе на танку Т‑34‑85, названым байцамі «Рыжым».
Рамуальд Кропат нарадзіўся ў Пружанах і працаваў у фоталабараторыі
Серыял зняў рэжысёр Конрад Наленцкі па сцэнарыі Януша Пшыманоўскага, які прайшоў дарогамі вайны.
Пшыманоўскі добраахвотна пайшоў на фронт у 1939 годзе. Польшча пацярпела паразу, а ён як вайсковец апынуўся інтэрнаваным у СССР, нават сядзеў у турме. Калі пачалося фарміраванне польскіх частак, ён пайшоў ваяваць у складзе будучага Войска Польскага. Пасля вайны ён напісаў аповесць «Чатыры танкісты і сабака», паводле якой і знялі кіно.
Серыял гледачы бачылі вачыма кіноаператара Рамуальда Кропата. Ён нарадзіўся ў 1927 годзе ў беларускіх Пружанах. Цяпер гэта горад у Брэсцкай вобласці, а з 1921‑га па верасень 1939‑га ён уваходзіў у Палескае ваяводства Польшчы.
У 1943–1945 гадах Рамуальд працаваў фоталабарантам у СССР, а пасля заканчэння вайны пераехаў у Польшчу. Кропат атрымаў адукацыю ў Вышэйшай дзяржаўнай школе кінематаграфіі, тэлебачання і тэатра ў Лодзі. У 1950‑м ён зняў свой першы фільм «Нядалёка ад Варшавы». Сярод найбольш вядомых яго работ — «Чалавек на рэйках», «Ранчо Тэхас»… Але найбольшую вядомасць Рамуальду, вядома, прынёс серыял «Чатыры танкісты і сабака». За гэтую працу ён атрымаў прэміі I ступені ад Міністэрства народнай абароны і Міністэрства культуры і мастацтва Польшчы. Але галоўная ўзнагарода для яго стваральнікаў — любоў гледачоў.
Пасля таго як Рамуальд пакінуў працу ў кіно, ён выкладаў на кафедры кінематаграфіі ў кінашколе Лодзі і вёў там жа курс фатаграфіі. Кропат падрыхтаваў многіх вядомых аператараў і фатографаў. Ён пражыў 81 год і памёр у Лодзі ў 2008 годзе.
Савецкія гледачы прызналі Полу Раксу лепшай замежнай актрысай
«Чатыры танкісты і сабака» — гэта не толькі пра бітвы, але і пра каханне, вядома. У серыяле пачуцці ўспыхнулі паміж танкістам Янкам і санітаркай Марусей з мянушкай Агонёк. Яе сыграла актрыса Апалонія (Пола) Ракса. У прыгожую і прывабную дзяўчыну закахаўся не толькі Янек, але і мільёны гледачоў. Паводле апытання чытачоў часопіса «Савецкі экран» Ракса прызнавалася лепшай замежнай актрысай года. Дарэчы, разам з Сафі Ларэн. Пад Полу нават стрыгліся. Карэ з чолкай — адна з самых модных прычосак таго часу.
Пола нарадзілася ў беларускай Лідзе 14 красавіка 1941 года, а праз некалькі гадоў разам з сям’ёй з’ехала ў Польшчу. Там яна скончыла школу і паступіла ў Уроцлаўскі ўніверсітэт, дзе вывучала літаратуру і мастацтва, паралельна іграючы ў студэнцкім тэатры. Пасля фотасесіі для часопіса прыгажуню запрасілі ў кіно. Поспех у фільме «Сатана з сёмага класа» пераканаў яе стаць актрысай. І тады Пола пакінула свой універсітэт і паступіла ў Лодзі ў тэатральны.
Цікава, што падчас здымак фільма «Зося» ў Полы ўспыхнуў раман з савецкім акцёрам Юрыем Каморным. Іх гісторыя кахання была яркай, але нядоўгай.
Яшчэ ў 1990‑я Пола Ракса пайшла з кіно і тэатра. Але яна па-ранейшаму ўваходзіць у лік самых папулярных актрыс Польшчы ўсіх часоў — скажам, у 2003 годзе актрысу прызналі самай прыгожай бландынкай у гісторыі Польшчы.