Кітайская «пілюля» для Крэмля

• Сяргей Корсунскі, ZN.UA
• 21.05.2026, 15:30

Шмат рытуалаў, мала вынікаў.

19–20 мая прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін наведаў Пекін з чарговым афіцыйным візітам. Напярэдадні журналісты імкнуліся падлічыць колькасць сустрэч гаспадара Крэмля з кіраўнікамі КНР, якіх змянілася некалькі за тыя 25 гадоў, пакуль пры ўладзе ў РФ знаходзіцца Пуцін. У 2001 годзе дагавор аб супрацоўніцтве, дружбе і добрасуседстве паміж РФ і КНР Пуцін, тады толькі прыйшоўшы да ўлады, падпісаў з Цзян Цзэмінем. 25-ю гадавіну менавіта гэтага дагавора расійскі прэзідэнт адзначыў ужо з Сі Цзіньпінам. Сустрэч Пуціна з кіраўнікамі КНР за гэты час адбылося звыш 40, саміх толькі візітаў у Пекін — 25, больш, чым у любога іншага лідара.

У сваёй прамове перад пачаткам перамоваў Пуцін прывёў кітайскую прымаўку, якая звычайна датычыць зносінаў закаханых: «мы не бачыліся адзін дзень, а такое ўражанне, што мінула тры восені». У адказ Сі Цзіньпін назваў Пуціна «дарагіμ сябрам». Гэта не дзіўна. З пачатку агрэсіі супраць Украіны Кітай набыў расійскіх энергарэсурсаў на 370 млрд долараў. Тры гады запар тавараабарот перавышае 200 млрд, у 2025 годзе дасягнуў 228 млрд долараў. Кітай застаецца самым вялікім гандлёвым партнёрам РФ на працягу 16 гадоў. Дамову падоўжылі, бязвізавы рэжым таксама будзе дзейнічаць да канца 2027 года, дамовіліся, што ў гэтым годзе яны сустрэнуцца яшчэ двойчы.

Сярод мантраў, якія паўтаралі розныя кітайскія крыніцы напярэдадні і падчас візіту (верагодна, для гіпнатычнага ўплыву на слухачоў), гучалі сцверджанні, што РФ і КНР будуюць адносіны на аснове павагі да суверэнітэту, немяшання ў справы іншых краін, Статута ААН і міжнароднага права. Яны не сябруюць супраць трэціх краін і стаяць на варце справядлівага міру. Яны нібыта выбудавалі мадэль адносін, якая станоўча ўплывае на рэгіянальную стабільнасць і глабальны парадак, і гэта ў жудасных умовах «закона джунгляў», які ім навязваюць вонкавыя сілы. Наколькі б далёкімі ад рэальнасці ні былі гэтыя сцверджанні, яны традыцыйна займаюць значную частку эфірнага часу падчас такіх візітаў. Усход — ён такі.

У заявах для друку, агучаных пасля заканчэння перамоваў, было вельмі шмат слоў і ніякай канкрэткі ў практычных дамоўленасцях. Сярод падпісаных дакументаў (было абвешчана, што іх каля 40) абсалютная большасць — мемарандумы аб намерах. Відавочна, засталася на тым жа месцы, што і раней, вільготная мара Пуціна пра будаўніцтва газаправода «Сіла Сібіры-2», па якім ён спадзяецца пастаўляць да 50 мільярдаў кубаметраў прыроднага газу ў Кітай. Гэты праект на стале ўжо 20 гадоў. Ідзе гаворка пра той самы газ, які калісьці пастаўлялі ў ЕС, і цяпер для яго няма іншага шляху, чым на Усход. Кітай гэта цудоўна разумее і таму даволі спакойна чакае, пакуль РФ згадзіцца прадаваць гэты газ практычна па ўнутраных цэнах. Заява Пяскова аб прагрэсе ў перамовах, дзе бакі ўзгоднілі «тэхнічныя параметры і маршрут», а іншыя дэталі яшчэ трэба ўзгадніць, сведчыць, што праект і дагэтуль застаецца на стадыі «кітайскай замарозкі» — г.зн. няпэўнасці.

Сярод палітычных заяў звяртае на сябе ўвагу агульнае асуджэнне прыдуманага ў Пекіне і Маскве «адраджэння японскага мілітарызму». Бясконцыя абвінавачванні на гэтую тэму гучаць з моманту прыходу да ўлады прэм’ер-міністра Японіі Санаэ Такаіці, якая з усёй рашучасцю ініцыявала перагляд стратэгій бяспекі і абароны, што заставаліся нязменнымі цягам 80 гадоў пасля Другой сусветнай вайны. Цікава, што японскія СМІ практычна поўнасцю праігнаравалі саміт Пуціна і Сі, засяродзіўшы ўвагу на візіце Такаіці ў Паўднёвую Карэю, які адбываўся ў той жа час і сапраўды меў жыццёва важнае значэнне для ўсёй Усходняй Азіі. Японія таксама выказала пратэст Кітаю з-за нападу на двух грамадзян Японіі ў рэстаране ў Шанхаі, дзе невядомы параніў іх нажом. Такія выпадкі пачашчаліся апошнім часам на фоне антыяпонскай прапаганды ў КНР.

Да цікавых момантаў сустрэчы ў Пекіне можна было б аднесці і агульную заяву аб падтрымцы шматпалярнага свету, калі забыць, што першую такую заяву РФ і КНР перададзiлі ў ААН… больш за 30 гадоў таму. Той факт, што менавіта падчас перамоваў Пуціна і Сі дзяржаўныя медыя КНР абнародавалі афіцыйныя вынікі візіту Дональда Трампа (яны такія ж, як і неафіцыйныя, пра што ўжо шмат пісалі), падштурхнуў некаторых каментатараў выказаць здагадку пра магчымасць стварэння трохбаковага механізму кансультацый ЗША—КНР—РФ падчас саміту АТЕК у лістападзе ў Шэньчжэне. Разам з тым літаральна перад прыбыццём Пуціна Трамп абверг паведамленне СМІ пра тое, што Сі нібыта сказаў яму, што расійскі лідар Уладзімір Пуцін можа «пашкадаваць» пра пачатак уварвання ва Украіну. Спасылаючыся на невядомыя крыніцы, Financial Times паведаміла, што Сі даў гэты каментар падчас працяглых перамоў, калі Трамп наведаў Кітай мінулага тыдня. Прэзідэнт ЗША заявіў, што «ён ніколі гэтага не казаў». Практычна сінхронна прэс-сакратар Міністэрства замежных спраў Кітая Го Цзякунь заявіў, што гэта паведамленне, «верагодна, прыдумана без якіх-небудзь фактычных падстаў». Тым часам Кірыл Дзмітрыеў, які знаходзіўся ў складзе эканамічнай часткі дэлегацыі, паведаміў СМІ, што Уіткофф хутка чарговы раз наведае Маскву, падкрэсліваючы такім чынам «руцінны» характар дыялогу з ЗША. Магчыма, Уіткоффу будзе цікава даведацца падрабязнасці планаў сумеснага асваення Кітаем і Расіяй Арктыкі і Месяца, дзе яны вырашылі будаваць атамную электрастанцыю.

«Мірныя» Кітай і Расія, якія нікому не пагражаюць і ні супраць каго не супрацоўнічаюць, дамовіліся пашырыць сумесныя вайсковыя вучэнні, а таксама паветранае і марское патруляванне, згодна з агульнай заявай аб садзейнічанні ўсебаковаму партнёрству, апублікаванай Крэмлём. Пекін і Масква будуць працягваць умацоўваць дружбу паміж ваеннымі дзвюх краін, «паглыбляць узаемны давер у ваеннай сферы» і ўдасканальваць механізмы супрацоўніцтва. Бакі таксама зрабілі акцэнт на сваім намеры развіваць супрацоўніцтва ў ваенным прымяненні штучнага інтэлекту.

Калі згадаць Паўночную Карэю, то лідары Кітая і Расіі выступілі супраць эканамічных санкцый, прымусовага ціску і іншых мерапрыемстваў, якія пагражаюць бяспецы Карэйскай Народна-Дэмакратычнай Рэспублікі. «Пекін і Масква працягнуць цесна супрацоўнічаць дзеля прасоўвання палітычнага вырашэння пытанняў на Карэйскім паўвостраве і збіраюцца адыгрываць канструктыўную ролю ў стварэнні мірных механізмаў, накіраваных на забеспячэнне ўстойлівай доўгатэрміновай стабільнасці ў Паўночна-Усходняй Азіі», што б гэта ні значыла ў іх разуменні.

Тэкст агульнай заявы на 46 старонках першым апублікаваў Крэмль. Досвед паказвае, што кітайскі варыянт з'явіцца значна пазней, і яго тэкст можа адрознівацца, бо расіяне — яшчэ тыя майстры перакладу. У расійскім варыянце абзац пра Украіну гучыць так: «Стороны уверены в необходимости полностью устранить первопричину Украинского кризиса на основе соблюдения принципов Устава ООН во всей их полноте, совокупности и взаимосвязи для гарантирования взаимной безопасности и формирования основ постоянного мира. Руководствуясь этим, Стороны поддерживают все усилия, которые способствуют установлению долгосрочного и постоянного мира, а также выступают за продолжение поиска решения путем диалога и переговоров. Российская Сторона позитивно оценивает объективную и беспристрастную позицию Китайской Стороны по вопросам ситуации в Украине и приветствует стремление Китая играть конструктивную роль в урегулировании украинского кризиса политико-дипломатическим путем».

Асцярожныя надзеі на тое, што поўнае ўстараненне першапрычын «украінскага крызісу» выявіцца ў вывадзе войскаў РФ з акупаваных тэрыторый, вызваленні ўсіх грамадзян Украіны, якіх утрымліваюць незаконна, вяртанні выкрадзеных дзяцей, выплаце рэпарацый і пакаранні злачынцаў, наўрад ці з'яўляюцца абгрунтаванымі. Вайна — спосаб існавання пуцінскага фашысцкага рэжыму. З часу прыходу Пуціна да ўлады Расія або рыхтавалася да вайны, або знаходзілася ў стане вайны. Вайна — адзінае, што трымае гэты рэжым, таму ніякія агульныя заявы з Кітаем не варта ўспрымаць як такія, што будуць мець наступствы. Для КНР у гэтай сітуацыі самае важнае — захаваць белымі і недатыкальнымі строі міратворцы, які дбае пра інтарэсы ўсяго чалавецтва. Важна таксама захоўваць дружалюбны да КНР рэжым у Крэмлі. Па выніках двух самітаў у Пекіне трэба прызнаць, што цяпер жаданае для Сі Цзіньпіна амаль удалося.

Сяргей Корсунскі, ZN.UA