«Хачу вазу — значыць, дома іх будзе пяць»

• 9.05.2026, 10:34

Як мінчанка сабрала двухвяковую галерэю моды

Ужо некалькі месяцаў у Нацыянальным мастацкім музеі працуе выстава «Два стагоддзі моды ў Мастацкім».

Экспанаты тут сапраўды рэдкія і вытанчаныя — інакш і быць не магло, бо іх з асаблівым трапятаннем і бездакорным густам збірала калекцыянерка, стылістка і кіраўніца салона прыгажосці Таццяна Фядосава.

Журналісты Tochka.by апранулі свае найлепшыя ўборы, каб зазірнуць у сталічны храм мастацтва, а заадно з першых вуснаў даведацца некалькі інтрыгуючых фактаў пра стварэнне калекцыі.

Хачу вазу — значыць, дома будзе пяць

Таццяна вядзе нас у выставачную залу, паралельна распавядаючы, як яна «дакацілася да такога жыцця».

«Каб дзяўчынка вось так жыла-жыла і раптам вырашыла заняцца калекцыянаваннем — такога не было», — з усмешкай кажа яна.

Яшчэ ў юнацтве Таццяна пастаянна задавалася пытаннем, чаму ёй падабаецца тое, чаго іншыя не заўважаюць. Напрыклад, старая мэбля або адзенне.

Адначасова ў нашай суразмоўцы нараджаліся задаткі калекцыянеркі. Калі ёй хацелася вазу, то іх абавязкова аказвалася дома пяць. Тое самае адбывалася з усімі жаданымі прадметамі, флакончыкамі ці каробачкамі.

«Я проста збірала, бо мне гэта цікава. Заўсёды хацелася дзяліцца тым, што ведаю і маю. Вось гэта неяк і вылілася ў калекцыю», — узгадвае стылістка.

Дазволіць «патрогаць» моду

Час ішоў, Таццяна ўжо вызначылася са справай жыцця. Працуючы над сваім курсам па стылі, наша гераіня зразумела, што хоча не толькі распавядаць вучаніцам пра моду, але і даць магчымасць дакрануцца да яе.

Тады хатняе хобі Таццяны перарасло ў нешта большае. Да яе асабістых знаходак дадаліся рэчы, прынесеныя знаёмымі і вучаніцамі: старадаўнія брошкі, сумачкі, іншыя аксэсуары і элементы адзення.

«Неяк сяброўка між іншым сказала, што ў гаражы пыляцца сукенкі яе мамы і цёці. Іх ужо збіраліся выкінуць, а цяпер яны сталі часткай экспазіцыі і ўзнаўляюць вобразы 1960-х. Цуды нейкія», — з захапленнем распавядае Таццяна.

Усе стадыі прыняцця

Калекцыянаванне — гэта часта «адзіночны забег», які не заўсёды зразумелы навакольным. Далёка не кожны гатовы дзяліць гасціную з карсэтамі і сукенкамі XIX стагоддзя або антыкварнымі вазамі, і рэакцыя блізкіх на такое хобі бывае неадназначнай.

Таццяна прызнаецца: члены сям’і прайшлі праз усе стадыі прыняцця. Найхутчэй да яе захаплення адаптаваўся муж. Пара пазнаёмілася якраз у перыяд фарміравання калекцыі.

Дарэчы, менавіта ён пераканаў Таццяну вынесці гэтыя скарбы з дома і прадставіць шырокай публіцы.

Прамянялі пляжы на барахолкі

Калі раней экспанаты самі «знаходзілі» нашу суразмоўцу, то цяпер сужэнцы разам займаюцца папаўненнем калекцыі.

Часта ўнікальныя рэчы атрымліваецца знайсці ў адпачынку. Сям’я прылятае на які-небудзь курорт не дзеля пляжнага адпачынку. Галоўныя месцы прыцягнення для іх — антыкварныя крамы і блошыныя рынкі.

«Калі мы іх не засталі, дык навошта наогул ехалі?» — задае рытарычнае пытанне Таццяна.

Дзеці таксама далучаюцца да пошуку. Ходзяць па радах, фатаграфуюць цікавыя знаходкі і дасылаюць бацькам: маўляў, раптам тыя які рарытэт не разгледзелі.

Выбар звычайна падае на тое, што абодва сужэнцы лічаць эстэтычным і адпаведным па стылі да ўжо наяўнай калекцыі.

«Акрамя прыгажосці і колеру я заўсёды ацэньваю сілуэт і складанасць крою канструкцыі», — адзначае крытэрыі адбору калекцыянерка.

Гонар і справядлівасць

Просім Таццяну паказаць экспанат, да якога асабліва ляжыць душа. Суразмоўца заводзіць нас у глыб залы да двух яскравых вобразаў.

Іх стваральніца — расійская княжна і каралева італьянскага подыума Ірэна Галіцына. У свой час яе строі выбіралі іконы стылю Софі Лорэн, Элізабет Тэйлар і Одры Хепберн.

Жанчына падпарадкавала Таццяну не толькі сваімі працамі, але і жыццёвай філасофіяй, у аснове якой заўсёды стаялі гонар і справядлівасць.

Калекцыянерка спадзяецца, што дзякуючы гэтай выставе імя вялікага мадэльера зноў прагучыць з належнай годнасцю.

Вобразы, якія цяпер красуюцца на манекенах, прыбылі ў беларускую сталіцу проста з Італіі.

Гісторыя ў сукенак кароткая, але знакавая: у іх прайшліся па подыуме ўсяго раз, пасля чаго яны сталі сімваламі эпохі.

Карыстаючыся выпадкам, Таццяна паказвае нам унутраны бок. Унутры пазначаныя нумары выхаду мадэляў. Так пазначаюць адзенне, якое ўдзельнічае ў модных паказах.

Сукенкі — жывое адлюстраванне моды таго часу. Калекцыянерка акцэнтуе ўвагу на характэрных «маркерах» эпохі: асаблівым сілуэце, складаным кроі спадніц і рукавоў, далікатнай вышыўцы.

«Мода пачатку 1990-х была даволі жорсткай. Жанчына ўзяла на сябе мужчынскую ролю, што адбівалася на подыумах. Але тым не менш у калекцыях Галіцыной усё роўна прасочваецца жаночнасць», — звяртае ўвагу Таццяна.

Злева ад экспанатаў усталяваны невялікі экран. На відэа мадэлі здзяйсняюць свой адзіны і трыумфальны выхад у сукенках, на якія цяпер можна палюбавацца ў Мінску.

Аперацыя «А»

У Таццяны нямала захапляльных гісторый пра з’яўленне тых ці іншых экспанатаў. Часам гэта сапраўдныя «спецаперацыі».

Адзін з самых нервовых — пошук двух рэдкіх брошак ад легендарнай амерыканскай дызайнеркі Хэці Карнегі. Яе працы ўпрыгожваюць нью-ёркскі музей мастацтваў «Метрапалітэн».

У 1950-х гадах Карнегі стварыла серыю ўпрыгожванняў, што адлюстроўваюць воінаў старажытных цывілізацый — ацтэкаў. Сёння гэтыя рэчы маюць музейную вартасць, і злавіць іх у вольным продажы — вялізная ўдача. Таццяне пашанцавала: адзін воін знайшоўся ў ЗША, другі — у Канадзе.

Але на гэтым шанцаванне скончылася. З-за складанасцяў з міжнароднымі пераводамі аплаціць куплю наўпрост было немагчыма.

Дастаўка ператварылася ў лагістычны квест. Каб трапіць у Мінск, пасылкі прарабілі шлях праз Лондан і Варшаву. У гэтым ланцужку ўдзельнічала велізарная колькасць людзей, многіх з якіх Таццяна ніколі не бачыла.

«Мы пералічвалі грошы людзям асабіста, на даверы. Яны маглі проста сказаць нам дзякуй і знікнуць. Гэта была вялізная рызыка», — узгадвае гераіня.

Сітуацыю ўскладнялі праблемы са сувяззю: паведамленні прыходзілі з затрымкай, інтэрнэт даваў збоі, і часам было незразумела, на якой стадыі шляху знаходзяцца дарагія воіны.

«Гэта была цэлая спецаперацыя. Не аперацыя «Ы», а аперацыя «А»», — пажартавала калекцыянерка.

Дарэчы, брошкі не адзіныя «экстрэмальныя» падарожнікі ў калекцыі. Свае мілі наматаў і вінтажны стул з галовамі лебедзяў на падлакотніках.

Ён добра папетляў па свеце: выехаўшы з ЗША, чамусьці пракаціўся па Паўднёва-Усходняй Азіі, пабываў у Малайзіі, Стамбуле, Таджыкістане і Арменіі. І толькі пасля такога «турнэ» дабраўся да Мінска.

Значыць, гэта камусьці трэба

Той факт, што сотні сукенак і аксэсуараў праз стагоддзі зноў знаходзяць свайго гледача, шмат пра што кажа. Таццяна перакананая: яе выстава — не проста паход у музей, а шанец па-сапраўднаму закахацца ў мастацтва.

«У музеі, як у храме, душа наладжваецца на іншы, высокі ўзровень вібрацый», — тлумачыць яна.

Мэта стваральніцы выставы — не ўразіць гледача маштабам і рэдкасцю, а дапамагчы яму дакрануцца да прыгажосці. А праз яе — адчуць сябе, свой шлях да культуры і ўнутранага росту.