У новым урадзе Вугоршчыны будзе невідушчы міністр
- 9.05.2026, 15:13
Гісторыя Вілмоша Катаі-Немета — юрыста і майстра айкідо.
Лідар партыі-пераможцы ўгорскіх выбараў Петер Мадьяр ужо прадставіў кандыдатуры міністраў свайго новага ўрада, і адным з найбольш яскравых кандыдатаў стаў Вілмош Катаі-Немет, які павінен узначаліць нанова створанае Міністэрства сацыяльнай палітыкі і аховы здароўя, піша «Суспільне».
Асаблівасць Катаі-Немета — акрамя таго, што ён адзіны ў краіне майстар айкідо, — у тым, што ён практычна не бачыць. У 16 гадоў мужчына страціў 97% зроку з-за спадчыннай хваробы — атрафіі сятчаткі. Аднак гэта не перашкодзіла яму ні пастаянна працаваць, ні атрымаць юрыдычную адукацыю, ні стварыць сям’ю і завесці дзяцей.
Майстар айкідо з белай тросткай
Вілмош Немет нарадзіўся ў горадзе Д’ёр на захад ад Будапешта. Аднак яшчэ калі ён быў школьнікам, сям’я пераехала ў сталіцу. Там Вілмош вучыўся ў школе і там жа праходзіў медагляды з-за праблем са зрокам, якія выявіліся яшчэ ў дзяцінстве. Высветлілася, што Немет пакутуе на спадчыннае захворванне — атрафію сятчаткі вачэй. Да 16 гадоў з-за гэтага ён страціў 97% зроку.
«Мне выпала жыць у свеце, цудоўны інструмент узаемадзеяння з якім я страціў. Давялося адмовіцца ад пратаптанай сцежкі дзеля непратаптанай, — распавядаў ён пазней. — Гэта мела розныя стадыі. Аднойчы ў бальніцы я разважаў, ці не выкінуцца з акна шматпавярхоўкі. Я стаяў на падваконніку і думаў: можа, лепш скочыць і паставіць кропку? А потым успомніў шахматную партыю, якую мне ўдалося выйграць пасля моманту, калі я быў вельмі блізкі да паразы. І я сказаў сабе: «О не, калі мне ўдалося тады, удасца і цяпер».
У дзяцінстве Немет любіў баявыя мастацтвы, імі ён займаўся да таго, як зрок стаў занадта слабым. Гэтыя веды пазней яму спатрэбіліся.
Аднойчы Вілмош вяртаўся з дня нараджэння сябра, і на вуліцы на яго напалі — як ён лічыць, з-за белай тросткі, якой карыстаюцца людзі з парушэннямі зроку. Дзякуючы ўрокам баявых мастацтваў ён здолеў абараніцца.
Пасля гэтага Немет вярнуўся да баявых мастацтваў — у прыватнасці да заняткаў айкідо. У 2005 годзе ён атрымаў чорны пояс па айкідо і працягваў вывучаць іншыя віды баявых мастацтваў — напрыклад, тайскі бокс. Ён і дагэтуль застаецца адзіным майстрам айкідо, то бок уладальнікам першага дана, у Вугоршчыне.
«Дзякуючы баявым мастацтвам я навучыўся медытаваць, па-сапраўднаму пагружацца ў сябе. Дзякуючы гэтаму я магу пераадольваць уласныя страхі і абмежаванні. Урэшце гэтыя выпрабаванні дапамагаюць абараніць сябе», — тлумачыў ён.
Вілмош Немет распрацаваў сістэму самаабароны для людзей з парушэннямі зроку пад назвай «Белы меч». Гэта сістэма прыёмаў, якая дазваляе ацэньваць рост і становішча суперніка падчас раптоўных дотыкаў, быць гатовымі неадкладна адказаць у разе патрэбы — і мець магчымасць утрымліваць нападніка на зямлі, клічучы на дапамогу.
Шырокую вядомасць Немет атрымаў пасля таго, як яго гісторыю паказаў тэлеканал HBO. Аднак да палітыкі і «Цісы» Вілмош спачатку рэалізаваў сябе як масажыст, а потым у адвакатуры.
Дыплом дзеля маці
У 2007 годзе Немет атрымаў навуковую ступень па правазнаўстве ў Каталіцкім універсітэце імя Пятэра Пазманя — адным з самых прэстыжных ВНУ Вугоршчыны. Вучыцца на юрыста ён захацеў з двух прычын. Першай стаў выпадак, калі Вілмоша з сабакам-павадыром «выкінулі з вялікай прадуктовай крамы». Ён судзіўся з уладальнікамі крамы, і справу ўрэгулявалі ў досудовым парадку. Вілмош Немет паведаміў, што перадаў кампенсацыю ад крамы фонду, які займаецца сабакамі-павадырамі для людзей з парушэннямі зроку.
Другой прычынай паступлення на юрыдычны факультэт стала маці Немета. Яна была дваранскага паходжання, што ў камуністычнай Вугоршчыне (асабліва ў перыяд кіравання артадаксальнага генеральнага сакратара, Мацьяша Ракошы, у 1948—56 гадах) было прысудам для моладзі. Дваранскі клас тады назвалі «эксплуататарскім», яго прадстаўнікі мелі афіцыйны статус «класава варожых элементаў», таму паступленне ва ўніверсітэты для іх было амаль немагчымым.
Вілмош Немет казаў, што яго маці хацела атрымаць вышэйшую адукацыю, але не магла. Яна памерла, калі яму было 15 гадоў. Тады хвароба вачэй ужо прагрэсаваўла — і маці заахвочвала сына жыць актыўным жыццём нягледзячы ні на што.
Таксама Немет ведаў пра жаданне маці атрымаць вышэйшую адукацыю. Таму ўжо дарослым ён дадаў да свайго прозвішча дзявочае прозвішча маці — «Катаі».
«Я яшчэ ў дзяцінстве пакляўся, што калісьці да прозвішча Катаі дададуць званне доктара», — тлумачыў гэтае рашэнне Вілмош.
Пасля атрымання вышэйшай адукацыі Катаі-Немет пачаў прыватную адвакатскую практыку, працуючы ў сферы роўных магчымасцяў. Вілмош тлумачыў выбар сферы тым, што «ніколі не адчуваў сябе абмежаваным з-за праблем са зрокам у зале суда, але ў іншых сферах жыцця ўсё яшчэ сутыкаецца з недаступнасцю».
«Я жартаваў, што дзе не дапамагае закон — там дапамагае мой кулак, дзе не дапамагае кулак — дапамагае закон», — казаў пра сваю адвакатскую практыку Катаі-Немет HBO.
Атрыманне вышэйшай адукацыі, а пазней і ступені доктара права Катаі-Немет лічыць сваім трэцім дасягненнем у жыцці разам са званнем майстра айкідо і працай масажыста. Нягледзячы на праблемы са зрокам, ён быў папулярны сярод кліентаў яшчэ і таму, што пра яго выходзілі дакументальныя фільмы і інтэрв’ю.
«Адзін з маіх кліентаў бачыў фільмы пра мяне. Ён наняў мяне сваім адвакатам, сказаўшы: «Калі жыццё — гэта гонка, то ты пачынаеш яе за 300 метраў ззаду іншых. Але потым ты іх абганяеш»», — распавядаў пра сваю практыку Вілмош.
Перамога з вялікім адрывам
Прадстаўляючы Катаі-Немета як кандыдата на пасаду міністра сацыяльных спраў і сям’і, Петер Мадьяр казаў, што як чалавек з парушэннямі зроку Вілмош «ведае пра складанасці людзей з інваліднасцю на ўласным досведзе» і што «роўныя магчымасці для яго маюць першачарговае значэнне».
«Яго галоўная мэта — забяспечыць усім нашым суайчыннікам, незалежна ад месца нараджэння або паходжання, доступ да якаснай медыцынскай дапамогі і адукацыі. Ён павінен прадстаўляць інтарэсы людзей, якія маюць патрэбу ў падтрымцы, а таксама ўмацоўваць сістэму сацыяльнай абароны і абароны дзяцей», — казаў Мадьяр пра задачы міністра.
Катаі-Немет далучыўся да «Цісы» ў 2024 годзе. Да таго палітычнага досведу ён не меў. У сваёй перадвыбарчай праграме кандыдата ў парламент Вілмош падкрэсліваў, што для яго важныя ахова здароўя, даступны транспарт і развіццё асяроддзя для сямейнага бізнесу. Ён заяўляў, што будзе працаваць над умацаваннем малога і сярэдняга бізнесу, працаўладкаваннем людзей з інваліднасцю і гнуткімі магчымасцямі працы для бацькоў з малымі дзецьмі.
У 9‑й акрузе Будапешта ён атрымаў пераканаўчую перамогу над кандыдатамі ад іншых партый, у тым ліку «Фідэс», набраўшы больш за 60% галасоў выбаршчыкаў.
У інтэрв’ю Deutsche Welle Вілмош патлумачыў, што вырашыў пайсці ў палітыку з-за Мадьяра.
«Мне абрыдлі 16 гадоў кіравання «Фідэс», — сказаў ён. — Яны ўсіх прыніжалі і абкрадалі».
Адной з задач Катаі-Немета таксама будзе расследаванне часткі злоўжыванняў, якія «Фідэс» дапусціла за час знаходжання пры ўладзе — у тым ліку тых, ад якіх пацярпелі дзеці.
Свой падыход да жыцця ў цэлым Вілмош цяпер апісвае так: «Я хацеў бы пражыць жыццё так, каб нават калі памру адзін у маленькай драўлянай хацінцы дзесьці далёка ў лесе — я мог сказаць, што жыў, а не проста пасіўна чакаў лепшых часоў».