Героі вайны і генералы

• Уладзімір Фесенка
• 11.06.2026, 17:07

Каму больш за ўсё давяраюць украінцы.

Адразу адзначу, што гэта не электаральныя рэйтынгі. Давяраць або не давяраць рэспандэнты могуць адначасова розным палітыкам.

10 чэрвеня Кіеўскі міжнародны інстытут сацыялогіі (КМІС) апублікаваў вынікі свайго даследавання (7 мая — 3 чэрвеня 2026 года па прадстаўнічай выбарцы было апытана 1015 рэспандэнтаў) адносна ўзроўню даверу да асобных дзяржаўных кіраўнікоў, палітыкаў і грамадска-палітычных дзеячаў. Такія даследаванні перыядычна праводзяць розныя сацыялогічныя цэнтры, і іх вынікі адлюстроўваюць палітычныя настроі грамадзян, іх стаўленне да розных грамадска-палітычных постацей. Адразу адзначу, што гэта не электаральныя рэйтынгі. Давяраць або не давяраць рэспандэнты могуць адначасова розным палітыкам.

Каму больш за ўсё давяраюць украінцы? У лідарах тры генералы, тры героі вайны. І гэта паказальна, а ва ўмовах вайны і заканамерна.

Найвышэйшы ўзровень даверу — 73% — да Валерыя Залужнага, былога кіраўніка ЗСУ, цяпер пасла Украіны ў Вялікабрытаніі. Гэту лідарскую пазіцыю (па ўзроўні даверу) Валерый Фёдаравіч утрымлівае яшчэ з 2022 года. Яшчэ тады ён стаў персаніфікаваным сімвалам Збройных Сіл Украіны і ўкраінскага супраціву расійскаму нашэсцю. І хоць з 2024 года ён перайшоў на дыпламатычную працу і не ўдзельнічае ў унутрыпалітычных працэсах і падзеях, не надта заўважны ў СМІ, пра яго памятаюць і ставяцца з вялікай павагай, што і пацвярджаюць даследаванні КМІС. Магчыма, на яго карысць таксама дзейнічае той факт, што ён не асацыюецца з унутрыпалітычнымі канфліктамі.

Што таксама паказальна, узровень даверу да Залужнага застаецца стабільна высокім. У параўнанні са студзенем 2026 года гэты паказчык амаль не змяніўся (у студзені давер быў — 72%, у маі — 73%). Гэта, дарэчы, абвяргае інфармацыю ў некаторых украінскіх СМІ, нібыта рэйтынгі Залужнага рэзка ўпалі за апошнія месяцы.

На другім-трэцім месцах па ўзроўні даверу размясціліся двое іншых герояў вайны — Роберт Бровдзі («Мадзяр») і Кірыл Буданаў. Ім давяраюць 70% рэспандэнтаў. Аднак Буданаву не давяраюць 22% рэспандэнтаў, а «Мадзяру» — толькі 7%. І кожны пяты рэспандэнт яшчэ не ведае, хто такі «Мадзяр». Але добра бачна, што «Мадзяр» імкліва становіцца новай зоркай у шэрагах герояў цяперашняй вайны.

Што да Буданава, варта адзначыць, што са студзеня 2026 г. узровень даверу да яго не змяніўся, а вось узровень недаверу крыху павялічыўся — з 19 да 22%. Гэта ў межах статыстычнай памылкі. Але бачна, што да Буданава ў ролі кіраўніка Офіса Прэзідэнта Украіны пачынаюць прыглядацца і ўжо з’яўляецца публічная крытыка на яго адрас.

Калі казаць пра герояў вайны, адзначу даволі стрыманае стаўленне да Андрэя Білецкага, камандуючага Трэцім армейскім корпусам. Яму давяраюць 49% рэспандэнтаў. Гэта нават крыху менш, чым давер да галоўнакамандуючага ЗСУ Аляксандра Сырскага. Што таксама цікава — трэця апытаных не ведае, хто такі Білецкі. Рэкламная кампанія Білецкага аказваецца не вельмі эфектыўнай. Бігборды калі і павысілі ўзровень яго пазнавальнасці, дык не істотна, а папулярнасць — яшчэ менш.

Прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі заняў чацвёртае месца па ўзроўні даверу: яму давяраюць 61% рэспандэнтаў, не давяраюць 34%.

Як гэта ні парадаксальна, але ў маі 2026 г. (у параўнанні з красавіком 2026 г.) давер да прэзідэнта Зяленскага не ўпаў, а нават трохі вырас — з 58% да 61%. Хоць менавіта ў маі разгортвалася новая хваля скандалу «Міндзічгейт-2», а таксама была справа Ярмака. У апазіцыі чакалі падзення рэйтынгу даверу да прэзідэнта Зяленскага, а атрымалася крыху наадварот.

Як растлумачыць гэты парадокс? У справаздачы КМІС адзначаецца, што ваганні даверу да Зяленскага — у межах статыстычнай памылкі. І гэты паказчык з’яўляецца адносна стабільным (ваганні ў межах прыкладна 3%) амаль год — з ліпеня-жніўня мінулага года. Заметны спад даверу да Зяленскага быў толькі ў лютым 2026 г., які самі сацыёлагі не могуць цалкам растлумачыць і звязваюць з пэўным расчараваннем, што тады ўзнікла ў сувязі з адсутнасцю вынікаў у мірных перамовах. Таксама ў прэс-рэлізе КМІС адзначаецца, што на пэўнае павелічэнне паказчыка даверу да Зяленскага магла паўплываць методыка апытання (пра давер да Зяленскага пыталіся не асобна, а ў агульным спісе грамадска-палітычных дзеячаў, і, як высветлілася, гэта спрацавала на карысць прэзідэнта Украіны).

На мой погляд, у маі на карысць Зяленскага таксама спрацавалі шэраг моцных і эфектных крокаў, напрыклад указ пра парад у Маскве на 9 траўня, а таксама пазітыўныя тэндэнцыі на фронце, у прыватнасці паспяховыя ўдары па расійскім тылу і па акупаваных тэрыторыях. Цалкам верагодна, што магла паўтарыцца сітуацыя, якая была ў лістападзе мінулага года, калі ў выніку скандалу «Міндзічгейт» рэйтынг даверу да прэзідэнта Зяленскага ў сярэдзіне лістапада 2026 г. упаў прыкладна на 10%, але ў канцы лістапада гэты паказчык зноў падняўся на 10% у выніку жорсткай рэакцыі прэзідэнта Зяленскага на мірны план Трампа. У маі 2026 г. магло быць нешта падобнае, проста з іншых прычын і з меншай амплітудай.

Таксама трэба ўлічваць, што на прыхільнікаў Зяленскага карупцыйныя скандалы вакол асяроддзя прэзідэнта Украіны практычна не паўплывалі. А тыя, хто давярае прэзідэнту Зяленскаму часткова, успрынялі гэты скандал хутчэй як палітычныя разборкі, а не як раскрыццё карупцыі ў найбліжэйшым асяроддзі прэзідэнта Украіны. У дадзеным выпадку спрацоўвае і недавер да ўсіх прафесійных палітыкаў, у тым ліку і да крытыкаў прэзідэнта.

Найніжэйшы ўзровень даверу (і найвышэйшы ўзровень недаверу) паводле апытання КМІС (як і паводле іншых падобных даследаванняў) — якраз у прафесійных палітычных дзеячоў, лідараў парламенцкіх палітычных сіл.

На гэты раз горшыя паказчыкі ў Юліі Цімашэнкі (ёй давяраюць 11% рэспандэнтаў, а не давяраюць — 85%). Амаль напэўна гэта звязана з крымінальнай справай супраць лідаркі «Бацькаўшчыны», у межах якой яе абвінавачваюць у падкупе калег з парламента. Хоць Юлія Уладзіміраўна і раней была сярод лідараў па паказчыку недаверу.

Былому лідару АПЗЖ Юрыю Бойку давяраюць толькі 6% апытаных, не давяраюць — 78% (і зразумела чаму). Пра яго патроху пачынаюць забываць (бо падчас цяперашняй вялікай вайны ён не дэманструе публічнай актыўнасці). 12% рэспандэнтаў сказалі, што не ведаюць, хто гэта такі.

Пятру Парашэнку давяраюць 26% (і гэты паказчык у яго прыкметна палепшыўся ў параўнанні са студзенем 2026 г.), але не давяраюць значна больш — 71%. І гэтая сітуацыя для лідара «Еўрапейскай салідарнасці» істотна не змяняецца з 2019 года.

Чаму не давяраюць лідарам парламенцкіх партый? Гэта адлюстраванне і агульнага недаверу да Вярхоўнай Рады, і недаверу да прафесійных палітычных лідараў старой фармацыі, якія ў розны час былі на чале краіны за апошнія 20 гадоў. Ва ўмовах вялікай вайны з’явіўся яшчэ адзін важкі фактар недаверу — прафесійныя палітыкі не асацыююцца з супрацівам расійскаму нашэсцю.

Сярод лідараў даверу якраз тыя, хто асацыюецца з супрацівам расійскай агрэсіі. Акрамя чацвёркі лідараў згадаю таксама галоўнакамандуючага ЗСУ Сырскага (узровень даверу — 52%), мэра Харкава Ігара Цярэхава (яму давяраюць 52%), міністра абароны Міхаіла Фёдарава (давяраюць 50% рэспандэнтаў), Білецкага, камандуючага Трэцім армейскім корпусам (узровень даверу — 49%), Віталя Кіма, старшыню Мікалаеўскай абласной дзяржаўнай адміністрацыі (давяраюць 47%).

Цікавая сітуацыя са стаўленнем да Алега Ляшка. У апытанні ён фігурыруе як камандзір батальёна беспілотных сістэм, кіраўнік Радыкальнай партыі. І, відаць, менавіта гэты яго падвойны статус абумовіў супярэчлівае стаўленне да яго. Давяраюць яму 47% (бо ён на фронце), але 43% не давяраюць (відаць, за яго мінулую палітычную дзейнасць).

У заключэнне — пра давер да кіраўніцы ўрада Юліі Свірідэнка. Ёй давяраюць 27% рэспандэнтаў, 41% — не давярае. Але амаль кожны пяты рэспандэнт (23%) не ведае, хто гэта такая. Вось такі дыягназ — не надта заўважная прэм’ер-міністарка, са стрымана негатыўным стаўленнем да сябе.

Уладзімір Фесенка, Facebook