Астраномы вырашылі загадку ледзяной планеты

• 22.06.2026, 15:46

У цэнтры Урана выяўлены водны аб'ект.

Уран, як лічаць вучоныя, змяшчае значна больш вады ў выглядзе лёду, чым меркавалі астранамы. Гэта вырашае даўнюю загадку аб тым, як сфармавалася планета: таксама, як і бліжэйшы сусед Нептун, ці інакш?

Аўтары даследавання, апублікаванага на серверы прэпрынтаў arXiv, лічаць, што адкрыццё ставіць кропку ў спрэчках пра тое, ці з'яўляецца Уран ледзяным ці камяністым гігантам, піша New Scientist.

Уран і Нептун, восьмая і апошняя планета Сонечнай сістэмы, называюць ледзянымі гігантамі з-за таго, што, у адрозненне ад газавых гігантаў, Юпітэра і Сатурна, гэтыя планеты змяшчаюць больш замарожаных рэчываў.

Пры гэтым у апошнія некалькі гадоў з'явілася меркаванне, што Уран насамрэч з'яўляецца камяністым гігантам, бо пад аб'ёмнай газападобнай атмасферай, верагодна, хаваецца не ледзяное, а камяністае ядро. У той жа час у Нептуна ядро ледзяное, як паказваюць даследаванні.

Абедзве планеты маюць вельмі шчыльныя, газападобныя атмасферы, што значна ўскладняе вывучэнне таго, што знаходзіцца ўнутры планет і як яны сфармаваліся. Але вучоныя могуць вывучаць газы ў іх атмасферах, якія потым можна звязаць з працэсамі і хімічнымі злучэннямі, што знаходзяцца ў нетрах планет.

Манаксід вугляроду, або чадны газ, у атмасферы газавай планеты часта звязваюць з тым, што яе самыя глыбокія нетры, у прыватнасці ядро, складаюцца з вадзянога лёду.

У атмасферы Нептуна раней было выяўлена шмат чаднага газу, што паказвае на ледзяное ядро. Але ў атмасферы Урана чадны газ не быў выяўлены, што прывяло да меркавання пра камяністае ядро. Хоць лічылася, што абедзве планеты фармаваліся аднолькава, вынікі даследаванняў паказалі, што Уран і Нептун могуць быць не зусім падобнымі планетамі. А значыць, яны сфармаваліся па-рознаму.

Аўтары новага даследавання лічаць, што цяпер можна паставіць кропку ў даўніх спрэчках: Уран мае ледзяное ядро, а не камяністае. Таму абедзве планеты ўсё ж трэба лічыць ледзянымі гігантамі. Справа ў тым, што астранамы ўпершыню выявілі чадны газ у ніжніх пластах атмасферы Урана. Гэта сведчыць пра тое, што ў нетрах планеты больш вадзянога лёду, чым камянёў.

Для пацвярджэння атрыманых назіранняў вучоныя выкарысталі некалькі мадэляў з рознымі суадносінамі камянёў і лёду, каб узнавіць вымераную імі колькасць чаднага газу. Мадэлі, якія змяшчалі вадзяны лёд, адпавядалі таму, што ўбачылі вучоныя з дапамогай радыётэлескопаў у нетрах Урана.

Варта адзначыць, што вучоныя выявілі чадны газ і ў верхніх пластах атмасферы Урана, але лічыцца, што ён мае іншае паходжанне, чым унутры планеты.