Стала вядома, якія яшчэ загадкі хавае чалавечае цела

• 23.06.2026, 10:32

Чым уважлівей глядзіць навука, тым больш нязведанага знаходзіць у нас.

Нягледзячы на стагоддзі секцый, мікраскапіі і тамаграфіі, анатомія чалавека дагэтуль падносіць сюрпрызы. Навукоўцы ўсё яшчэ знаходзяць у целе новыя структуры, адкрываюць невядомыя сасуды і пераглядаюць тое, што лічылася ўсталяванымі фактамі. Пра гэта паведамляе партал The Conversation.

Уражанне, што цела «ўжо ўсё вывучана», узнікла невыпадкова. У 1543 годзе анатам Андрэас Везалій апублікаваў першы атлас на аснове прамых секцый, абвергнуўшы многія памылкі старажытных. У XIX стагоддзі «Анатомія Грэя» замацавала вобраз вычарпанай карты. Але аўтары нагадваюць: раннія анатамы працавалі пры дрэнным асвятленні, з целамі з бедных слаёў насельніцтва, без уліку ўзросту, палавой прыналежнасці і паходжання донараў. «Стандартнае» цела, якое яны апісалі, было вельмі вузкай выбаркай.

Сучасныя даследаванні паказваюць: варыябельнасць будовы цела — правіла, а не выключэнне. Крывяносныя сасуды могуць праходзіць іншымі шляхамі, мышцы — адсутнічаць або дублявацца, узоры звілін мозгу ў кожнага чалавека ўнікальныя. Невялікія адрозненні ў суставах уплываюць на рызыку артрыту, варыянты будовы сасудаў — на верагоднасць інсульту.

За апошнія гады былі пераасэнсаваныя лімфатычныя сасуды вакол мозгу, нанова апісаныя звязкі калена, а ў шэрагу органаў выяўлены раней не згадваныя структуры. У нырках выявілі схаваную рэзервовую сістэму, пра якую ў падручніках не было ні слова.

Прафесар анатоміі Брыстальскага ўніверсітэта Мішэль Спір папярэджвае: анатамічныя атласы — зручная мадэль для навучання, а не дакладная карта рэальнага цела. Чым уважлівей глядзіць навука, тым больш нязведанага знаходзіць у нас.