Час для выбачэнняў мінуў
- Ігар Пятренка
- 23.06.2026, 17:17
Як Кіеў заціснуў Лукашэнку ў ціскі.
Да 26 чэрвеня Мінск павінен дэмантаваць чатыры расійскія рэтранслятары ў Гомельскай і Брэсцкай абласцях — тую тэхніку, якая дапамагае расійскім і іранскім дронам дакладней наводзіцца на цэлі ў Жытомірскай, Ровенскай і Валынскай абласцях. Зняць і паказаць, што знята. Калі ён сам не зробіць — зробіць Украіна.
На першы погляд гэта гучыць як чарговая гучная заява. Але цікавая тут не гучнасць, а тое, як менавіта сфармулявана патрабаванне. Зяленскі асобна растлумачыў механізм: публічная заява ніколі не бывае першым крокам. Спачатку — непублічныя сігналы праз выведку і вайсковых: спыняйце дапамагаць расіянам. І толькі калі рэакцыі няма — адкрытае папярэджанне.
Ультыматум, такім чынам, — гэта не эмоцыя і не імправізацыя, а апошняя ступень доўгай і ціхай працы, якая не дала выніку.
Яшчэ адна дэталь, на якой прэзідэнт асабліва спыніўся. Лукашэнка перад гэтым папрасіў выбачэння — у інтэрв’ю арабскаму тэлеканалу. Адказ Кіева: выбачэнні можна пакінуць пры сабе, бо дэскалацыя вымяраецца не словамі, а дэмантаваным абсталяваннем, якое можна праверыць. «Выбачаюся» не працуе з першага дня вайны. Па сутнасці, гэта ўніверсальная формула: ніякіх ацэнак, толькі відавочнае дзеянне.
Пытанне ў тым, ці мае гэтае патрабаванне наогул нейкі сэнс. Бо пагроза важыць роўна столькі, колькі за ёй стаіць рэальных магчымасцей.
А што да баяздольнасці на гэтым тыдні, то ўсё наглядна. 22 чэрвеня Паветраныя сілы нанеслі ўдар крылатымі ракетамі па варанежскім заводзе паўправадніковых прыбораў «Сборка» — ён вырабляе электронныя кампаненты для «Іскандэраў», Х-101 і «Панцыраў» і даўно знаходзіцца пад санкцыямі ЗША і ЕС (сродак паражэння Генштаб асцярожна назваў «крылатымі ракетамі паветранага базавання»; больш гучную версію пра Storm Shadow падаюць толькі маніторынгавыя крыніцы, без пацверджання).
Гэта не адзінкавы выпадак, а частка сістэмнай працы па расійскім ВПК і нафтаперапрацоўцы: за некалькі дзён да гэтага спыніўся маскоўскі НПЗ. Паводле звестак Мінабароны, з пачатку года ўкраінскія дроны паразілі больш за 800 000 цэляў і наносяць больш за 90% усіх страт акупантаў. Камандуючы Сіламі беспілотных сістэм Роберт Броўдзі згадаў таксама пра 500 абазначаных цэляў на тэрыторыі Беларусі.
У гэтым і сутнасць фразы, якую варта запомніць: бюракратычную забарону можна абысці, а згарэлы рэзервуар — не. Патрабаванне дэмантаваць рэтранслятары не вісіць у паветры, бо за ім стаіць даказаная здольнасць дасягаць мэты.
Лукашэнка любіць паўтараць, што ён «ні пры чым». Кіеў адказвае на гэта не ацэнкамі, а фактамі. Чатыры вядомыя рэтранслятары на прыгранічных вежах каардынуюць удары «шахедаў». Паліва: паводле слоў Зяленскага, толькі за студзень—май пастаўкі бензіна з Беларусі ў Расію выраслі ў 13 разоў, дызельнага паліва — утрая.
Што адрознівае гэты эпізод ад звычайнай двухбаковой перапалкі: Украіна тут не адна. Прэс-сакратарка Еўракамісіі Анітта Хіпер, каментуючы патрабаванне Зяленскага, нагадала, што Беларусь працягвае садзейнічаць расійскай агрэсіі, і наўпрост заявіла, што Украіна мае права абараняцца.
Гэта больш, чым дыпламатычная ветлівасць: права на самаабарону перастае быць толькі тэзісам Кіева і становіцца афіцыйнай пазіцыяй Бруселя. А крыху паўночней нямецкая 45-я танкавая брыгада — «Літоўская» — праводзіць вучэнні ў Пабрадзе, за 20 км ад беларускай мяжы. Да канца 2027 года гэта павінна быць пастаянная брыгада колькасцю каля 5 000 вайскоўцаў — першае такое нямецкае падраздзяленне за мяжой з часоў Другой сусветнай вайны. Не ратацыя, а пастаянная структура.
А што Масква? Масква адказала словамі. Пяскоў назваў гэтае патрабаванне «абсалютна агрэсіўнай пагрозай», «умяшаннем ва ўнутраныя справы» і «пасяганнем на суверэнітэт» Беларусі і паведаміў, што Пуцін у бліжэйшы час звяжацца з Лукашэнкам.
І вось тут гэта праяўляецца найбольш яскрава. З аднаго боку — канкрэтнае, якое паддаецца праверцы патрабаванне: зніміце абсталяванне і пакажыце. З іншага — апеляцыя да «суверэнітэту» з боку дзяржавы, якая не паважае ніякія чужыя межы.
Калі на канкрэтнае патрабаванне ў сферы бяспекі адказваюць абстракцыямі, гэта звычайна азначае адно: канкрэтнага адказу няма. Размову пераносяць у плоскасць слоў, бо ў плоскасці дзеянняў адказаць няма чым.
Чым глыбей Масква зацягвае Мінск, тым больш увагі і рэсурсаў Беларусь адцягвае на паўночны фланг НАТА — і тым менш кантралюемай становіцца сітуацыя для самога Лукашэнкі.
Для Украіны выснова відавочная: на гэтым напрамку яна больш не адстае ад падзей, а задае ім тэмп — падмацоўваючы словы дзеяннямі і абапіраючыся не толькі на ўласную пазіцыю, але і на замацаванае права на самаабарону.
Лукашэнка ў гэтай схеме паступова ператвараецца з актыву Крамля ў яго ношу. А галоўным крытэрыем па-ранейшаму застаецца тое, на чым зрабіў акцэнт Кіеў: не што сказана, а што знята.
Ігар Пятренка, «Фэйсбук»