NYT: У Расіі панічна баяцца вымавіць слова «вайна»
- 30.06.2026, 8:02
Сірэны маўчаць нават падчас атак.
Расіяне ўсё часцей сутыкаюцца з тым, што ўлады ўтойваюць рэальныя маштабы наступстваў вайны — ад дэфіцыту паліва да атак дронаў на Маскву, піша The New York Times.
Ідзе пра тое, што ў Расіі вайну афіцыйна дагэтуль называюць «спецыяльнай ваеннай аперацыяй», хаця гаворка ідзе пра найбуйнейшы канфлікт у Еўропе з часоў Другой сусветнай вайны. Чыноўнікі тлумачаць дэфіцыт паліва «пазапланавым рамонтам на НПЗ», не ўдакладняючы, што прычынай сталі ўкраінскія ўдары дронаў па нафтаперапрацоўчых заводах.
Паводле наяўных даных, Пуцін некалькі дзён не каментаваў маштабную атаку дронаў на Маскву 18 чэрвеня, калі Украіна задзейнічала амаль 200 беспілотнікаў. Ён маўчаў і тады, калі ўкраінскі бок паабяцаў ператварыць акупаваны Крым у «востраў», метадычна наносячы па ім удары дронамі і ракетамі.
Калі Пуцін урэшце выступіў, ён абвінаваціў у атаках Захад.
«Гэтыя беспілотнікі, удары па грамадзянскай інфраструктуры — для чаго яны? Каб дэстабілізаваць грамадства, стварыць няпэўнасць у дзеяннях расійскіх узброеных сіл», — заявіў ён.
Пры гэтым на той момант дэфіцыт паліва ўжо фіксаваўся як мінімум у 56 рэгіёнах краіны, паводле даных выдання Mediazona.
Толькі ў нядзелю Пуцін публічна прызнаў праблемы з палівам, заявіўшы пра неабходнасць «сістэмных мер, адпаведных маштабу цяперашніх выклікаў». Паводле ягоных слоў, спецыяльная рабочая група кругласутачна працуе над забеспячэннем паставак, асабліва для аграрнага сектара.
Нягледзячы на гэта, паводле меркавання аўтараў, Пуцін публічна так і не даручыў падрыхтаваць бамбасховішчы або сістэмы ранняга апавяшчэння на выпадак новых атак. У падмаскоўных Котэльніках і Люберцах, што пацярпелі ад дронаў у сярэдзіне чэрвеня, мясцовыя ўлады адмовіліся раскрываць месцазнаходжанне сховішчаў і выкарыстоўваць сірэны, патлумачыўшы гэта тым, што краіна фармальна не знаходзіцца ў стане вайны. Такую інфармацыю абяцаюць абнародваць толькі «ў перыяд мабілізацыі і ваеннага часу».
Кіраўнік Башкартастана, рэгіёна з насельніцтвам у чатыры мільёны чалавек, дзе Украіна атакоўвала нафтаперапрацоўчыя прадпрыемствы, заявіў, што ўлады наўмысна не заўсёды ўключаюць сірэны, каб «не стрэсаваць людзей», — і нават згадаў пра рост спажывання антыдэпрэсантаў у Расіі. А пасля ўдару дрона ў Яраслаўскай вобласці ў канцы сакавіка, які забраў жыццё дзіцяці і параніў трох дарослых, мясцовая газета паведаміла: сістэму апавяшчэння не ўключалі, «каб пазбегнуць панікі і дадатковых траўмаў».
Паводле слоў даследчыцы сацыяльных навук Парыжскай Вышэйшай нармальнай школы Аляксандры Архіпавай, замоўчванне небяспекі і эвфемізмы — гэта свайго кшталту «дэманстрацыя пакоры» рэжыму Пуціна. Яна склала пералік новых ваенных эвфемізмаў: замест «выбух» кажуць «хлопок», замест «забіты» — «пазбаўлены жыцця», а замест «дрон» — «паветраная мэта».
«Расійскія палітычныя ўлады цяпер цалкам засяроджаныя на карцінцы ў навінах», — адзначыла Архіпава, дадаўшы, што для ўладаў важна не дапусціць панікі, якую могуць паказаць на мясцовым, а потым і на федэральным тэлебачанні — з натоўпамі людзей, што плачуць і бягуць па вуліцах.
Як гаворыцца ў артыкуле, дзяржаўныя авіякампаніі таксама звяртаюцца да моўных хітрыкаў: замест «рэйс затрыманы з-за дронаў» у аэрапортах Сочы або Краснадара пішуць пра «фактычны расклад» або «карэкціроўку графіка». А калі з-за атак часова закрываюць маскоўскія аэрапорты, кажуць, што рэйсы прымаюць «па ўзгадненні» — і пасажырам тлумачаць затрымку праблемамі з рэйсам, што прылятае, а не атакай на горад.
Даследчыца называе гэтую практыку «нейтралізацыяй» — наўмыснай двухсэнсоўнасцю.
«Людзі могуць разумець, што нешта адбываецца, але што менавіта — застаецца незразумелым», — патлумачыла яна.
Жыхарка Рязані, 25-гадовая Марыя (прозвішча не раскрываецца з-за боязі пераследу), распавяла, што затрымалася ў таксі з-за затору, які ўдвая падоўжыў яе шлях да цэнтра горада. У навінах пра прычыну не паведамлялі — толькі кіроўца патлумачыў, што адбылося сутыкненне з дроном і дарогу расчышчаюць ад абломкаў.
«Дроны сталі нечым табу», — сказала яна, дадаўшы, што з таго часу наогул перастала глядзець навіны.
Паводле слоў старэйшага навуковага супрацоўніка Цэнтра Карнегі «Расія-Еўразія» Тацяны Становай, разрыў паміж тым, што расіяне бачаць уласнымі вачыма, і тым, што ім кажуць улады, з'яўляецца «праблемай» для Крамля, хоць наўрад ці здольны пахіснуць кантроль рэжыму над уладай. Паводле яе меркавання, калі атакі працягнуцца, Крамль, хутчэй за ўсё, паспрабуе выкарыстаць іх для распальвання антызаходніх і антыўкраінскіх настрояў і апраўдання далейшай эскалацыі.