Заўтра пачне дзейнічаць банкаўская навацыя, якая закране практычна кожнага
- 30.06.2026, 16:38
Што важна ведаць пра гэта.
Беларускія банкі з 1 ліпеня будуць патрабаваць ад кліентаў падаваць даныя пра геалакацыю. Тыя, хто адмовіцца гэта зрабіць, не змогуць карыстацца іх паслугамі праз мабільныя дадаткі і інтэрнэт-банкінг. Што трэба зрабіць кліентам банкаў? Ці могуць сілавікі атрымаць доступ да інфармацыі пра геалакацыю? «Зеркало» распавядае падрабязнасці пра гэтае наваўвядзенне.
Каротка: што зменіцца
З 1 ліпеня гэтага года беларускія банкі абавяжуць выконваць новыя патрабаванні да збору, захоўвання і аналізу лічбавага адбітка прылады. Мова, у тым ліку, пра прадастаўленне кліентамі даных геалакацыі. Нацбанк раней распавёў падрабязнасці пра гэты «нашумелы лічбавы адбітак прылады». Як тлумачыў рэгулятар, такі адбітак — гэта ўнікальны набор параметраў (мадэль прылады, версія праграмнага забеспячэння, налады браўзера, геалакацыя і іншае), які прызначаны для надзейнай ідэнтыфікацыі карыстальнікаў і прадухілення махлярства.
А калі не паведаміць геалакацыю?
«На жаль, без гэтага дазволу некаторыя функцыі мабільнага дадатка могуць стаць недаступнымі, бо гэта абавязковае патрабаванне заканадаўства для забеспячэння вашай жа бяспекі. Мы вельмі хочам, каб вы карысталіся ўсімі магчымасцямі банка без абмежаванняў», — паведамляе «Паритетбанк».
«Доступ у асабісты кабінет мабільнага дадатка і сістэмы „Інтэрнэт-банкінг“ будзе дазволены толькі пры наяўнасці дазволу карыстальніка на збор даных геалакацыі і калі функцыя „геалакацыя“ ўключаная на самой прыладзе, — паведаміў „Белагропромбанк“. — У выпадку, калі дазвол на збор даных геалакацыі не прадастаўлены, доступ да ўліковага запісу будзе абмежаваны з прычыны адсутнасці неабходнай інфармацыі пра месцазнаходжанне прылады».
Што трэба зрабіць кліентам
«Пачынаючы з 1 ліпеня 2026 года пры першым уваходзе ў мабільны дадатак пасля абнаўлення сістэма папросіць у вас дазвол на выкарыстанне геалакацыйных даных прылады. Каб працягваць карыстацца ўсімі функцыямі дадатку, калі ласка, прадастаўце гэты дазвол», — ўдакладняе «Нео Банк Азия».
У «МТБанку» і «Белагропромбанке» дастаткова падрабязна распавялі, як гэта можна зрабіць.
Ці могуць узнікнуць цяжкасці, калі паехаць за мяжу на адпачынак
У «Паритетбанке» заяўляюць, што праблем пры выездзе за мяжу не павінна быць:
«Вы можаце спакойна карыстацца мабільным і інтэрнэт-банкам за мяжой. Дазвол на геалакацыю ніяк не абмяжоўвае вас у паездках. Наадварот, ён дапамагае нам дадаткова пацвердзіць, што гэта менавіта вы здзяйсняеце аперацыі, у якой бы кропцы свету вы ні знаходзіліся».
А вось у «Белагропромбанке» сцвярджаюць, што могуць увесці абмежаванні:
«Пры першым уваходзе ў ўліковы запіс „генеруецца“ эталонны лічбавы адбітак, з якім у далейшым параўноўваюцца лічбавыя адбіткі, што фармуюцца ў момант кожнай аўтарызацыі (уваходу) ў лічбавыя каналы. У выпадку, калі лічбавы адбітак пры аўтарызацыі ў лічбавых каналах мае істотныя адрозненні ад эталоннага, банкам можа быць прынята рашэнне аб ужыванні абмежавальных мер, у тым ліку ў допуску да выкарыстання мабільнага дадатку і сістэмы „Інтэрнэт-банкінг“».
У кантакт-цэнтры «Белагропромбанка» на пытанне журналіста «Зеркала» пра паездкі за мяжу патлумачылі, што «доступ да ўліковага запісу можа быць абмежаваны толькі ў тым выпадку, калі адбываецца рэзкая нестандартная змена месцазнаходжання». «Пры першым уваходзе з новай краіны сістэма можа запытаць пацвярджэнне асобы — гэта штатная праверка. Калі вы ўжо ўваходзілі ў дадатак/інтэрнэт-банкінг з дадзенай краіны, сістэма вас „пазнае“», — дадалі ў фінустанове.
Інтэрнэт-банкінг будзе толькі па геалакацыі. Спыталі ў «Беларусбанке», як быць за мяжой і ці перададуць яны даныя сілавікам
Ці могуць банкі перадаваць даныя пра геалакацыю камусьці яшчэ? Што яны кажуць
«Інфармацыя пра геалакацыю і іншыя параметры „лічбавага адбітка“ выкарыстоўваюцца выключна для абароны вашых фінансаў і процідзеяння махлярству. Мы не перадаем гэтыя даныя трэцім асобам (за выключэннем выпадкаў, наўпрост прадугледжаных заканадаўствам Беларусі) і апрацоўваем іх у строгай адпаведнасці з законам», — ўдакладнілі ў «Паритетбанке».
Крыху больш інфармацыі паведаміў кліентам «МТБанк»:
«Уся тэхнічная інфармацыя будзе захоўвацца выключна ў зашыфраваным выглядзе. Перадача даных трэцім асобам выключана — даныя выкарыстоўваюцца толькі ўнутры банкаўскіх антыфрод-сістэм для абароны аперацый».
Як геалакацыя можа быць звязана з «супердоступам» сілавікоў да плацяжоў насельніцтва
Калі зусім спрасціць, то антыфрод-сістэмы — гэта праграмнае забеспячэнне для абароны ад махляроў і процідзеяння несанкцыянаваным плацяжам. Банк павінен правяраць, што кліент сам здзяйсняе аперацыю, а не тыя ж зламыснікі.
Пры падазрэннях на махлярства фінустанова павінна не толькі блакіраваць плацёж, але і паведаміць пра інцыдэнт у Аўтаматызаваную сістэму апрацоўкі інцыдэнтаў (АСОИ). Ідзе гаворка пра базу даных, якая запрацавала ў сакавіку 2024 года — тады сілавікі атрымалі «супердоступ» да плацяжоў насельніцтва.
У пастанове Нацбанка, якой з 1 ліпеня ўводзяцца навацыі, прапісалі, што, калі адбыўся несанкцыянаваны перавод або спроба махлярства, банк павінен перадаць у АСОИ даныя пра лічбавы адбітак прылады, які ўключае, у тым ліку, інфармацыю пра геалакацыю.