ЗСУ пачалі аперацыю па ізаляцыі Крыма і поўдня
- 9.06.2026, 17:41
Гэта пачатак канца вайны?
Зараз Сілы абароны Украіны, не прыцягваючы асаблівай увагі ў інфармацыйнай прасторы, праводзяць аперацыю па ізаляцыі Крыма і паўднёва-заходняга флангу фронту. У выпадку поспеху гэта можа прывесці да самайзаляцыі паўвострава і ператварыць яго з ваеннага плацдарма, месца «праекцыі сілы» краіны-агрэсара Расіі, у непад’ёмную праблему для Крамля. Але гэта толькі прамежкавая мэта. Канчатковая мэта — ваенная параза ворага, якая прымусіла б яго перагледзець ультыматыўныя патрабаванні і быць больш схільным да кампрамісаў.
Калі ж гаварыць пра завяршэнне вайны, а не пра спыненне баёвых дзеянняў, то відавочна, што расійска-ўкраінскі канфлікт можа зацягнуцца на дзесяцігоддзі. Бо Расія будзе і далей лічыць сваімі чатыры вобласці Украіны плюс Крым, якія яна ўключыла ў сваю канстытуцыю. Таму ў лепшым выпадку будзе мірнае суіснаванне двух дзяржаў, а ў горшым — перыядычныя абвастрэнні канфлікту.
Такое меркаванне ў эксклюзіўным інтэрв’ю OBOZ.UA выказаў суадырэктар праграм знешняй палітыкі, каардынатар міжнародных праектаў Цэнтра Разумкова, ваенны эксперт Аляксей Мельнік.
– Аналітыкі выдання The Telegraph прыйшлі да высновы, што Украіна фактычна вярнулася да ідэі ізаляцыі Крыма, якая была адной з ключавых мэт контрнаступлення 2023 года. У той жа час, паводле інфармацыі руху «Атэш», акупанты вымушаныя згортваць свае сілы на Кінбурнскай касе з-за недахопу паліва. Ці бачыце вы пэўныя прыкметы таго, што сітуацыя можа кардынальна змяніцца?
– Паважанае выданне, па сутнасці, паведамляе пра пэўныя відавочныя факты. У дадзеным выпадку Украіна не раскрывае падрабязнасці або стратэгічныя мэты той аперацыі, якая цяпер ажыццяўляецца, што, дарэчы, з’яўляецца ключавым адрозненнем ад камунікацыі 2023 года. Але той масіў інфармацыі, які з’явіўся ў публічнай прасторы, сведчыць менавіта пра такую стратэгічную мэту. То-бок гаворка ідзе не толькі пра ізаляцыю Крымскага паўвострава, але і пра ізаляцыю паўднёва-заходняга флангу тэатра ваенных дзеянняў.
– Як вы бачыце перспектывы поўнай рэалізацыі гэтай мэты, якую сёння ставіць вышэйшае ваенна-палітычнае кіраўніцтва Украіны?
– Калі казаць пра тое, як я разумею гэтую канчатковую мэту аперацыі... Лічу, нават некарэктна называць яе канчатковай мэтай, хутчэй гэта прамежкавая мэта, бо ўсё ж канчатковай мэтай павінна быць нанясенне Расіі ваеннай паразы. Я маю на ўвазе на дадзены момант не вызваленне тэрыторыі Украіны ў межах міжнародна прызнаных граніц — гэтая мэта пакуль занадта максімалісцкая і наўрад ці рэалістычная.
Але гэта нанясенне ваеннай паразы, якое прымусіла б расійскае кіраўніцтва змяніць ультыматыўныя пазіцыі, прыняць кампрамісы. Гэта тое, што на сёння выглядае амаль кансэнсусна — спыненне канфлікту па фактычнай лініі судакранання. Гэта ўсё мы гаворым пра канчатковую мэту.
Калі ж гаварыць пра прамежкавую або дапаможную мэту, якая можа прывесці да гэтага стратэгічнага выніку, дык гэта самайзаляцыя Крымскага паўвострава як расійскага ваеннага плацдарма для падтрымкі паўднёвай групоўкі, для запуску з тэрыторыі Крыма «Шахедаў» або ракет па тэрыторыі Украіны, як хоць і менш функцыянальнай, але ўсё ж базы Чарнаморскага флоту, то-бок ператварэнне Крыма ўжо не ў ваенны плацдарм, не ў плацдарм праекцыі сілы, а ў праблему, якая ў пэўны момант стане непад’ёмнай.
Такім чынам, гэта прамежкавая мэта, якая можа наблізіць нас да канчатковай стратэгічнай мэты.
– Вы сказалі пра самайзаляцыю Крыму як плацдарма. Калі гэта адбудзецца, што гэта будзе азначаць з пункту гледжання вайны ў цэлым і вектара, у якім яна рухаецца сёння?
– Калі мы ацэньваем тую рыторыку, той інфармацыйны фон, які суправаджае расійска-ўкраінскую вайну, скажам, на працягу апошніх паўгода, то ў маі практычна адзінгалосна пачынаюць гучаць такія заявы. Хтосьці кажа пра надыход пералому, хтосьці — пра набліжэнне пераломнага моманту. Прэзідэнт Украіны ў сваім інтэрв’ю назваў гэта пачаткам канца вайны. Паколькі гэта ўжо гучыць з усіх бакоў, ствараецца ўражанне, што гэта не проста надзеі, пэўныя адчуванні, а нейкія індыкатары таго, што набліжаецца пераломны момант.
Пры гэтым варта адзначыць, што і расійскі кіраўнік таксама кажа, што, на яго погляд, паводле яго ацэнак, набліжаецца канец вайны. Праўда, і адна, і другая бок сцвярджаюць, што іх высновы грунтуюцца на ацэнцы сітуацыі на полі бою.
Гэта сведчыць хутчэй пра рознагалоссі ў ацэнках і ў бачанні фармату завяршэння вайны, а не пра адзінства. Бо Пуцін думае — або яму так дакладваюць, — што Расія, як ён выказваецца, наступае кожны божы дзень, хоць аб’ектыўныя факты сведчаць пра адваротнае.
Калі ўсе пра гэта гавораць, напэўна, для гэтага ёсць падставы, але адзінае — расійскі бок бачыць канец вайны інакш. Час ад часу яны намякаюць, што перамоўны працэс на паўзе, а армія спрабуе або будзе і далей спрабаваць дамагчыся сваіх мэтаў. Якія ў іх цяпер мэты? Як мінімум — захоп чатырох абласцей або прымус Украіны да здачы гэтых абласцей — для іх гэта пэўны варыянт перамогі.
– Сапраўды, вельмі часта мы забываем, што Расія запісала ў сваю канстытуцыю не толькі дзве вобласці Украіны — Данецкую і Луганскую — і Крым, але таксама Запарожскую і Херсонскую. Ці лічыце вы, што яны будуць настойваць, прынамсі ў цяперашняй сітуацыі, на тым, каб вайна завяршылася менавіта здачай гэтых чатырох абласцей, а не толькі часткі Данецкай вобласці?
– Яны, вядома, будуць настойваць да апошняга. Але што такое «да апошняга»? Тут могуць быць розныя варыянты.
У свой час Расія кантралявала Херсон і амаль усю Херсонскую вобласць. Натуральна, яны ў першую чаргу ўсюды павывешвалі плакаты «Расія тут назаўжды». Магчыма, хтосьці ў гэта і паверыў, але аказалася, што давялося зрабіць «жэст добрай волі».
Зараз з’яўляецца пэўная інфармацыя пра барацьбу «крамлёўскіх вежаў» паміж сабой, пра тое, што яны разглядаюць розныя варыянты. Як найбольш верагодны, найбольш дасягальны варыянт, які яны маглі б прадаць уласнаму народу як перамогу, разглядаецца захоп рэшткаў Данецкай вобласці.
Яны — або Пуцін асабіста — вераць, што змогуць зрабіць гэта ваенным шляхам. У ідэале — прымусіць Украіну праз ціск Трампа добраахвотна выйсці з тых тэрыторый. І гэта было б значна прыемней для іх і лягчэй прадаць як перамогу.
А далей, калі спасылацца на так званую расійскую канстытуцыю, узнікае ўжо новая рэальнасць, калі Расія будзе лічыць тыя тэрыторыі акупаванымі Украінай. Гэта парадокс, але гэта тое, як яны трактуюць. І вось вам канфлікт на дзесяцігоддзі наперад. Ёсць тэрытарыяльная спрэчка, і хто б што расіянам ні казаў, яны ўпэўненыя ў сваёй праватзе. Гэты канфлікт у лепшым выпадку будзе мець форму мірнага суіснавання, а ў горшым — будзе выклікаць перыядычныя абвастрэнні.
Таму перспектывы завяршэння вайны на сёння даволі туманныя, нягледзячы на смелыя заявы лідараў па абодва бакі ад лініі фронту.