Што адбываецца вакол Лукашэнкі

• Міхаіл Фішман
• 1.07.2026, 11:10

Ёсць адчуванне, што мы чагосьці не разумеем.

Дэфіцыт бензіну стаў такой праблемай, што і Пуцін цяпер афіцыйна прызнаў гэта ў інтэрв’ю Зарубіну. Кажа, што так, ёсць асобныя цяжкасці, яны пераадольваюцца. Гэтую формулу ён узяў яшчэ некалькі дзён таму.

Сэнс сказанага Пуціным у тым, што ні на якія перамовы ён не пойдзе, яго патрабаванні не змяніліся, ён патрабуе таго ж самага і нават яшчэ трошкі больш. На замарозку па лініі фронту ён не згодны, патрабуе аддаць яму Данбас і тады, можа быць, ён яшчэ падумае, што рабіць з Херсонам і Запарожжам, але гэта яму яшчэ давядзецца падумаць. Прыблізна такая фармулёўка.

Чым абгрунтаваная такая катэгарычная і ўпёртая пазіцыя — гэта добрае пытанне і, насамрэч, не такое простае, як здаецца.

З аднаго боку, мы чуем тое, што Пуцін кажа пра стан спраў на фронце. Напярэдадні ён яшчэ раз падрабязна пра гэта гаварыў, аж да назваў канкрэтных населеных пунктаў, тысяч дамоў, якія захоплены, колькі дамоў не захоплена. У такім набліжэнні, што ён літаральна з мікраскопам там сядзіць.

Пры гэтым у мяне склалася выразнае ўражанне, што, калі ён усё гэта гаварыў, менавіта пра стан спраў на фронце, ён проста чытаў па суфлёры. Пры тым, што гэта было інтэрв’ю, ён глядзеў не на Паўла Зарубіна, а ў экран і проста зачытаў гэтую зводку. Я так гэта ўспрыняў.

І відавочна, ён верыць ва ўсю тую карціну, якую нам з вамі прапануе. Гэтая карціна трапляе яму на стол у выглядзе даведак ад генералаў, якія дакладваюць, што Канстанцінаўка ўзятая на 96% (узрушаючая лічба), ці Купянск і г. д.

А ён яшчэ і ў сваёй галаве гэта перапрацоўвае і выкладае ў тым выглядзе, у якім мы гэта чуем. У яго ўнутры працуе сапсаваны тэлефон на сваю карысць, бо ён хоча на сваю карысць інтэрпрэтаваць усё, што яму кладзецца на стол. Гэты эфект яшчэ і ўзмацняецца. Таму атрымліваецца карціна, абсалютна адарваная ад рэальнасці, у якой літаральна заўтра Данбас будзе захоплены.

З іншага боку, ён разумее: так ці інакш ёсць тупік, у якім апынулася расійская армія, і яму трэба неяк гэта тлумачыць. Бо калі ўсё так добра і расійская армія так цудоўна наступае, як ён пра гэта кажа, дык навошта мы ўсё гэта ўвогуле абмяркоўваем? Цудоўна, пачакаем яшчэ пару дзён — і ўсё. Але не, ён лічыць патрэбным тлумачыцца з гэтай нагоды. Значыць, ёсць разуменне, што нешта ідзе не так. І гэта звязана не толькі з паспяховай украінскай кампаніяй «лонгстрайку» па расійскай тэрыторыі і расійскай паліўнай, энергетычнай і вайсковай інфраструктуры ўнутры Расіі. Але і ў цэлым з усведамленнем унутры краіны, што і на фронце таксама адбываецца нешта не тое.

Ён разумее, што ў яго ёсць нейкія варыянты для эскалацыі і, відавочна, не хоча іх ужываць, бо ўсе яны нясуць для яго вялікія рызыкі. Ні ядзерная форма, ні мабілізацыя, цяпер яшчэ ў гэтым раўнанні дадаўся Аляксандр Лукашэнка — усё гэта не выглядае як рашэнне праблемы, а наадварот, нясе вялікія пагрозы для яго асабіста.

Выйсці з вайны? Ён не разумее як, таму і не лічыць патрэбным. Ён у ёй завяз, выхад з вайны цяпер і замарозка па лініі фронту будзе справядліва ўспрымацца як паражэнне, пры тым, што так публічна і гучна Пуцін абазначыў стаўкі ў гэтай вайне. Вось такая капітуляцыя для яго будзе дастатковай. Таму ён лічыць, што калі цяпер спыніцца, то такім чынам падасць сігнал пра сваё паражэнне. І гэта таксама нясе для яго вялікія ўнутраныя праблемы.

Ён не бачыць, як прадставіць сённяшняе становішча рэчаў і замарозку ў сённяшнім выглядзе як сваю перамогу. Лічыць, што гэта немагчыма і таксама моцна па ім ударыць. Такім чынам, у яго проста ўласны палітычны тупік. І вайна для яго ператвараецца ў чамадан без ручкі, які несці далей цяжка, але і кінуць немагчыма, бо страшна: мала што можа здарыцца.

Пуцін нават раскрыў некаторыя падрабязнасці, чаго раней не было. Казаў: «Вось, нам Кіеў прапануе гэта — мы на гэта не пойдзем. Прапануе абмежаваць тэрыторыю вайны гэтымі чатырма рэгіёнамі — мы на гэта не пойдзем. Прапануе не бамбіць адзін аднаго — таксама на гэта не пойдзем». Такім чынам ён тлумачыць расійскім грамадзянам, чаму дроны будуць прылятаць і далей.

І зусім відавочна, што ён па-ранейшаму не губляе надзеі на Трампа, вельмі чакае ў Маскве Уіткофа і Кушнера, пра што і сказаў. Па-ранейшаму лічыць, што ёсць шанец праз Трампа дамагчыся павароту сітуацыі на сваю карысць.

Мы насамрэч не вельмі разумеем, што адбываецца вакол Лукашэнкі. Ні з тымі пагрозамі, якія Зяленскі вылучаў у адрас Лукашэнкі, а потым зняў, маўляў, праблема вырашылася і ён зрабіў усё, як яго прасіў. Ні з тым ціскам з боку Масквы, які Лукашэнка адчуваў.

Былі публікацыі ў прэсе. Пра гэта пісала The Wall Street Journal, але таксама, я б сказаў, няўнятна. Ніякага дакладнага A, B, C — што вось такая праграма ёсць у Пуціна наконт Лукашэнкі, як яго выкарыстоўваць і як эскалаваць праз мяжу паміж Беларуссю і Украінай — там таксама не было апісана. Але, відаць, нейкі ціск існуе.

З іншага боку, мы па-ранейшаму не разумеем, у чым літаральна можа заключацца такая эскалацыя з яшчэ большым уцягваннем Беларусі. Бо першапачаткова мы сыходзім з таго, што на саму беларускую армію Масква рабіць стаўку не будзе, Лукашэнка тым больш гэтага рабіць не будзе.

Проста таму, што, па-першае, у ваенным сэнсе гэта не вельмі вялікі ўнёсак — выкарыстанне беларускай арміі як такой. Акрамя гэтага, гэта проста небяспечна і рызыкоўна. Сам Лукашэнка зробіць усё, каб гэтага не было, бо ён увогуле не разумее, як тады беларускія вайскоўцы будуць сябе паводзіць і куды пачнуць страляць, у каго і ў які момант. Гэта ўсё незразумела. Самі па сабе беларускія Узброеныя Сілы — не актыў у гэтай вайне.

Размяшчэнне дадатковай расійскай групоўкі ў Беларусі на сёння не ўяўляецца магчымым, бо ў Масквы проста няма дастаткова салдат, каб туды перакідваць і адтуль зноў наступаць. Таму гэта таксама не разглядаецца.

Мабыць, разглядаецца нейкая інфраструктура, якую можна выкарыстоўваць для дронных і ракетных атак з тэрыторыі Беларусі.

Але, з другога боку, як толькі і калі Лукашэнка пачынае яшчэ больш актыўна ў гэтым сэнсе дапамагаць Расіі, Беларусь тады сама становіцца мішэнню для атак, падобных да тых, якія Украіна наносіць па тэрыторыі Расіі. І гэта дакладна не трэба Лукашэнку, але гэта не трэба і Маскве. Бо, у прыватнасці, бензін, якога так не стае Расіі, сёння ідзе і з Беларусі. З тых НПЗ, якія працуюць у Беларусі, паліва пастаўляецца ў Расію. Зразумела, што наступным ходам яны будуць знішчаныя.

А ў Расіі бракуе ўласнай СПА, дык якім чынам яны яшчэ і беларускія НПЗ абароняць?

Таму, шчыра кажучы, не вельмі зразумела, як у прынцыпе можа выглядаць гэтая эскалацыя. Мабыць, нейкім чынам можа, але ці не вернецца яна бумерангам адразу ж назад і ці не стане ад гэтага значна горш? Гэта вельмі вялікае пытанне.

Магчыма, мы чагосьці не бачым і не разумеем. А ёсць адчуванне, што мы чагосьці не разумеем, бо нешта абмяркоўваецца. Але калі глядзець збоку, не вельмі зразумела, як гэтая эскалацыя моцна палепшыць пазіцыі Масквы. І яшчэ раз: мы не бачым ніякага жадання з боку Лукашэнкі нейкім чынам у гэтым удзельнічаць.

Міхаіл Фішман, New Voice