Іран губляе Ірак

• 11.07.2026, 11:11

Багдад ідзе сваім уласным шляхам.

Пасля шматгадовага дамінавання Тэгерана ў іракскай палітыцы баланс сіл пачынае змяняцца. На фоне вайны Ірана са ЗША і Ізраілем Багдад усё больш упэўнена дэманструе імкненне праводзіць самастойную палітыку, а частка ўплывовых шыіцкіх груповак, шмат гадоў лічаных саюзнікамі Ісламскай Рэспублікі, паступова дыстанцыюецца ад яе, піша часопіс Foreign Affairs (пераклад — сайт Charter97.org).

Адной з найбольш прыкметных падзей стала рашэнне ўзброенай групоўкі «Сарая ас-Салам», падкантрольнай шыіцкаму лідару Муктадзе ас-Садру, выйсці са складу «Сіл народнай мабілізацыі» (PMF) і перадаць зброю дзяржаве. Услед за ёй пра намер пакінуць кааліцыю заявіла і праіранская групоўка «Асаіб Ахль аль-Хак». Яшчэ нядаўна менавіта PMF лічыліся галоўным інструментам уплыву Тэгерана ў Іраку.

Змены паскорыліся пасля нядаўняй эскалацыі вакол Ірана. Падчас баявых дзеянняў іракская тэрыторыя выкарыстоўвалася для удараў па амерыканскіх аб'ектах і мэтах у краінах Персідскага заліва, а адказныя аперацыі ЗША паказалі, што Багдад фактычна не кантралюе ўжыванне сілы ўнутры ўласнай краіны. Гэта паставіла перад уладамі пытанне аб аднаўленні дзяржаўнага суверэнітэту.

Новы ўрад на чале з прэм'ер-міністрам Алі аз-Заіды зрабіў раззбраенне ўзброеных фарміраванняў адным з галоўных прыярытэтаў. Улады імкнуцца інтэграваць іх у нацыянальныя сілавыя структуры, вяртаючы дзяржаве манаполію на ўжыванне сілы. Калі гэты працэс набярэ абароты, уплыў падтрымоўваных Іранам ваенізаваных арганізацый прыкметна скараціцца.

Пры гэтым далёка не ўсе фарміраванні гатовыя адмовіцца ад ранейшага курса. Такія групоўкі, як «Катаіб Хезболла», «Харакат ан-Нуджаба» і «Катаіб Сайід аш-Шухада», заяўляюць, што захаваюць зброю да поўнага вываду амерыканскіх войскаў з Ірака. Аднак іх пазіцыі становяцца менш устойлівымі, паколькі ўсё больш палітычных сіл аддаюць перавагу супрацоўніцтву з афіцыйным Багдадом, а не з Тэгеранам.

Эксперты адзначаюць, што ўплыў Ірана аслабляецца не толькі ў ваеннай, але і ў палітычнай сферы. Пасля падаўлення масавых пратэстаў у 2019–2020 гадах давер да праіранскіх сіл прыкметна знізіўся, а нядаўняя вайна толькі ўзмацніла нежаданне большасці іракцаў ператвараць краіну ў арэну чужога супрацьстаяння.

Паводле меркавання аналітыкаў, Ірак наўрад ці стане антыіранскай дзяржавай, аднак паступова атрымлівае шанец праводзіць больш незалежную знешнюю палітыку, актыўней супрацоўнічаць з арабскімі краінамі Персідскага заліва і скарачаць залежнасць ад іранскіх энергарэсурсаў. Калі гэты курс захаваецца, Тэгеран рызыкуе страціць адну з ключавых апор сваёй рэгіянальнай стратэгіі.