Чарговая спецаперацыя Пуціна

• Віталь Партнікоў
• 11.07.2026, 15:26

Расія імкліва набліжаецца да сапраўднай бездані.

Мне неаднаразова даводзілася тлумачыць, што Пуцін мысліць не катэгорыямі вайны і перамоваў, а спецаперацыі — што абсалютна лагічна з улікам яго чэкісцкай адукацыі і падрыхтоўкі. І цяпер мы назіраем чарговую спецаперацыю: ананімны генерал і неананімны мільярдэр папярэджваюць нас пра катастрафічныя наступствы для свету і самой Расіі, калі вайна ў бліжэйшы час не скончыцца. І — вішанька на торце — нейкія ананімныя крыніцы ў Крэмлі паведамляюць калегам з агенцтва Reuters, што Пуцін, нягледзячы на ўсе гэтыя рызыкі, гатовы працягваць вайну, а эскалацыя яго нават падбадзёрвае.

Якія высновы з усяго гэтага масіва інфармацыі можа зрабіць здаромысны чалавек? Расія імкліва набліжаецца да сапраўднай бездані, якая пагражае непрадказальнымі наступствамі, дэстабілізацыяй і ўзмацненнем ролі Кітая, — а Пуцін не збіраецца звяртаць на гэта ўвагі і мае намер працягваць вайну. Відавочна, што неабходна прыкласці намаганні, каб спыніць вайну да таго, як Расія сарвецца ў гэтую бездань. І калі немагчыма пераканаць у гэтым Пуціна, значыць, трэба пераканаць Зяленскага. Менавіта Украіна павінна пайсці на магчымыя і немагчымыя кампрамісы, каб «выратаваць» Захад і даць Пуціну столькі, колькі ён пажадае.

Гэта настолькі простая і прымітыўная спецаперацыя, што яе нават не трэба расшыфроўваць — яна зразумелая першакурсніку інстытута Андропава. Невядома толькі, чаму калегі зноў і зноў трапляюцца на гэты кручок.

Прычын гэтаму некалькі. Першая — імкненне атаясамліваць прынцыпы заходняй журналістыкі з тым, што адбываецца ў Расіі. Заходняму журналісту вельмі цяжка прызнаць, што тры крыніцы ў Крэмлі — гэта зусім не тое самае, што тры крыніцы ў Белым доме. А калі ён нават гэта разумее, то як тады даказаць сваю каштоўнасць уласнай рэдакцыі? Менавіта таму акрэдытаваныя ў Маскве калегі дзесяцігоддзямі падманваюць і сябе, і сваіх працадаўцаў, ператвараючыся не ў людзей, што здабываюць інфармацыю, а ў інструмент распаўсюджвання інфармацыі ў руках ФСБ.

Другая прычына — выкарыстанне інфлюэнсераў, перакананых у ўласнай кампетэнтнасці. Па сутнасці, гэта ізраільская памылка. У Ізраілі могуць лічыць, што добра ведаюць іранскае грамадства, бо гэтым грамадствам займаюцца людзі, якія нарадзіліся ў Іране, валодаюць мовай і сочаць за працэсамі, што адбываюцца. Але пры гэтым яны могуць не ўсведамляць, наколькі кардынальна змянілася сама тканіна гэтага грамадства пасля перамогі ісламскай рэвалюцыі.

Тое самае адбываецца і з расійскай эміграцыяй. Невыпадкова менавіта эмігрантаў, упэўненых у тым, што яны выдатна разумеюць унутраную сітуацыю ў Расіі і валодаюць унікальнымі крыніцамі, выкарыстоўваюць для распаўсюджвання наратываў, разлічаных на заходнюю аўдыторыю. Калі такія людзі шчыра прызнаюць, што ні адзін генерал не стане размаўляць з імі без санкцыі з Лубянкі і ні адзін мільярдэр не дасць вялікае інтэрв'ю або не апублікуе калонку без узгаднення з адпаведнымі службамі або адміністрацыяй прэзідэнта Расіі, тады непазбежна ўзнікне пытанне пра іх уласную прафесійную прыдатнасць, журналісцкі аўтарытэт і цікавасць да іх з боку аўдыторыі і медыякарпарацый, якія працягваюць успрымаць іх як экспертаў па Расіі і паслясавецкай прасторы. Так і яны з журналістаў ператвараюцца ў інструмент інфармацыйнай вайны. І, што характэрна, ніколі сабе ў гэтым не прызнаюцца.

Можна дзівіцца таму, што людзі, выхаваныя ў таталітарнай дзяржаве або вымушаныя з яе эміграваць, не хочуць разумець правілы, паводле якіх у такой сістэме існуе інфармацыя. Але галоўнае, што яны павінны ўсвядоміць: несанкцыянаванай інфармацыі ў падобнай сістэме не бывае. Любая інфармацыя ўзгодненая. І само гэта ўзгадненне з'яўляецца часткай спецаперацыі.

Таму галоўная задача журналіста — не трансляваць тэзісы, прапанаваныя аўтарамі спецаперацыі, а паспрабаваць зразумець, якую мэту гэтая спецаперацыя пераследуе.

Віталь Партнікоў, «Фэйсбук»