«Нават у калгас не бяруць»
- 15.07.2026, 19:39
Айцішнік з вялікім досведам прыехаў з Кыргызстана ў Беларусь, але не можа знайсці працу.
Віктар, распрацоўшчык родам з Кыргызстана з вялікім досведам, вырашыў перабрацца ў Беларусь. Паехаў на асабістым аўтамабілі, без асаблівага плана. Але ў нашай краіне ўсё аказалася не так проста. Пра свае спробы ўладкавацца на новым месцы ён расказаў Devby.
Праца на два франты
Калі каротка — я прайшоў вялікі шлях, у прамым і пераносным сэнсе. Я распрацоўшчык з больш чым шасцігадовым досведам, у партфоліо два ўласныя праекты, адзін з іх даволі буйны.
Некаторы час мне даводзілася адначасова працаваць на дзве кампаніі на поўны працоўны дзень. Было цяжка, але былі асаблівыя абставіны — плюс банальная пагоня за грашыма. Працуючы ў адной фірме, трэба было не «спаліцца», што паралельна працуеш у другой, — і дакладна наадварот. Даводзілася пастаянна перастаўляць прыярытэты, і першай у ахвяру ішла якраз афіцыйная праца.
Пры гэтым розніца ў грошах была адчувальная: на менш буйным праекце, працуючы неафіцыйна, я атрымліваў прыкладна ў чатыры разы больш, чым у офісе буйной тэлекамунікацыйнай кампаніі.
У Кыргызстане я ў асноўным працаваў на замежныя кампаніі, з мясцовых — толькі Beeline і Bazar.
Як я апынуўся ў Беларусі — і чаму не здолеў легальна ўладкавацца
Я даўно марыў трапіць у Беларусь, мне тут шмат што падабаецца, хоць, вядома, у любой краіны ёсць свае плюсы і мінусы.
Сутыкнуўся з тым, што я тут па факце нікому не патрэбны: ужо нават купіў зваротны білет на самалёт. Думаў зарэгістраваць свой праект у Парку высокіх тэхналогій, але для гэтага патрэбная юрыдычная асоба. А пытанне працаўладкавання ў беларускім ІТ наогул павісла ў паветры. Мяне нават у калгас не бяруць, таму на высокакваліфікаваную працу трапіць наўрад ці атрымаецца.
Праблема ў самой сістэме: каб працаваць у Беларусі афіцыйна, замежніку патрэбна падстава для рэгістрацыі — напрыклад, купля жылля або дапамога працадаўцы. Але працадаўцы наўпрост не хочуць з гэтым звязвацца, і атрымліваецца замкнёнае кола.
Механіка такая: звычайна замежнікі прыязджаюць праз пасольства. Каб узяць на працу чалавека без рэгістрацыі, працадаўца павінен зрабіць запыт у пасольства на радзіме кандыдата, і ўжо праз пасольства афармляецца запрашэнне на працу. Але нават пасля гэтага можна заключыць кантракт толькі з адным працадаўцам — калі хочаш змяніць кампанію, трэба вяртацца на радзіму і праходзіць усё нанова.
Асноўныя плюсы ў Беларусі, якія я адзначыў: дарогі, культура ваджэння, усё працуе якасна, чысціня, парадак, менш злачыннасці. Добрая рыбалка, нядрэнныя заробкі.
З мінусаў: чаму нельга нават уначы на пустой дарозе перайсці на чырвоны, ласі, алені — у прамым сэнсе гэтага слова. Цяжка замежнікам (хоць ім паўсюль у любой краіне цяжка).
Як выглядае ІТ у Кыргызстане
ІТ у Кыргызстане пакуль слаба развіты. Ёсць невялікія кампаніі, сярэдні заробак у галіне — каля 1200 долараў. Але і туды складана трапіць: каб дайсці хаця б да сумоўя, табе павінен адказаць HR, а апошнім часам яны проста не адказваюць.
З замежных гульцоў на кыргызскім рынку я ў асноўным сутыкаўся з банкам, зарэгістраваным у Казахстане. Пра расійскія кампаніі нічога сказаць не магу — хіба што да кавіду тут быў офіс адной з іх.
Пры гэтым у Беларусі, паводле маіх даных, зарэгістравана каля 200 ІТ-кампаній — і гэта ўжо нядрэнна на фоне Кыргызстана.
У плане ІТ у Узбекістане, на мой погляд, лепш. Я сам родам з Кыргызстана — краіна размешчана ў гарах, і я люблю горы, — але калі параўноўваць Ташкент з Бішкеком, я б выбраў Ташкент. Разглядаю Узбекістан як адзін з варыянтаў, але пакуль хочацца знайсці нешта менавіта ў Беларусі — напрыклад, развіць свой праект, калі атрымаецца яго зарэгістраваць.
Як жывецца ў Кыргызстане
Народ у нас дружны, згуртаваны, гасцінны — з вялікай верагоднасцю дапамогуць, калі што. Але жывецца людзям цяжка. Шмат хто пераязджае ў сталіцу, таму што ў малых гарадах амаль няма працы. З-за гэтага сталіца перапоўненая: заторы ў 9 балаў — звычайная справа.
Аранда жылля каштуе прыблізна як у Беларусі, ад 350 долараў у месяц, і заробкі ў сярэднім на тым жа ўзроўні або ніжэй. Цэны на прадукты таксама супастаўныя з беларускімі.
Цяпер Кыргызстан моцна залежыць ад Расіі, і ў краіне наспявае паліўны калапс. З якасцю дарог бяда: іх часта перарабляюць, але хапае ад сілы на месяц, а ў цэнтры сталіцы можна сустрэць і адкрытыя каналізацыйныя люкі — таму першы час лепш быць уважлівым.
Прыгожых мясцін у краіне шмат, але нярэдка побач можна ўбачыць смецце. Апошнім часам урад укладвае нямала грошай у перабудову інфраструктуры, але гэта ў асноўным крэдытныя сродкі. Пры гэтым у краіне недахоп электраэнергіі — ужо не першае вадасховішча абмялела.
З карупцыяй апошнім часам усё ж пачалі змагацца. Але ў цэлым жыць у Кыргызстане становіцца амаль немагчыма. Пры гэтым шмат кыргызстанцаў працуе ў Расіі — колькі з іх перабралася ў Беларусь, сказаць складана. Затое апошнім часам у краіне ўсё больш бачна прыезджых з Расіі.
Калі казаць пра сістэму ў цэлым — на вышэйшым узроўні часта пануе хаос, адтуль спакойна выводзяць мільярды. Хтосьці працуе строга па законе, а ў кагосьці ёсць свая «крыша». Будаўнічы рынак у апошнія гады фактычна манапалізаваны, і на кіраўнічыя пасады нярэдка ставяць «сваіх» — класіка жанру. Я сам асабіста сутыкаўся з сістэмай, якая дзейнічае па-за законам: мне даводзілася ісці супраць кампаній, паступалі пагрозы. Але апошнім часам людзі ў сістэме ўсё ж пачалі пабойвацца парушаць закон.