Турцыя імкнецца да лідарства

• 16.07.2026, 16:27

Анкара пракладае новы гандлёвы маршрут у абыход крызісных мораў.

Турцыя атрымала шанец рэалізаваць даўнюю стратэгічную мэту — ператварыцца не проста ў транзітную краіну, а ў ключавы цэнтр пераразмеркавання энергарэсурсаў паміж Усходам і Захадам. Новы праект «Ініцыятыва чатырох мораў» прадугледжвае стварэнне сухапутнага маршруту, які злучыць Персідскі заліў, Каспійскае мора, Міжземнае і Чорнае моры, піша The National Interest (пераклад — сайт Charter97.org).

Калідор павінен злучыць энергарэсурсы краін Персідскага заліва, Ірака, Каспійскага рэгіёна і Усходняга Міжземнамор'я з еўрапейскімі рынкамі праз Сірыю і Турцыю. «Турцыя можа стаць не проста краінай, праз якую праходзіць энергія, а аператарам і цэнтрам кіравання кантынентальнай энергетычнай сістэмай», — лічаць эксперты.

Чакаецца, што пры поўнай рэалізацыі маршрут зможа транспартаваць да 3–4 млн барэляў нафты за суткі і дзесяткі мільярдаў кубаметраў газу за год. Па маштабах ён можа спаборнічаць з найбуйнейшымі энергетычнымі праектамі мінулага.

Інтарэс да ініцыятывы ўзмацніўся на фоне вайны ва Украіне, пошуку Еўропай альтэрнатыў расійскім пастаўкам і росту рызыкаў для марскіх маршрутаў праз Армузскі праліў, Чырвонае мора і Суэцкі канал. Турцыя ўжо мае важную інфраструктуру — нафтаправод Баку—Тбілісі—Джэйхан, газаправоды TANAP і TAP.

Першым практычным крокам стаў пачатак паставак азербайджанскага газу ў Сірыю праз турэцкую тэрыторыю. «Гэта дэманструе мадэль будучага супрацоўніцтва: каспійскія рэсурсы, турэцкая інфраструктура і аднаўленне Сірыі могуць працаваць разам», — пішуць аўтары.

Аднак праект сутыкаецца з сур'ёзнымі перашкодамі. Сярод іх — нестабільнасць у Сірыі, пагрозы для інфраструктуры, пытанні фінансавання і неабходнасць палітычных гарантый. Пры паспяховай рэалізацыі Турцыя зможа ўмацаваць уплыў у рэгіёне, атрымаць новыя даходы ад транзіту і адыграць ключавую ролю ў энергетычнай бяспецы Еўропы.