Паліўны крызіс дабівае ваенную эканоміку Пуціна

• 16.07.2026, 18:26

Інфляцыя разганяецца.

Паліўны крызіс парушыў неўстойлівую раўнавагу, якую з цяжкасцю ўтрымлівала расійская эканоміка. Інфляцыя зноў разганяецца, а вялы эканамічны рост (0,2% у студзені–маі ў гадавым выражэнні, паводле ацэнкі Мінэканомразвіцця) у чэрвені, хутчэй за ўсё, змяніўся спадам, перадае The Moscow Times.

Дзелавая актыўнасць расійскага бізнесу ў чэрвені рэзка знізілася, як паказала апытанне, праведзенае Цэнтрабанкам сярод тысяч прадпрыемстваў. Інвестбанкір Яўген Коган называе яго вынікі «вельмі плачэўнымі». Разлічаны на іх аснове індыкатар бізнес-клімату пайшоў глыбока ў мінус, а гістарычна гэта адпавядае крызісам, адзначае ён. «Падобна, што паліўны крызіс усё ж такі ўкінуў эканоміку ў рэцэсію», — пішуць аналітыкі MMI.

Адначасова разганяецца інфляцыя. У чэрвені яна склала 0,87%, а за першыя дзве тыдні ліпеня — 0,43%. Апытанне прадпрыемстваў зафіксавала выбуховы рост выдаткаў і скачок інфляцыйных чаканняў, адзначае Коган: «У выніку паліўны крызіс здольны і паскорыць рост цэн, і адправіць эканоміку ў рэцэсію. Такая сітуацыя называецца стагфляцыяй».

Гэта вялікая праблема: калі для барацьбы з інфляцыяй падняць ключавую стаўку, можна дабіць эканоміку, а калі знізіць яе для падтрымкі дзелавой актыўнасці, то рост цэн яшчэ мацней паскорыцца і стане бескантрольна нарастаць, тлумачыць Коган: «Чымсці давядзецца ахвяраваць».

Працяг вайны яшчэ больш ускладняе Расіі выбар эканамічнай палітыкі, адзначае Банк Фінляндыі. Урад зноў вымушаны павялічваць выдаткі і дэфіцыт бюджэту — гэта ўзмацняе інфляцыйны ціск і не дазваляе знізіць ключавую стаўку, што, у сваю чаргу, стрымлівае інвестыцыі і б'е па бізнесе, асабліва па тым, хто не мае доступу да ільготных крэдытаў.

Выдаткі вайны імкліва растуць, адзначаецца ў дакладзе Цэнтра стратэгічных і міжнародных даследаванняў (CSIS): «Расійская эканоміка церпіць бедства, і ваенныя выдаткі могуць стаць усё больш непрымальнымі». Эканоміка хутка разбураецца, рост спыніўся, рэзервы вычэрпваюцца, а залежнасць ад Кітая ўзмацняецца — да такіх высноў прыйшлі ўдзельнікі абмеркавання, арганізаванага Цэнтрам даследаванняў эканамічнай палітыкі (CEPR). Але Пуцін будзе працягваць вайну, нават калі гэта вядзе краіну да эканамічнай, палітычнай і ваеннай прорвы, лічаць эксперты CSIS.

Блізкі да ўладаў аналітычны цэнтр ЦМАКП яшчэ ў пачатку года канстатаваў стагфляцыю. Яго апераджальныя індыкатары сігналізуюць пра высокую верагоднасць уваходжання эканомікі ў рэцэсію (зніжэнне ВУП за апошнія 12 месяцаў да аналагічнага перыяду мінулага года) не пазней за ліпень, а таксама пра тое, што яна будзе зацяжной — працягнецца больш за год.

Аналітыкі Прамсвязьбанка больш не чакаюць росту ВУП у гэтым годзе (іх папярэдні прагноз быў 0,6%), а прагноз на 2027 г. зрушылі да 0,5% з 2%, адлюстроўваючы ўзмацненне рызык замацавання эканомікі ў фазе стагнацыі. Наступны год таксама абяцае быць няпростым, папярэджваюць яны. На іх думку, кансенсус пакуль недаацэньвае наступствы новага інфляцыйнага імпульсу, які яшчэ не рэалізаваўся ў поўнай меры, да таго ж існуе рызыка пагаршэння сітуацыі з дэфіцытам паліва.

Выпуск нафтапрадуктаў, паводле даных Расстата, у маі скараціўся на 13,5% у гадавым выражэнні, а прамысловая вытворчасць — на 0,7%. Па выніках пяці месяцаў вытворчасць нафтапрадуктаў у мінусе на 4,9%, а рост у прамысловасці склаў усяго 0,4%. Выхад з ладу НПЗ ударыў і па іншых галінах. Гэта адбілася на аб'ёмах здабычы нафты (з-за немагчымасці хутка перанакіраваць яе на экспарт), аптовым гандлі і грузазвароце транспарту ў маі, пералічвалі аналітыкі ЦБ. Дадзеных за чэрвень яшчэ няма, але паліўны крызіс у ліпені нарастаў.

ЦБ зыходзіць з таго, што ўрад з ім справіцца, і часовая стагфляцыя пройдзе сама. «Застаецца толькі пытанне: а калі не пройдзе?» — піша Коган. Нават калі новых атак на НПЗ не будзе, Расіі наўрад ці хопіць двух месяцаў, каб аднавіць выбылыя прыкладна 40% перапрацоўчых магутнасцяў, паведамляў Reuters са спасылкай на крыніцу.

І праз 2,5 месяца інфляцыя можа атрымаць новы імпульс: у канцы верасня стануць вядомыя параметры бюджэту-2027, а з кастрычніка павышаюцца тарыфы ЖКГ. Сёлета сярэдні плацёж вырасце на 11,9%.