Такога не было ў Беларусі з 1999 года
- 11.08.2026, 22:49
На небе сойдуцца зацьменне і зоркапад.
У ноч з серады на чацвер, з 12 на 13 жніўня, жыхары Беларусі змогуць назіраць пік аднаго з самых яскравых метэорных патокаў года — Персеідаў. У пікавыя гадзіны інтэнсіўнасць можа дасягаць 110 метэораў за гадзіну. Пра гэта расказаў загадчык Мінскага планетарыя Аляксандр Мікуліч, піша smartpress.by.
Паводле яго слоў, умовы для назіранняў у 2026 годзе асабліва ўдалыя: пік Персеідаў прыпадае на перыяд маладзіку, таму святло Месяца не будзе перашкаджаць заўважаць нават слабыя метэоры. Больш за тое, у гэты ж дзень адбудзецца сонечнае зацьменне: апошні раз дзве падзеі супадалі ў жніўні 1999-га.
Абедзве падзеі прыпадаюць на адны суткі, і гэта рэдкасць: сонечнае зацьменне бывае толькі ў маладзік, а Персеіды дасягаюць максімуму ў фіксаваныя даты, 12–13 жніўня. Каб адно супала з другім, маладзік павінен трапіць дакладна на гэтыя дні і пры гэтым аказацца зацьменнем. Мінулы раз так супала 11 жніўня 1999 года — тады паласа поўнай фазы прайшла па Еўропе, а ўслед наступіла ноч Персеідаў.
Калі чакаць пік Персеідаў у Беларусі?
Персеіды актыўныя штогод прыблізна з 17 ліпеня па 24 жніўня, аднак максімум патоку традыцыйна прыпадае на ноч з 12 на 13 жніўня.
У гэты час Зямля праходзіць праз найбольш шчыльную частку шлейфа часцінак, пакінутага каметай 109P/Свіфта — Тутля. Улятаючы ў атмасферу з хуткасцю каля 59–60 км/с, часціны разгараюцца і згараюць на вышыні прыблізна 80–100 км. Менавіта гэтыя зіхоткія сляды і называюць «падаючымі зоркамі».
Дзе лепш глядзець зоркапад?
Галоўная ўмова — цёмнае неба без воблакаў і святловага забруджвання. Для назіранняў лепш выбраць адкрытую мясцовасць удалечыні ад ліхтароў і будынкаў: поле, узвышша, бераг буйнага вадаёма або прыродны парк.
Глядзець варта ў бок сузор’я Персея, дзе знаходзіцца радыянт метэорнага патоку. Аднак канцэнтравацца на адной кропцы не трэба — лепш ахопліваць позіркам як мага большую частку неба. Мікуліч параіў прыехаць на месца загадзя і даць вачам каля 30–40 хвілін, каб прывыкнуць да цемры, перадала інфармагенцтва БелТА.
Заўважым, што максімум — да 110 метэораў за гадзіну — можна ўбачыць толькі пры абсалютна цёмным небе ўдалечыні ад гарадоў. У межах Мінска рэальна разлічваць на дзесяць–пятнаццаць.
Ці патрэбны тэлескоп для назірання за Персеідамі?
Тэлескоп або бінокль для зоркападу не спатрэбяцца. З-за вузкага поля зроку яны, наадварот, могуць перашкодзіць убачыць хуткія метэоры.
Лепш назіраць Персеіды няўзброеным вокам. А для здымак на смартфон спецыялісты параілі выкарыстоўваць штатыў або ўстойлівую апору, ручныя налады камеры і доўгую вытрымку.
Калі ў ноч з 12 на 13 жніўня неба апынецца воблачным, высокую актыўнасць Персеідаў можна будзе заспець таксама ў суседнія ночы — з 11 на 12 і з 13 на 14 жніўня.
А што наконт сонечнага зацьмення?
У розных частках Беларусі зацьменне будзе выглядаць па-рознаму. Чым заходней знаходзіцца назіральнік, тым большую частку сонечнага дыска закрые Месяц.
Паводле Timeanddate.com — міжнароднага анлайн-сэрвісу, які публікуе даныя пра час, часавыя паясы і астранамічныя з’явы, у тым ліку разлікі і карты зацьменняў, — у Гродне Месяц закрые каля 76% плошчы сонечнага дыска. У Мінску — каля 51%, у Віцебску — 44%, у Магілёве — 31%, у Гомелі — прыблізна 14%.