Беларусь больш не можа сябе пракарміць?

• 13.08.2026, 18:25

Паліцы крам заваленыя расійскімі прадуктамі.

Гадамі беларусам тлумачаць, што сваё трэба любіць, падтрымліваць і, галоўнае, «купляйце беларускае». Гэта ператварылася амаль у эканамічную малітву. Але на справе ўсё не так. І вось чарговы рэкорд — Беларусь стала найбуйнейшым пакупніком расійскіх гароднінных кансерваў сярод 65 краін у 1-м паўгоддзі 2026 года, — піша «Белорусы и рынок».

Ёсць важная статыстычная дэталь. У даных за паўгоддзе яшчэ няма чэрвеньскай статыстыкі па краінах ЕАЭС. То-бок беларускія $12,8 млн фактычна няпоўныя, тады як даныя па частцы іншых краін улічваюць увесь перыяд. Беларусь здолела заняць першае месца нават з адным адсутным месяцам.

Да гэтай таварнай групы адносяцца кансерваваная кукуруза, гарох, фасоля, таматы, агуркі і карнішоны, аліўкі, квашаная капуста, гароднінныя сумесі і частка дзіцячага харчавання.

Беларусь шмат гадоў распавядае, як яна сама сябе корміць, перапрацоўвае, экспартуе, і яшчэ суседзям застаецца. Бульба ў нас свая. Гародніна свая. Мяса сваё. Малако сваё. Птушка свая. Палі ёсць, заводы ёсць, аграгарадкі ёсць, дзяржаўныя праграмы ёсць. На раённых «Дажынках» часам здаецца, што харчовая бяспека ўжо настолькі забяспечана, што хутка давядзецца ратаваць ад яе суседнія дзяржавы.

А потым прыходзіць нудная знешнегандлёвая статыстыка і псуе ўсё свята.

За першае паўгоддзе 2026 года Расія экспартавала больш за 22 тыс. тон кансерваванай гародніны на суму звыш $32 млн. І амаль $12,8 млн з гэтай сумы прыпала на Беларусь.

Агуркі, гарошак і крыху імпартазамяшчэння

Пры гэтым гаворка не пра нейкі экзатычны прадукт, які ў беларускім клімаце прынцыпова не расце. Расія прадае за мяжу кансерваваныя агуркі і карнішоны, гарох, кукурузу, фасолю, таматы, квашаную капусту, гароднінныя сумесі і іншую прадукцыю.

То-бок прыблізна ўсё тое, што краіна з велізарным сельскагаспадарчым сектарам тэарэтычна здольная вырасціць, перапрацаваць і закатаць у слоік сама. Асабліва выдатна ў гэтым спісе выглядае квашаная капуста.

Няўжо Беларусь дайшла да таго моманту, калі ёй эканамічна выгадней везці з Расіі капусту, якую спачатку там выгадавалі, потым перапрацавалі, упакавалі, пагрузілі ў фуру, прывезлі цераз мяжу, накруцілі цану і выклалі на прылавак, чым вырасціць сваю? Ці нябачная рука рынку паказвае даволі выразныя жэсты?

Пад салёны расійскі агурок

Сам па сабе імпарт расійскіх кансерваў ніякай эканамічнай катастрофай не з’яўляецца. Сучасны гандаль менавіта так і працуе. Калі расійскі завод робіць слоік гарошку танней, мае моцны брэнд, дамовіўся з гандлёвай сеткай і здольны пастаўляць тавар вялікімі партыямі, крама яго купіць.

Пытанне ў іншым. Дзяржаўная рыторыка ў Беларусі дзесяцігоддзямі будавалася не вакол звычайнай канкурэнцыі, а вакол амаль сакральнай неабходнасці купляць айчыннае. Беларускаму пакупніку тлумачаць, што кожны рубель за імпарт — ледзь не маленькая здрада ўласнаму вытворцу.

Але дзяржаўная эканоміка такіх сантыментаў чамусьці не адчувае. Калі імпарт выгадны гандлёвым сеткам і бізнесу, ідэалогія заканчваецца прыкладна каля касы.

Агуркамі справа даўно не абмяжоўваецца

Банкі з зялёным гарошкам і салёныя агуркі — толькі маленькая частка вялікай карціны. Беларусь закупляе ў Расіі нафту, газ, металы і сыравіну. Гэта зразумела — геалогія распарадзілася актывамі без уліку тэлевізійнай праграмы імпартазамяшчэння.

Але побач з сыравінай даўно стаяць прадукты, якімі Беларусь традыцыйна сама ганарыцца:

Свініна.

Малочная прадукцыя.

Кандытарскія вырабы.

Шакалад.

Бульбавыя чыпсы.

Рыс.

Рыбныя кансервы.

Цяпер яшчэ і гароднінныя кансервы, прычым па апошняй катэгорыі Беларусь выйшла на першае месца сярод пакупнікоў расійскай прадукцыі. Выходзіць занятная канструкцыя.

На экспартных нарадах чыноўнікі лічаць, колькі беларускага харчавання ўдалося прасунуць на расійскі рынак. А на суседняй старонцы статыстычнага зборніка можна лічыць расійскія тавары, якія едуць у зваротным напрамку. Фуры, відаць, вырашылі не вяртацца пустымі.

Рэальная эканоміка дрэнна сябруе з лозунгамі.

Можна колькі заўгодна распавядаць пра харчовую незалежнасць і поспехі айчыннага АПК. Але калі краіна, што вырошчвае ўласныя агуркі, становіцца найбуйнейшым замежным пакупніком расійскіх кансерваваных агуркоў, статыстыка пачынае задаваць пытанні сама.

Застаецца толькі спадзявацца, што да імпарту гатовых дранікаў справа ўсё ж не дойдзе. Хаця пасля квашанай капусты зарэкацца ўжо яксьці нязручна.