Сябры жартам называюць памешчыцай

• 14.08.2026, 11:14

Як беларуска набыла цэлую вёску ў лясной глушы.

Вёска Багданішкі згубілася ў лясах паблізу ад Гервят і Астраўца — каб дабрацца сюды, трэба доўга віляць па маляўнічых дарогах сярод дрэў. Юрыдычна паўнавартасны населены пункт складаецца ўсяго з двух дамоў. Нядаўна іх выкупіла Тамара Рагачова, прычым адна хата дасталася ёй усяго за адну базавую. Цяпер сябры жартам называюць жанчыну памешчыцай. Гісторыя пра мінчанку, якая стала гаспадыняй цэлага населенага пункта, хутка разляцелася па інтэрнэце. Onlíner з'ездзіў у Багданішкі, каб даведацца, як Тамара там абжываецца, навошта ёй спатрэбіўся хутар у лясной глушы і што яна збіраецца з ім рабіць.

Тамара Рагачова — практыкуючы псіхолаг і ўжо 26 гадоў займаецца псіхічным здароўем людзей. Аднак яе шлях да прафесіі і глыбокага разумення сябе не быў такім ужо лёгкім: перш чым канчаткова прысвяціць сябе дапамозе іншым, яна паспела паспрабаваць сябе ў самых розных сферах. Працавала ў сферы кіравання персаналам у буйной кампаніі, потым кіравала сеткай крам і адкрывала новыя пункты па ўсёй краіне.

Знешне ўсё выглядала бездакорна, але ўнутры нарастала адчуванне, быццам жанчына трапіла ў тупік.

— У пэўны момант я зразумела, што займаюся зусім не тым, чым трэба. Статус ёсць, грошы ёсць, а сэнсу жыцця — няма, — успамінае мінчанка. — Тады я напісала заяву на звальненне, сабрала рэчы і з'ехала на паўгода ў Індыю. Вярнуўшыся, я ўсвядоміла, што маё сапраўднае пакліканне — працаваць з людзьмі. Калісьці ў мяне ўжо быў прыватны псіхалагічны цэнтр, які давялося закрыць. І я зразумела, што хачу зноў паспрабаваць сябе ў гэтым.

Апошнія дзесяць гадоў Тамара працуе пераважна з жанчынамі, што праходзяць праз крызісы. З гэтай тэмай яна добра знаёмая, бо сама перажыла нямала пераломных момантаў. Акрамя кансультацый, піша кнігі на тэму псіхалогіі. У канцы жніўня выходзіць яе новая праца — «Вяртанне на шлях гераіні». Менавіта гэтыя напрамкі і забяспечваюць ёй сёння пасіўны даход — ён дазваляе не прывязваць сябе да аднаго месца.

Паралельна з прафесійнымі пошукамі ў жыцці Тамары ўсё ярчэй праяўлялася іншая патрэба — фізічна зазямліцца. Падарожнічаючы па Беларусі, яна часта звяртала ўвагу на вымерлыя вёскі і пакінутыя хаты.

— Для мяне няма нічога страшней за пакінуты дом — гэта сапраўдная трагедыя. Найбольшы жах я адчула, калі мы з мужам прыехалі ў адну з такіх вёсак у пошуках участку. Ідзём па вуліцы, а вакол — адны закінутыя хаты з выбітымі вокнамі. Адчуванне, быццам на цябе глядзяць пустыя вачніцы. Поўная безвыходнасць і пакінутасць. А дом для чалавека вельмі важны: нават у структуры псіхікі базавае пачуццё бяспекі звязана менавіта з домам.

Сем гадоў таму рашэнне, здавалася, было знойдзена. Пад Мінскам мы з мужам набылі дачу. Тамара пасадзіла там сад, упарадкавала быт, часта прымала гасцей. Аднак з цягам часу жанчына зноў адчула — нешта тут не так.

— Я злавіла сябе на адчуванні, што ўсё ёсць, а шчасця — няма. Не маё гэта месца, і ўкладаю свае сілы туды дарэмна. Я нават зрабіла сабе асобны кабінет, каб пісаць там кнігі, але ў выніку не напісала ані радка. Апошняй кропляй стала тое, што адбылося за маім плотам.

Калісьці на той тэрыторыі знаходзілася старадаўняя панская сядзіба, абсаджаная старавечнымі ліпамі. Частка ліпавай алеі ішла ўздоўж участку Тамары, іншая частка — ўздоўж будынка старой драўлянай школы з мансардай і разьбянымі вокнамі. Будынк шмат гадоў пуставаў, пакуль яго не выкупіў прадпрымальнік.

— Я прыязджаю і бачу, як трактар проста засыпае гэтую старадаўнюю школу ў зямлю. Прыязджаю наступным разам — частка ліпавай алеі спілаваная. Кажу суседу: «Дрэва расце тры чалавечыя жыцці! Вы прыйшлі і сышлі, а дрэва было да вас і магло б жыць пасля. Як вы маглі ўсё зрэзаць?» Мне ў адказ: «Яны былі ў дрэнным стане». Я сутыкнулася з светапоглядам, які мне чужы, і зразумела, што не магу знаходзіцца ў такім асяроддзі.

Мінулай вясной Тамара выставіла дачу на продаж. Спецыяльна паставіла цану вышэй за рынкавую, бо не была да канца ўпэўненая ў сваім рашэнні.

— Нягледзячы на шэрае і змрочнае надвор'е, у адну з нядзель на паказ прыехалі адразу чатыры магчымыя пакупнікі. Ужо праз два дні адна з гэтых сем'яў ператэлефанавала і сказала, што бярэ дом. Я нават маральна не была гатовая да таго, што прадам яго так хутка.

Пакупнікамі аказалася сям'я немцаў: муж працуе інжынерам у беларускай кампаніі і прывёз у Беларусь жонку і траіх дзяцей.

— Калі дзеці выскачылі з машыны і пабеглі па ўчастку з крыкамі, я найперш пачала перажываць за суседзяў. Бягуць, крычаць нешта па-нямецку… Думаю, мала ці якія флэшбэкі нашыя старыя зловяць!

У выніку дачу набылі за $27 000 па курсе.

— Калі я ехала назад пасля здзелкі, адчула неверагоднае шчасце. Нібыта я толькі што страціла маёмасць, але адчуванне было такое, быццам я нарэшце вызвалілася.

Вызваліўшыся ад старога месца, Тамара адразу ўзялася за пошук новага. На гэты раз кірунак падказвала інтуіцыя: вельмі хацелася жыць каля ракі Віліі.

— Здаецца, я аб'ехала ўсе вёскі ад Вілейскага вадасховішча да самай мяжы з Літвой. Гэта была сапраўдная праца: я штодня адкрывала ноўтбук і праглядала ўсе свежыя аб'явы, а потым сядала за руль і адправлялася ў шлях. Добрыя дамы разбіраюць хутка, таму цягнуць нельга.

За час пошукаў у Тамары выпрацаваўся дакладны алгарытм, як правяраць такія аб'екты.

— Перш за ўсё важная лакацыя. Галоўнае, каб побач не было жывёлагадоўчых комплексаў. Гэты пах потым нікуды не дзенеш. Запомніце: калі добры дом прадаецца за капейкі, трэба проста адкрыць карту і крыху паменшыць маштаб. І адразу ўбачыш: тут 13 карпусоў свінафермы, а тут — 10. Мы яксьці заехалі ў адзін такі населены пункт — выходзіш з машыны, а ад смуроду ажно вочы рэжа! Зразумела, што смурод там стаіць не пастаянна, але ўсё роўна.

Другі крытычна важны фактар — наяўнасць вады. Паводле слоў суразмоўніцы, нават у Мінскай вобласці далёка не ўсюды яна ёсць.

— Ёсць месцы, дзе няма нават студняў або вада залягае вельмі глыбока. У савецкія часы ў такіх вёсках рабілі калгасны вадоправод. Але цяпер з гэтай калонкі цячэ іржавая вада па іржавых трубах. А без нармальнай вады чалавек жыць не можа.

Нарэшце, трэці крытэрый — год пабудовы і якасць самога зруба. Тут у Тамары таксама з'явіліся свае назіранні.

— Дамы, пабудаваныя да 1930-х гадоў, як правіла, вельмі добрыя. Асабліва на захадзе Беларусі. Калі тэрыторыя была пад Польшчай, людзям прадавалі якасны лес, і яны будавалі на сумленне. А вось пасля вайны, у 1950—1960-я гады, узводзілі будынкі ўжо літаральна з таго, што было пад рукой.

Першапачаткова беларуска планавала набыць адрамантаваны дом, у які не трэба ўкладаць час, сілы і грошы. Але прыдатны варыянт ніяк не знаходзіўся. Тады яна вырашыла дзеля цікавасці зірнуць рэестр хат за адну базавую. Адкрыўшы карту, Тамара натрапіла на лот у вёсцы Багданішкі і адразу пазнала гэтыя мясціны — яна не раз праязджала міма падчас сваіх вылазак уздоўж Віліі.

— Мы з сынам адправіліся туды падчас завеі. Было казачна: мяцеліца, проста на дарогу выходзяць казулі, у глыбіні лесу стаіць лось… А вось сам дом нам з першага погляду не спадабаўся. Зарослы ўчастак, выбітыя вокны, месцамі адарваныя дошкі, усе печы пераламаныя. Яшчэ і проста па суседстве другая хата стаіць — а мне зусім не хацелася кантактаваць з іншымі людзьмі, я хацела хутар. Але чым больш мы гулялі па тэрыторыі, тым ярчэй загараліся нашы вочы. Сын паварочваецца і кажа: «Мама, я думаю, гэта выдатны варыянт».

Сам зруб быў 1932 года пабудовы і даволі нядрэнна захаваўся.

— Мы засталі дом у такім стане, быццам гаспадыня проста выйшла на хвілінку і не вярнулася: раскладзеныя кілімкі, стаіць мэбля… Але пры гэтым, праз тое што дом рабаваўся, усё перакулена дагары дном: шафы вывернутыя, паўсюль раскіданыя старыя фатаграфіі, перятрэслі пасцельную бялізну. Але ў цэлым ён выглядаў жылым: здавалася, прыбярыся, памяняй вокны, прывядзі ў парадак печы — і можна жыць.

Тамара далёка не адразу зразумела, што менавіта хоча зрабіць з гэтага месца. Для звычайнай дачы занадта далёка, таму над канцэпцыяй давялося доўга ламаць галаву. Спачатку мінчанка пачала наводзіць парадак звонку — пазбаўляцца ад зарастаў, што захапілі ўчастак.

Паралельна разбіралася з печамі — іх у доме некалькі, і ўсе былі ў паўразбураным стане.

— Мы паказалі іх аднаму майстру. Ён аблез увесь дом, залез ледзь не ў сам комін і вынес вердыкт: малыя грубкі зносім, а вялікую літоўскую печ абавязкова пакідаем. Яна сканструяваная зусім інакш, чым традыцыйная руская. На яе рэстаўрацыю ў майстра пайшло два месяцы. Пячнік потым прызнаўся: «Я за такі праект больш ніколі ў жыцці не вазьмуся!»

Пакуль майстар працаваў у доме, адбыўся выпадак, які дапамог вызначыцца, што ж усё-ткі рабіць з гэтым амаль 100-гадовым домам. Тамара даўно хацела пазнаёміцца з суседзямі, але застаць іх ніяк не ўдавалася.

— У адзін з вечароў сыну тэлефануе напалоханы пячнік: прыйшлі суседзі і абураюцца. Ім было ад чаго прыйсці ў замяшанне: раней побач быў зараслi ўчастак, а цяпер ён ператварыўся ў будаўнічую пляцоўку, — з усмешкай узгадвае жанчына. — Аказваецца, яны планавалі прадаваць свой дом і вырашылі, што нашы раскопкі і горы зямлі зніжаюць шанцы.

У той жа вечар беларуска зайшла на пляцоўку па продажы нерухомасці і ўбачыла аб'яву з фотаздымкамі суседняга ўчастку. На наступную раніцу яна ўжо прыехала на прагляд. Папярэдні гаспадар 12 гадоў упарадкоўваў гэты домік для сябе, таму ён быў у добрым стане: жанчыне заставалася толькі памяняць падлогу, абнавіць праводку, зрабіць унутры санвузел і расставіць мэблю.

Вёска Багданішкі згубілася ў лясах паблізу ад Гервят і Астраўца — каб дабрацца сюды, трэба доўга віляць па маляўнічых дарогах сярод дрэў. Юрыдычна паўнавартасны населены пункт складаецца...

— Уладальнікам тэрмінова былі патрэбныя грошы, але цану яны паставілі высокую. Мы пераплацілі, будынак столькі не каштаваў. Але я купляла не проста сцены, я купляла магчымасць жыць тут без старонніх, толькі сваёй сям'ёй. А калі падзяліць выдаткаваную суму на два дамы (урашце рэшт, адзін з іх дастаўся амаль задарма), то за кожны атрымаецца цалкам прымальная цана.

І менавіта тады і нарадзіўся галоўны міф пра тое, што Тамара выкупіла цэлую вёску — прынамсі, менавіта так яна стала вядомая ўсяму інтэрнэту.

— Запрасілі геадэзіста, каб абазначыць межы ўчасткаў. Глядзім на карту, і спецыяліст паказвае: «Вашы два дамы — гэта і ёсць уся вёска!» Іншых будынкаў юрыдычна не лічыцца (калісьці ў Багданішках было больш за два дзясяткі хат). Я адразу тэлефаную сябрам і са смехам кажу: «Уявіце, я набыла цэлую вёску!» Так і нарадзіўся гэты жарт. Як мяне толькі ні называлі знаёмыя: і памешчыца, і барыня…

Аднак ёсць у гэтай гісторыі невялікі нюанс. Метраў за восемсот стаіць яшчэ адзін старэнькі дамок. Спачатку наша гераіня думала, што гэта проста закінуты дом, але потым заўважыла, што туды час ад часу прыязджае пажылая пара — проста пасадзіць агарод.

— Фармальна гэтага дома нідзе на картах няма, але фізічна ён існуе і таксама адносіцца да Багданішак. Дык што фактычна я ўсёй вёскай не валодаю, толькі сваім хутарам.

Пасля куплі другога дома ў галаве ў Тамары, нарэшце, склалася разуменне, чаго яна хоча ад гэтага месца.

— Асноўны дом прыстасуем для сталага пражывання, а другі будзе як гасцявы. У ім змогуць спыняцца сябры або мае кліенткі, калі захочуць перазагрузіцца — пагуляць па лесе, паесці хатняй ежы з печы. Будзе такі санаторый для стомленых жанчын.

Галоўную будыніну чакаюць сур'ёзныя змены.

— Хочацца захаваць гэты вясковы каларыт, але пры гэтым зрабіць яго максімальна зручным. Па стылі гэта будзе эклектыка. Напрыклад, у адным з пакояў я планую захаваць аўтэнтычную мазанку — падгледзела ў адной сям'і, як класна яна глядзіцца ў спалучэнні з дрэвам. Столі таксама пакінем балкавыя.

Над галоўным домам плануюць надбудаваць паўнавартасны мансардны паверх. Для гэтага дах поўнасцю здымуць, зробяць гідраізаляцыю, ўцяпленне і перакрыюць нанова. Наверсе з'явяцца дзве спальні і другі санвузел, а весці туды будзе лесвіца з кухні. На першым жа паверсе, акрамя кухні-гасцёўні, уладкуюць кабінет, гасцявы пакой і яшчэ адзін санвузел.

Зараз на ўчастку кіпіць праца. Задача на гэты сезон — цалкам скончыць падлогі ў асноўнай будыніне і зрабіць новы дах.

— У пакоях ужо насыпан пясок, зроблена ўцяпленне. Зальём бетон, а зверху будзе дэкаратыўнае пакрыццё — плітка і ламінат. Дарэчы, у працэсе расчышчэння дома не абышлося без сюрпрызаў ад дзікай прыроды: пад падлогамі лісы і барсукі калісьці ўладкавалі сабе цэлую сістэму нар і хадаў. А калі мы знімалі старыя шпалеры, проста за імі спалі кажаны.

Сям'я планавала перабудаваць старыя хлявы пад альтанку або лазню. Але зімой пад цяжарам снегу дахі проста праваліліся. Стала зразумела, што аднаўляць там няма чаго. Усё разабралі — засталіся велізарныя катлаваны, якія цяпер засыпаюць і выраўноўваюць будаўнікі. Уладальніца спадзяецца паспець да восені, каб пасадзіць новыя дрэвы і кусты. Далей трэба будзе вырашыць пытанні з камунікацыямі: прабіць свідравіну для вады, правесці ацяпленне. На поўны рамонт хаты за базавую Тамара адкладае чатыры гады. А там ужо як пойдзе.

Пакуль жа галоўная складанасць, з якой сутыкнулася жанчына, — гэта лагістыка і пошук будаўнічай тэхнікі.

— Найбліжэйшыя гарады — Астравец і Смаргонь, але там вельмі мала прапаноў. Нам быў патрэбны экскаватар, а ўзяць яго паблізу проста няма дзе. Гнаць трактар або экскаватар з Мінска ці Гродна — вар'яцка дорага: дастаўка каштуе практычна столькі ж, колькі плаціш за саму працу. Але яксьці выкручваемся.

Тамара выдатна разумее, што ў рамонт і добраўпарадкаванне давядзецца ўкласці яшчэ нямала сіл і сродкаў. Але ніякага жалю з гэтай нагоды ў яе няма: адчуванне таго, што гэта нарэшце «яе месца», перакрывае любыя цяжкасці. Яна вельмі хоча пераехаць сюды назаўсёды. Да таго ж само навакольнае асяроддзе, здаецца, паступова пачынае адказваць узаемнасцю і прымаць новую гаспадыню.

— У ваколіцах прывыклі, што ў нас пустая вёска. Калі я дзесьці кажу: «Я з Багданішак», людзі здзіўляюцца: «Дык там жа ніхто не жыве!» А я адказваю: «Як гэта ніхто? Я цяпер там жыву».

Зараз у Багданішкі рэгулярна прыязджае аўтакрама, даходзіць і пошта. У найбліжэйшых планах у Тамары — папрасіць мясцовую адміністрацыю ўсталяваць дарожны знак з назвай вёскі, бо стары знішчыў нядаўні ўраган. У закінутай вёсцы з двух дамоў, дзе яшчэ нядаўна гуляў толькі вецер, цяпер гуляе не толькі Тамара, але і ўся яе вялікая сям'я. І гэта, бадай, самае галоўнае ў гэтай гісторыі.