Сакрэтнае контрнаступленне Узброеных сіл Украіны: што вядома на гэты момант

• 14.08.2026, 19:03

Украіна вызваліла найвялікшую тэрыторыю з восені 2022 года.

12 жніўня Уладзімір Зяленскі абвясціў пра вынікі наступальнай аперацыі, якая праводзілася на стыку Дняпрапятроўскай, Запарожскай і Данецкай абласцей з студзеня 2026 года. Украінскай арміі ўдалося вызваліць найвялікшую тэрыторыю з восені 2022 года. Што пра гэта вядома, піша ўкраінская служба BBC.

Першы этап аперацыі ЗСУ на Аляксандраўскім напрамку пачаўся 29 студзеня. На той момант расійскія войскі, што ўварваліся летам 2025 года ў Дняпрапятроўскую вобласць, набліжаліся да важнага з лагістычнага пункту гледжання пасёлка Пакроўскае (не блытаць з Пакроўскам у Данецкай вобласці) і яго паўднёвай ускраіны — вёскі Аляксандраўка.

Адначасова расійская армія вяла наступальныя дзеянні на флангах, спрабуючы на поўнач у Дняпрапятроўскай вобласці захапіць пасёлкі Вялікаміхайлаўка і Навапаўлаўка, а на поўдзень — населеныя пункты ў Запарожскай вобласці побач з Гуляйполем.

Калі б расійскім вайскоўцам удаўся гэты задум, яны змаглі б прарваць абарону ўкраінскага ўмацаванага раёна ў Арэхаве і выйсці на бліжнія подступы да Запарожжа з усходу.

Каб сарваць планы расійскіх вайскоўцаў, украінскае ваеннае камандаванне распрацавала і пачало контрнаступальную аперацыю на гэтым участку.

Першая частка аперацыі доўжылася з канца студзеня да красавіка, а другая — з 5 мая да пачатку жніўня.

Аперацыя была праведзена сіламі чатырох брыгад дэсантна-штурмавых войскаў (ДШВ) і двух штурмавых палкоў.

Што ўдалося вызваліць

Паводле слоў галоўнакамандуючага ЗСУ генерал-маёра Міхаіла Драпатага, падчас першага этапу наступальнай аперацыі ўдалося вызваліць тэрыторыю плошчай 450 кв. км, падчас другога — 490 кв. км.

У цэлым за час наступу ўдалося ўзяць пад кантроль 745 кв. км і ачысціць ад расійскіх інфільтраваных груп каля 300 кв. км у тыле тэрыторыі, заяўляюць украінскія ўлады.

Згодна з заявай, былі вызвалены 26 вёсак, а менавіта 12 — у Дняпрапятроўскай вобласці (Маліеўка, Січневае, Стэпавое, Каліновскае, Бярозавае, Навамікалаеўка, Запарожскае, Злагода, Прыволле, Цэгельнае, Цярновае, Навагеоргіеўка), 10 — у Данецкай вобласці (Тоўстае, Навахатскае, Зялёны Гай, Чырвоная Зорка, Паддубнае, Мірнае, Аляксандрагорад, Грушаўскае, Ялта, Уваскрасенка), чатыры — у Запарожскай вобласці (Рыбнае, Навагрыгораўка, Краснагорскае, Прывольнае).

Аперацыя дазволіла Сілам абароны Украіны выбіць праціўніка з Дняпрапятроўскай вобласці (пад яго кантролем не засталося населеных пунктаў, але, паводле карты DeepState, дняпрапятроўская вёска Філія ўсё яшчэ застаецца ў «шэрай зоне»).

Украінскія вайскоўцы таксама ліквідавалі пагрозу наступу на Запарожжа ўздоўж трасы Данецк — Запарожжа.

Расійскае ваеннае камандаванне не пракаментавала заявы пра поспех наступлення ЗСУ на Аляксандраўскім напрамку. Аднак варта адзначыць, што Міністэрства абароны Расіі цягам вясны і лета працягвала паведамляць пра сваё «прасоўванне» ў Дняпрапятроўскай вобласці.

Больш за тое, 3 ліпеня расійскае ваеннае міністэрства абвясціла пра ўзяцце пасёлка Аляксандраўка (менавіта ад яго і пайшла назва гэтага напрамку).

У пацвярджэнне сваіх слоў Мінабароны Расіі паказала відэа з адным вайскоўцам, які разгарнуў расійскі сцяг на вуліцы населенага пункта.

На працягу чэрвеня — ліпеня расійскія вайскоўцы таксама паведамілі пра ўзяцце яшчэ шэрагу суседніх вёсак, а менавіта: Пісанцы, Новаскелеўатае, Багадароўка, Вольнае, Хрыстафораўка (ранейшая назва — Камунараўка), Добрапасавае, Благадатнае.

Такім чынам, паводле версіі расійскага Мінабароны, менавіта яны здолелі прарваць украінскую абарону ў Дняпрапятроўскай вобласці, а не ЗСУ выбілі іх з гэтых пазіцый.

Замежныя OSINT-аналітыкі, напрыклад Інстытут вывучэння вайны (ISW), гэта адмаўляюць і падкрэсліваюць, што заявы расійскіх вайскоўцаў пра кантроль над гэтай тэрыторыяй не адпавядаюць сапраўднасці.

Схаваная аперацыя

Гэтыя населеныя пункты знаходзяцца на адлегласці 20−25 км ад цяперашняй лініі фронту.

Паводле слоў украінскіх вайскоўцаў, праціўнік не мае і не меў кантролю над гэтымі вёскамі, а здымаў прапагандысцкія відэа са сцягамі пасля пранікнення адна-двух байцоў у тыл пазіцый ЗСУ, затым гэтых расійскіх вайскоўцаў з тэрыторыі выбівалі, замацавання не адбывалася.

Вярхушка расійскага камандавання падавала ілжывую інфармацыю пра сваё прасоўванне, кажа камандзір 95-й брыгады ДШВ ЗСУ, палкоўнік Руслан Марышэў, які ўдзельнічае ў гэтым наступе.

«Шмат якія расійскія камандзіры падманвалі сваё вышэйшае кіраўніцтва, падаючы ілжывую інфармацыю пра перадавую — пра тое, дзе яна фактычна знаходзіцца. Нават калі мы ўжо прасунуліся прыкладна на 20−25 км у глыб абароны расійскіх войскаў, іх кіраўніцтва ў гэта не верыла і давала карты, якія мы ў іх захоплівалі, вымалі… [на картах было ўказана], што яны знаходзяцца ў 25 км у нас у тыле», — адзначыў ён у інтэрв’ю тэлеканалу «1+1».

Са свайго боку, украінскае камандаванне доўгі час не раскрывала падрабязнасцей прасоўвання Сіл абароны Украіны публічна.

Пасля першага этапу аперацыі вясной вайскоўцы, у прыватнасці камандуючы ДШВ, раскрылі толькі агульныя лічбы аб колькасці населеных пунктаў і плошчы вызваленых тэрыторый.

Такім чынам, рэальнае размяшчэнне ЛБС (лініі баявога судакранання) для расійскіх вайскоўцаў на гэтым напрамку стала нечаканасцю, кажа палкоўнік Марышэў.

У прыклад ён прыводзіць сітуацыю, калі яго падначаленыя змаглі забіць у блізкім баі камандзіра расійскага матастралковага батальёна, які правяраў пазіцыі. Ён не разлічваў, што ўкраінская армія прасунулася так блізка да яго пазіцый.

Непублічнасць наступальнай аперацыі дазволіла ёй менш як за паўгода дасягнуць значных вынікаў. Якіх менавіта?

Яшчэ адзін рывок

Фактычнае выцісканне расійскіх войскаў з Дняпрапятроўскай вобласці — гэта ў большай ступені палітычны вынік.

А вось у ваенным плане важнае набліжэнне ЗСУ да лагістычных шляхоў, якія выкарыстоўвае расійская армія на поўдні.

Так, па стане на 13 жніўня украінскія вайскоўцы знаходзяцца за 3−4 км ад дарогі Вялікая Навасёлка — Гуляйполе і працягваюць наступ у гэтым кірунку ў раёне вёсак Успеняўка і Цяміроўка.

То бок гэты шлях, важны для лагістыкі расійскай групоўкі, ужо не з’яўляецца бяспечным. Гэта прымушае расійскіх вайскоўцаў шукаць іншыя маршруты для падвозу харчоў, боепрыпасаў і асабовага складу, асабліва паблізу Гуляйполя, якое яны захапілі ў канцы мінулага года.

Акрамя таго, ЗСУ ўдалося разгарнуць баі за вёску Камар, размешчаную на беразе ракі Мокрыя Ялы, за 15 км на поўнач ад Вялікай Навасёлкі.

Гэты вялікі населены пункт расійскія войскі захапілі напрыканцы зімы 2025 года і ператварылі ў свой апорны пункт.

Ваенны аналітык групы «Інфармацыйны супраціў» Канстанцін Машавец звяртае ўвагу на тое, што ўкраінскім сілам неабходна пераадолець яшчэ некалькі кіламетраў (прыблізна 5−6 км да вёскі Вольнае Поле), каб наблізіцца на адлегласць, якая дазволіць усталяваць агнявы кантроль над Вялікай Навасёлкай.

«У такім разе, каб дасягнуць істотнага аператыўнага эфекту ва ўсёй аператыўнай зоне расійскай групоўкі войскаў „Усход“ … украінскаму камандаванню нават не трэба будзе атакаваць або штурмаваць саму Вялікую Навасёлку», — адзначае эксперт.

«Дастаткова проста ўзяць пад шчыльны агнявы кантроль (у тым ліку з дапамогай дронаў) увесь гэты раён і той участак дарогі Гуляйполе — Вялікая Навасёлка, які вядзе на захад. Адлегласць 7,5 — 7,7 км дазваляе зрабіць гэта даволі эфектыўна», — лічыць ён.

Такое прасоўванне прывядзе да ўскладнення расійскай лагістыкі на поўдні, а гэта паўплывае на баяздольнасць частак расійскай арміі і будзе спрыяць спыненню іх наступу на Арэхаў.

То бок, каб паставіць праціўніка ў крытычнае становішча, Сілам абароны Украіны неабходна працягнуць наступ і здзейсніць яшчэ адзін рывок на 5−10 км.

Ці змогуць ЗСУ дасягнуць такога эфекту ў бліжэйшы час без перакідкі рэзерву — пытанне адкрытае.

Таксама невядома, ці гатова расійскае камандаванне перакінуць дадатковыя сілы для спынення праціўніка на гэтым напрамку, які, здаецца, не з’яўляецца для Крамля прыярытэтным на дадзены момант.