Крэмль сам сябе загоняе ў тупік

• Іван Якавіна
• 20.08.2026, 9:48

Што адбылося за кулісамі закрытага пасяджэння Саўбеза РФ.

14 жніўня ўкраінскі бок паказаў пачатак вытворчасці новых рэактыўных дронаў‑перахопнікаў для сістэм СПА. Гэта адказ на два выклікі: рэактыўныя «шахеды», што ляцяць са хуткасцю больш за 400 км/г, і лёгкія крылатыя ракеты «Бандэроль» — звычайнаму вінтавому перахопніку дагнаць такія мэты практычна немагчыма.

Новыя ўкраінскія перахопнікі развіваюць хуткасць больш за 600 км/г і здольныя даганяць нават рэактыўныя расійскія дроны. Гэта важна, бо рэактыўны дрон абыходзіцца Расіі значна даражэй за поршневы: невялікі рэактыўны рухавік — складанае выраб, які ў Расіі фактычна не вырабляюць, набываючы яго ў Кітаі. Тым не менш Масква зрабіла стаўку менавіта на рэактыўныя апараты — проста таму, што поршневыя «шахеды» Украіна навучылася збіваць амаль пагалоўна, і іх вытворчасць страціла сэнс.

Калі такі ж сцэнар паўторыцца з рэактыўнымі дронамі, гэта стане цяжкім ударам па ўсёй той індустрыі, у якую Пуцін уклаў дзясяткі мільярдаў долараў, — па прамысловых парках і НДІ, што гадамі працавалі над удасканаленнем гэтай зброі.

Праблема ў тым, што дзейная схема «перахопнік супраць дрона» дарагая: рэактыўны рухавік у перахопніку таксама каштуе нямала. Лагічным наступным крокам выглядае пераход да дронаў, якія не тараняць мэту, а паражаюць яе, напрыклад, дробам, і вяртаюцца на базу для паўторнага выкарыстання. У рэактыўных рухавікоў ёсць уразлівасці, якія гэта апраўдваюць: яны надзвычай адчувальныя да старонніх прадметаў (класічны прыклад — траплянне птушкі) і ствараюць магутны цеплавы след, які лёгка фіксуе цеплавізар. На гэтым прынцыпе, верагодна, у бліжэйшай перспектыве будуць стварацца недарагія ракеты з цеплавым навядзеннем, якія ўсталёўваюцца непасрэдна на дроны‑перахопнікі, а сам працэс перахопу, хутчэй за ўсё, з часам стане цалкам аўтаматычным — без удзелу чалавека.

Першы крок у гэтым кірунку ўжо зроблены: выпрабаванні рэактыўнага перахопніка завяршаюцца, і ў бліжэйшы час варта чакаць яго серыйнай вытворчасці. У наступным годзе ў Расіі з інструментаў дальнабойных удараў можа рэальна застацца толькі балістыка, а Украіна, паводле наяўных звестак, таксама рыхтуецца восенню пачаць выкарыстоўваць балістычныя ракеты па тэрыторыі Расіі.

Марское перамір’е, якое выгаднае ўсім — акрамя Крэмля

Паралельна разгортваецца іншы сюжэт — вакол Чарнаморскага флоту і гандлю. Паводле звестак Reuters, Украіна афіцыйна прапанавала Расіі марское перамір’е: адмовіцца ад удараў па грамадзянскіх судах у акваторыі Чорнага мора. Фармальна гэта магло б выратаваць расійскую сельскую гаспадарку, якая залежыць ад марскога экспарту збожжа, — на фоне таго, што расійскія фермеры ўжо апынуліся на мяжы разарэння пасля таго, як флот не здолеў абараніць Наварасійск, найбуйнейшы порт краіны, і экспарт збожжа спыніўся.

Расія ад перамір’я адмовілася. Афіцыйная рыторыка МЗС — абвінавачанні Украіны ў «актах тэрарызму» супраць грамадзянскіх судоў — выглядае нелагічна: Украіна якраз прапануе пакінуць гэтыя суда ў спакоі. Рэальная прычына ў іншым: у Крамлі любое перамір’е — на зямлі, у паветры або на моры — успрымаецца як прызнанне слабасці, недапушчальнае асабіста для Пуціна і непапулярнае сярод прапагандысцкага актыву. Да таго ж, марское перамір’е магло б стаць першым крокам да больш шырокага спынення агню, а любое вяртанне да мірнага жыцця нясе для Крамля палітычную рызыку: стомленае ад вайны насельніцтва можа страціць жаданне яе працягваць, а мабілізаваныя — ісці ў армію.

Пры гэтым эканамічнае становішча Расіі імкліва пагаршаецца: дэфіцыт бюджэту ўжо перавышае 100 млрд долараў, банкі перасталі крэдытаваць урад, зафіксаваны рэкордны дэфіцыт рублёвай наяўнасці, разбурана кампанія Wildberries, гараць НПЗ, а сяляне ўжо заяўляюць пра нежаданне засяваць азімыя з‑за нерэнтабельнасці. Эканоміка падштурхоўвае Маскву да неабходнасці хоць якой‑небудзь разрадкі, а палітычная логіка Пуціна патрабуе супрацьлеглага. Магчымы кампраміс — негалоснае, не аформленае афіцыйна спыненне удараў па судах, што ідуць у Адэсу, без падпісання якой‑небудзь дамовы.

Удары працягваюцца, пакуль няма дамоўленасці

Пакуль рашэнне не прынята, украінскія сілы працягваюць нарошчваць ціск: разгромлены Наварасійск — найбуйнейшы порт Расіі, дзе на аднаўленне інфраструктуры можа спатрэбіцца як мінімум некалькі тыдняў, — а таксама нанесены ўдар па газаперапрацоўчым заводзе ў порце Усць-Луга на Балтыцы, дзе выведзены з ладу ўстаноўкі раздзялення газавага кандэнсату і гідракрэкінгу. Страты тут могуць вымярацца сотнямі мільёнаў, а то і мільярдамі долараў.

На гэтым фоне мае сэнс разгледзець магчымасць дзеянняў украінскіх марскіх дронаў у Міжземным моры або Атлантыцы — там ужо зафіксаваны праход танкера з індыйскім бензінам у Мурманск або Архангельск у абыход Чорнага і Балтыйскага мораў. Нават адзінкавы інцыдэнт з такім танкерам можа прывесці да таго, што міжнародная супольнасць пачне закрываць для падобных суднаў пралівы і каналы, баючыся і ваенных, і экалагічных рызык.

Калі ўдары па НПЗ працягнуцца, да зімы вытворчасць бензіну і авіякеросіну ў еўрапейскай частцы Расіі можа практычна абнуліцца, а дызеля будзе вырабляцца недастаткова для краіны такога маштабу. Гэта, у сваю чаргу, дадаецца да пагрозы стопрацэнтных пошлін з боку ЗША на індыйскія тавары ў выпадку працягнення закупак расійскай нафты — яшчэ адзін канал ціску на і без таго знясілены бюджэт.

Саўбез у закрытым рэжыме

Паказальна, што Пуцін тэрмінова сабраў вочнае — не па відэасувязі — паседжанне Савета бяспекі, фармальна прысвечанае «традыцыйным каштоўнасцям». Разумна меркаваць, што рэальнай тэмай абмеркавання былі грошы: нафта, газ, збожжа і цана адмовы ад марскога перамір’я. Логіка ўлады тут падвойная: з аднаго боку — статус, дэманстрацыя сілы, немагчымасць выглядаць слабым; з другога — рызыка таго, што закрыццё Наварасійска для міжнароднага гандлю (а гэта каля траціны ўсяго марскога тавароабароту Расіі) канчаткова даб’я эканоміку.

Найбольш верагодны сцэнар — Пуцін абярэ дэманстрацыю сілы на шкоду эканамічнай рацыянальнасці. Гэта, у сваю чаргу, будзе азначаць далейшае ўзмацненне ўкраінскіх удараў па партах і нафтагазавай інфраструктуры, паглыбленне паліўнага і бюджэтнага крызісу ў Расіі і рост сацыяльнай напружанасці, якая рана ці позна канвертуецца ў палітычную.

Іван Якавіна, youtube.com