«У Расіі ёсць сем кропак, удар па якіх можа выклікаць маштабны блэкаўт»

• 20.08.2026, 10:36

Эксперт распавёў, якія ўдары могуць абрынуць энергасістэму РФ.

Узброеныя сілы Украіны паразілі яшчэ адзін склад Wildberries пад Масквой, фактычна завяршаючы разгром лагістыкі маркетплэйса. Амаль усе яго найбуйнейшыя склады ўжо знішчаныя або выведзеныя з ладу.

Ці можна пасля апошніх удараў ужо казаць пра фактычны крах Wildberries і прыбліжэнне банкруцтва кампаніі? Пра гэта сайт Charter97.org пагаварыў з украінскім паліттэхнолагам, кіруючым партнёрам «Нацыянальнай антыкрызіснай групы» Тарасам Загароднім:

— Wildberries дакладна зменіцца і ўжо не будзе такой, як раней. Яна страціла канкурэнтаздольнасць. Думаю, што кампанія ўжо фактычна ліквідуецца, проста пра гэта пакуль не кажуць. Яе канкурэнтная перавага была якраз у гэтых велізарных складах, якія давалі эканомію за кошт маштабу і дазвалялі стварыць цэлую экасістэму. Лічу, што гэтай кампаніі ўжо канец. Яна страціла сваю канкурэнтную перавагу, напрыклад, у параўнанні з тым жа Ozon, і ператвараецца ў звычайную кампанію са значна большымі выдаткамі.

Трэба разумець, што Wildberries так і не паспела выйсці на фактычную акупнасць. Вось калі паглядзець на гісторыю Amazon, то гэтая кампанія доўгі час у Амерыцы была непрыбытковай. Яны ці не 10–15 гадоў ішлі да таго, каб стаць тым, чым з’яўляюцца цяпер. Падобным шляхам ішла і Wildberries. Ёй па адміністрацыйнай лініі давалі вельмі вялікія крэдыты, прадастаўлялі розныя перавагі, выдзялялі ўчасткі, каб кампанія магла пашырацца і гэтак далей. Але яна так і не выйшла на той узровень акупнасці, які дазволіў бы кампенсаваць такія страты. Па сутнасці, думаю, што кампаніі ўжо няма. Вывескі яшчэ ёсць, яна працягвае існаваць, але разлічвацца з людзьмі, вядома, ніхто не будзе. Страты велізарныя. Яны кладзяцца ў першую чаргу на банк ВТБ, які быў практычна ўладальнікам гэтай кампаніі. Цяпер ужо з’яўляюцца лічбы, што страты самой кампаніі складаюць каля 300 мільярдаў рублёў, а страты людзей, якія размяшчалі там свае тавары, ацэньваюцца прыкладна ў 500 мільярдаў.

Трэба разумець, што гэтыя людзі, сэлеры, якія там гандлявалі, таксама дзесьці крэдытаваліся. Хутчэй за ўсё, многія бралі крэдыты ў тым жа ВТБ. То-бок далей глядзіце: у выніку для ВТБ гэта можа быць амаль трыльён рублёў праблемных крэдытаў. Толькі ў Wildberries перад ВТБ каля 500 мільярдаў, а агульныя даўгі кампаніі складаюць каля паўтара трыльёна. Значыць, крэдыты ёсць і ў іншых банках.

— Як разгром лагістыкі Wildberries ужо ўдарыў па эканоміцы Расіі? Наколькі сур’ёзнымі могуць быць далейшыя наступствы?

— У банкаўскай сістэме будуць каласальныя страты. Лічайце: паўтара трыльёна крэдытаў непасрэдна Wildberries. Плюс яшчэ дзесьці 500–600 мільярдаў крэдытаў людзей, якія працавалі праз гэтую пляцоўку. Далей можна ўявіць, які будзе эфект. Гэта ўжо каля двух трыльёнаў праблемных крэдытаў на фоне растучага дэфіцыту ліквіднасці ў банкаўскай сістэме.

Я бачыў розныя ацэнкі таго, колькі людзей там гандлявала. Паводле маіх ацэнак, гаворка ідзе прыблізна пра 500–600 тысяч прадпрымальнікаў. Калі ў кожнага з іх хаця б адзін чалавек быў у найме, то гэта ўжо ўдар прыкладна па мільёне людзей. Прычым гэта даволі актыўныя людзі, якія самі зараблялі і не прасілі грошай у дзяржавы.

Гэта мінус падаткі, банкруцтвы і шмат чаго іншага. То-бок усё гэта трэба разглядаць у сукупнасці.

Плюс трэба разумець, што Wildberries выкарыстоўвалася фактычна як дзяржаўная структура для паралельнага шэрага імпарту з Кітая і іншых краін, а таксама для хуткага размеркавання розных тавараў, у тым ліку ваеннага прызначэння. Там жа прадаваліся запчасткі для дронаў, ваенная амуніцыя і шмат чаго іншага.

То-бок у сукупнасці гэта істотны ўдар па расійскай эканоміцы, прычым не толькі па самой Wildberries, але і па ўсёй звязанай з ёй лагістыцы.

Вядома, для іх гэта непрыемна, але часткова такія страты можна амартызаваць. Напрыклад, кампанія можа перайсці да сістэмы дэцэнтралізаваных складаў і яшчэ нейкі час існаваць. Але такой, як раней, Wildberries ужо не будзе.

— Якія аб’екты расійскай эканомікі могуць стаць наступнымі мэтамі ЗСУ?

— Для Украіны галоўным прыярытэтам усё роўна застаецца знішчэнне нафтаперапрацоўчых заводаў Расіі, найперш у еўрапейскай частцы краіны і часткова ў азіяцкай. Бо калі спыніць нафтаперапрацоўку, пачынае спыняцца ўся эканоміка.

Глядзіце, цяпер ужо ацэньваецца, што ў іх засталося дзесьці 30% працуючых магутнасцяў па бензіне і каля 30% па дызелі. А што такое дызель? Дызель — гэта практычна ўсё. Гэта лакаматывы, перавозкі, забеспячэнне арміі і шмат чаго іншага. Калі гэтага паліва няма, краіна проста пачынае спыняцца. І, па сутнасці, пачынаецца яе дэзынтэграцыя.

Ну як ты забяспечыш, напрыклад, Якуцію або Далёкі Усход палівам? Як забяспечыць такія велізарныя адлегласці? Таму асноўныя ўдары цяпер, думаю, будуць па НПЗ. Паралельна блакуюцца важныя маршруты праз Чорнае мора. Калі, напрыклад, на месяц зрабіць немагчымым вываз расійскага збожжа, Расія не атрымае дадатковую валютную выручку. З экспартам нафты таксама ўзнікаюць праблемы. У Наварасійск па нейкіх дзіўных прычынах танкеры не заходзяць. Відаць, таму што іх падбіваюць у Чорным моры.

Расія спрабуе хітрыць і з Каспійскім трубаправодным кансорцыумам. Там была дамоўленасць з амерыканцамі: вось ваша зафрахтаванае судна, яно забірае нафту з Казахстана і ідзе «ў белую», з уключаным транспондарам. Усё зразумела.

Але туды пачалі заходзіць нейкія мутныя судны пад ліберыйскім сцягам і таксама забіраць нафту КТК. Адно з іх таксама падбілі дзесьці ў Чорным моры. Бо калі ідзе незразумелае судна, узнікае пытанне: гэта казахстанская нафта ці расійская? Расіяне спрабуюць такім чынам вывозіць сваю нафту.

Па сутнасці, вызначыць паходжанне нафты складана. Адзіны зразумелы спосаб ідэнтыфікацыі — калі ёсць канкрэтнае зафрахтаванае судна, умоўна кажучы, Chevron, у яго ўключаны транспондар, яно ідзе і забірае сваю нафту, якую качаюць з Казахстана. Тады ўсё зразумела. А расіяне, як заўсёды, спрабуюць хітрыць у гэтым напрамку. У цэлым Украіна блакуе вельмі важныя артэрыі, за кошт якіх жыве расійская эканоміка. Але галоўны кірунак, вядома, гэта нафтаперапрацоўка. А далей, бліжэй да восені, думаю, могуць пачацца ўдары па энергетычнай і газавай інфраструктуры, бо Украіна пакуль яе практычна не чапала. А газ, у тым ліку, выкарыстоўваецца для працы электрастанцый.

Наколькі я ведаю з аналітыкі нашых энергетыкаў, у Расіі ёсць сем кропак, паражэнне якіх можа прывесці да маштабнага блэкаўту ў паўднёвай частцы краіны. Думаю, Украіна над гэтым працуе. Вось калі вы бачылі налёт на Наварасійск, то звярніце ўвагу, як ён быў арганізаваны. Там адначасова працавалі розныя сілы ЗСУ і спецслужбы. Бо ў розных структураў свае мэты і свой інструментар: у каго-небудзь — беспілотныя апараты, у каго-небудзь — ракеты. Напрыклад, «Нептун» увогуле знаходзіцца ў распараджэнні Ваенна-марскіх сіл, бо першапачаткова гэта была супрацькарабельная ракета. Цяпер яе адаптавалі і для удараў па наземных цэлях.

І ўсё гэта працуе разам. Таму наступным важным кірункам, думаю, можа стаць энергетычная інфраструктура. Мэта — стварыць блэкаўт у Расіі.