СМІ: Пуцін не можа справіцца з антываеннымі настроямі расіянаў
- 21.08.2026, 17:37
Грамадскія настроі ў РФ змяніліся.
Расійскія ўлады напярэдадні выбараў у Дзяржаўную думу працягваюць ачышчаць палітычнае поле ад апанентаў, што выступаюць супраць вайны ва Украіне. Пад удар трапіла партыя «Яблоко» — адна з нямногіх палітычных сіл, якая адкрыта заклікала Крамль спыніць баявыя дзеянні. У той жа час сацыялагічныя даследаванні паказваюць: усё больш расіянаў лічаць спыненне вайны і перамовы важнейшымі, чым працяг баявых дзеянняў дзеля тэрытарыяльных мэтаў Пуціна.
Пра гэта піша польскае выданне Onet, аналізуючы апошнія рашэнні расійскіх уладаў у дачыненні да апазіцыі і настроі расійскага грамадства.
«Яблоко» канчаткова адхілілі ад выбараў
17 жніўня Вярхоўны суд Расіі канчаткова (забараніў партыі «Яблоко» https://charter97.org/ru/news/2026/8/17/695053/) удзел у запланаваных на верасень парламенцкіх выбарах. Палітычная сіла, сфармаваная яшчэ ў 1990-я гады і калісьці адна з прыкметных апазіцыйных партый Расіі, фактычна пазбаўленая магчымасці весці выбарчую барацьбу на федэральным узроўні.
Гэта рашэнне можа мець для Крамля нечаканы эфект. Пасля выключэння «Яблока» з выбараў яго падтрымка, паводле звестак апытанняў, прыведзеных выданнем, вырасла прыкладна да 20%. Да забароны партыю падтрымлівалі каля 6% рэспандэнтаў.
Такім чынам, спроба расійскіх уладаў выдаліць антываенную сілу з выбарчага працэсу адначасова прыцягнула да яе дадатковую ўвагу і прадэманстравала, што яе пазіцыя карыстаецца падтрымкай далёка за межамі вузкага кола традыцыйнай ліберальнай апазіцыі.
11 гадоў у калоніі за антываенныя выказванні
Паралельна расійскі суд вынес прысуд аднаму з кіраўнікоў «Яблока» — намесніку старшыні партыі Льву Шлосбергу. Яго прысудзілі да 11 гадоў і аднаго месяца пазбаўлення волі ў папраўчай калоніі.
Шлосберг знаходзіцца пад вартай са снежня мінулага года. Гэта ўжо другі раз з пачатку поўнамаштабнага ўварвання, калі ён паўстаў перад расійскім судом, і трэці раз наагул. У 2023 годзе палітык быў унесены ў рэестр так званых «замежных агентаў».
Падставай для новага абвінавачання сталі, у прыватнасці, яго публічныя антываенныя выказванні. У якасці доказаў пракуратура выкарыстала паведамленні Шлосберга ў Telegram, у якіх ён заклікаў спыніць вайну і выказваў спачуванне ўкраінскім вайскоўцам, а таксама яго ўдзел у публічнай дыскусіі, дзе палітык выступаў за спыненне баявых дзеянняў.
Яшчэ адным падставай для пераследу стала публікацыя на першай паласе брытанскай газеты выявы акрываўленай жанчыны побач з фотаздымкам Уладзіміра Пуціна. Сам Шлосберг адхіліў выстаўленыя супраць яго абвінавачанні.
Перад агалошаннем прысуду апазіцыянер заявіў, што за апошнія тры дзесяцігоддзі Расія прайшла шлях «ад надзеі на свабоду» да амаль поўнага знішчэння правоў і свабод грамадзян. Ён таксама прадказаў, што пасля абнародавання рэальнай колькасці ахвяр вайны ва Украіне расійскае грамадства будзе шакавана яе маштабамі.
Пасля агалошвання прысуду ў зале суда раздаліся воклічы «Ганьба!». Шлосберг, аднак, заклікаў сваіх прыхільнікаў не рэагаваць. Перад тым як яго вывелі з залы, ён сказаў: «Мы з гэтым справімся».
Расіяне выступаюць за спыненне вайны
Рэпрасіі супраць «Яблока» і яго прадстаўнікоў адбываюцца на тле паступовай змены грамадскіх настрояў у Расіі. Як піша Onet са спасылкай на незалежную даследчую групу ExtremeScan, ужо каля паўтара года ад 64% да 65% расіянаў стабільна падтрымліваюць спыненне агню на аснове ўзаемных саступак.
Гэтыя паказчыкі важныя яшчэ і таму, што яны супярэчаць асноўным патрабаванням Крамля. Для ўсё большай часткі расійскага грамадства спыненне баявых дзеянняў і атрыманне гарантый бяспекі аказваюцца важнейшымі, чым усталяванне поўнага кантролю над Данецкай і Луганскай абласцямі — адным з ключавых тэрытарыяльных патрабаванняў Пуціна.
Сакавіцкае апытанне ExtremeScan, праведзенае сярод 1607 дарослых расіянаў, паказала, што 53% рэспандэнтаў не лічаць вайну справай, якая іх непасрэдна датычыць. У той жа час сярод гэтай групы 60% заявілі, што падтрымалі б рашэнне Пуціна вывесці расійскія войскі з Украіны і пачаць мірныя перамовы нават пры ўмове, што заяўленыя Крамлём мэты вайны дасягнутыя не будуць.
Гэта можа сведчыць пра фармаванне ў Расіі значнага пласта насельніцтва, для якога завяршэнне вайны становіцца важнейшым, чым яе пераможнае завяршэнне на ўмовах Крамля.
Антываенная пазіцыя можа атрымаць шырэйшую падтрымку
Менавіта на такіх грамадзян патэнцыйна магла б арыентавацца партыя «Яблоко». Яе перадвыбарчы маніфест складаўся ўсяго з 43 слоў і змяшчаў заклікі да спынення агню, дыпламатычнага ўрэгулявання і міру.
У цяперашніх расійскіх умовах нават такая пазіцыя фактычна стала падставай для палітычнага пераследу. У той жа час сацыялагічныя даныя паказваюць, што заклік да спынення вайны можа знайсці значна шырэйшы водгук, чым традыцыйная аўдыторыя ліберальнай апазіцыі.
Менавіта ў гэтым палягае патэнцыйная праблема для Крамля: улады могуць фізічна выдаляць антываенных палітыкаў з выбараў, забараняць партыі і пераследаваць актывістаў, аднак гэта не азначае аўтаматычнага знікнення грамадскага запыту на спыненне вайны.
Пад удар трапіў экс-кандыдат у прэзідэнты РФ
«Яблоко» аказалася не адзінай антываеннай палітычнай сілай, супраць якой расійскія ўлады прынялі меры напярэдадні вераснёўскіх выбараў.
У пачатку жніўня з Расіі выехаў апазіцыйны палітык Барыс Надзеждзін, які два гады таму спрабаваў балатавацца супраць Пуціна на прэзідэнцкіх выбарах. Асновай ягонай кампаніі, у прыватнасці, было патрабаванне спыніць вайну ва Украіне.
Надзеждзін планаваў узяць удзел і ў парламенцкіх выбарах у верасні. Аднак у ліпені Міністэрства юстыцыі РФ унесла яго ў рэестр «замежных агентаў». Расійскія ўлады абвінавацілі палітыка ў распаўсюдзе ілжывай інфармацыі пра ўрад і закліках да ўдзелу ў незаконных акцыях.
Асобнай падставай для пераследу стала з'яўленне фатаграфіі памерлага расійскага апазіцыянера Аляксея Навальнага у адным з відэа Надзеждзіна. Улады расцанілі гэта як дэманстрацыю «экстрэмісцкай сімволікі».
Упасля Надзеждзін апублікаваў відэа на фоне Эйфелевай вежы ў Парыжы, заявіўшы, што ён «жывы і на свабодзе», але цяпер знаходзіцца па-за межамі Расіі.
Крамль не можа забараніць стому ад вайны
Падобная сітуацыя з Надзеждзінам ужо ўзнікала перад прэзідэнцкімі выбарамі 2024 года. Тады палітык здолеў сабраць неабходную колькасць подпісаў для рэгістрацыі, аднак Цэнтральная выбарчая камісія адмовіла яму ў ўдзеле ў выбарах, заявіўшы, што больш за 15% подпісаў аказаліся несапраўднымі.
Сам Надзеждзін тады заяўляў, што ў Расіі ёсць дзясяткі мільёнаў людзей, якія не хочуць працягнення аўтарытарызму і мілітарызацыі.
Зараз расійскія ўлады яшчэ больш жорстка зачышчаюць палітычную прастору напярэдадні парламенцкіх выбараў, пераследуючы нават тых апанентаў, якія не маюць магчымасці рэальна кінуць выклік Крамлю на выбарах. Аднак адначасова з узмацненнем рэпрэсій нарастае і іншы працэс — стома расійскага грамадства ад вайны.
Таму забарона партыі «Яблоко», прысуд Шлосбергу і пераслед Надзеждзіна могуць сведчыць не толькі пра сілу расійскага рэжыму, але і пра ягоныя асцярогі наконт распаўсюджвання антываенных настрояў.
Крамль здольны выдаляць апазіцыйных палітыкаў з выбарчага працэсу, але вынікі незалежных даследаванняў сведчаць, што імкненне да спынення вайны ў расійскім грамадстве нікуды не знікае і паступова ахоплівае ўсё шырэйшае кола грамадзян.
Нагадаем, што Крамль не збіраецца дапускаць сітуацыі, пры якой пагаршэнне эканамічнага становішча ў Расіі прымусіць краіну адмовіцца ад максімалісцкіх мэтаў у вайне супраць Украіны. Пуцін паслядоўна адхіляе прапановы аб змястоўных перамовах аб міры.