CNN: «Чорны жнівень» для Пуціна
- 23.08.2026, 10:34
Расіяне адчулі наступствы вайны на сваіх кашальках.
За апошнія некалькі дзесяцігоддзяў паняцце «чорны жнівень», або «жнівеньскае пракляцце», стала ў Расіі своеасаблівым журналісцкім штампам для абазначэння драматычных крызісаў, якія нібыта наўмысна здараюцца ў апошнія тыдні лета, паведамляе CNN.
У пэўным сэнсе «чорны жнівень» — гэта расійскі аналаг брытанскага паняцця «мёртвы сезон», калі парламент не праводзіць пасяджанняў, а члены каралеўскай сям’і ідуць у адпачынак (ці раптам перарываюць яго). Але расійская народная мудрасць настроеная больш песімістычна: хуткі погляд на нядаўнюю гісторыю Расіі быццам пацвярджае павер’е, што менавіта на жнівень прыпадаюць самыя драматычныя і непрадказальныя падзеі.
Трыццаць пяць гадоў таму група кансерватыўных камуністаў арганізавала няўдалы путч супраць савецкага лідара Міхаіла Гарбачова, запусціўшы цэнтрабежныя працэсы, якія ў выніку прывялі да распаду СССР. У жніўні 1998 года Расію накрыў фінансавы крызіс, што абярнуўся дэфолтам па ўнутраным доўгу і абвалам рубля. А яшчэ праз год група баевікоў уварвалася ў паўднёвую расійскую рэспубліку Дагестан, што стала адпраўной кропкай Другой чачэнскай вайны — канфлікту, які вынес на вяршыню ўлады мала вядомага тады былога афіцэра КДБ Уладзіміра Пуціна.
Пуцін узначаліў Расію напярэдадні новага 2000 года, пасля нечаканай перадачы ўлады прэзідэнтам Барысам Ельцыным. Але і новага лідара, які дэманстраваў вобраз «моцнага гаспадара», жнівеньскае пракляцце не абышло бокам. Адзін з першых сур’ёзных выпрабаванняў для яго — гібель атамнай падводнай лодкі «Курск» разам са 118 членамі экіпажа. А ў жніўні 2008 года Расія пачала вайну з суседняй Грузіяй, упершыню прадэманстраваўшы свету ваяўнічы характар знешняй палітыкі Пуціна.
Мінаючае лета таксама складаецца для пуцінскай Расіі даволі змрочна. Прасоўванне расійскіх войскаў ва Украіне мінімальнае; неба над расійскімі гарадамі зацягвае дымам з-за ўкраінскіх удараў па нафтаперапрацоўчых заводах і лагістычных цэнтрах кампаніі Wildberries, якая працуе па мадэлі Amazon; а доўгія чэргі на запраўках і чуткі пра новую хвалю мабілізацыі выклікаюць у расіян незадавальненне.
Ці не чарговы гэта «чорны жнівень»?
Расійскі блогер Ілья Варламаў, які знаходзіцца ў эміграцыі, на гэтым тыдні падзяліўся сваімі развагамі на гэтую тэму, адзначыўшы, што паўтараючыся гістарычныя катастрофы ў жніўні — гэта, «вядома ж, супадзенне».
Пры гэтым, працягнуў Варламаў, «многія расіяне чакаюць жніўня з трывогай. Асабліва цяпер, калі краіна сапраўды перажывае крызіс… Паліўны крызіс вярнуўся, цэны растуць і не збіраюцца спыняцца, рубель падае, наперадзе выбары, і бог ведае што яшчэ».
Варламаў таксама звярнуў увагу на нядаўнія публічныя заявы аднаго з вядучых расійскіх эканамістаў, які папярэдзіў, што Масква сутыкнулася з «сацыяльным крызісам» і «прайгрывае як тэхналагічную, так і эканамічную канкурэнцыю на глабальным узроўні», а таксама не здольная перамагчы ў вайне на знясіленне супраць Украіны, якую падтрымлівае Захад.
Нават лаяльнае да Крамля выданне «Маскоўскі камсамолец» адзначыла традыцыйную жнівеньскую трывожнасць у Расіі — праўда, звярнуўшыся па тлумачэнні да астралогіі. «У гэтым месяцы чакаецца месячнае зацьменне; хоць яно не стане самым магутным, яно адбудзецца ў апазіцыі да Плутона — планеты, якая асацыюецца з катастрофамі», — гаварылася ў артыкуле.
«Гэта можа справакаваць сацыяльныя зрухі, палітычныя змены ў адносінах з суседзямі і ўнутраныя хваляванні. Магчымы рост колькасці здарэнняў, падвышанай трывожнасці і зрываў — у тым ліку нервовых разладаў». Аднак, нягледзячы на трывожныя чаканні і спекуляцыі, Пуцін, як звычайна, дэманструе ўпэўненасць.
Выступаючы ў сераду па пытаннях інфраструктуры і праектаў развіцця, крамлёўскі лідар прызнаў эканамічную шкоду, нанесеную ўкраінскімі ўдарамі па складах гіганта электроннай камерцыі Wildberries, не назваўшы кампанію наўпрост, — аднак прымізіў доўгатэрміновыя наступствы гэтых атак. «Само сабой зразумела, што гэтыя ўдары не будуць мець, не выклікаюць і не могуць пацягнуць ніякіх крытычных наступстваў, — заявіў ён. — Хаця, вядома, яны наносяць шкоду — гэта відавочна, мы гэта разумеем, бачым і ўсведамляем».
Расійскі прэзідэнт заявіў, што падобныя лагістычныя аб’екты будуць адноўленыя пры падтрымцы дзяржавы. Аднак вайна ва Украіне ўсё бліжэй падступае да паўсядзённага жыцця шараговых расіян, б’е па іх наўпрост — праз кашалёк.