Рамзан Кадыраў не ідзе на вайну
- Вадзім Дубноў, The Moscow Times
- 25.08.2026, 10:41
Чачэнскі сюжэт украінскай вайны — плутоўскі раман з самай першай старонкі.
Пуцін (а таксама Мядзведзеў, Мішусцін, Кірыенка, Валодзін і многія чыноўнікі калібрам паменш) выпусціў зварот да 75-годдзя Ахмада Кадырава. Ці не палова відэа прысвечаная яго сыну Рамзану.
«Любое згадванне ў прэсе, акрамя некралога, — гэта рэклама», — калі б Марк Твэн ведаў пра Рамзана Кадырава, ён меў бы ўсе падставы прысвяціць гэтую думку яму. Чуткі пра невылечную хваробу, непазбежную адстаўку або апалу Крамля, у якую чачэнскі правадыр вось-вось трапіць праз недапастаўку жывой сілы на ўкраінскі фронт, — з любой такой медыйнай кампаніі Кадыраў выходзіць, нібыта акрапіўшыся жывой вадой.
60 тысяч адных студэнтаў
Чачэнскі сюжэт украінскай вайны — плутоўскі раман з самай першай старонкі, і справа тут не толькі ў паўсюдным называнні кадыраўскага воінства «тык-ток-войскамі». Статыстыка, калі верыць таму ж аўтару, — найлепшы спосаб загаворваць зубы. Як тыя больш за 70 тысяч людзей са зброяй з Чачні, якія, паводле заяў Кадырава, прайшлі праз украінскую вайну. І, можа быць, насамрэч прайшлі…
— Хтосьці ж яму гэтыя схемы прыдумвае! — не стрымліваў прафесійнага захаплення знаёмы эканаміст, аналізуючы нараджэнне з руін і друзу новай кадыраўскай Чачні.
Будуючы ўласнымі сіламі і на ўласныя грошы, то бок сабраныя жалезнай рукой з усёй Чачні, Грозны прад’яўляў Маскве афіцыйныя каштарысы, што на парадкі перавышалі выдаткаванае. Мінфін, уздрыгануўшыся, падымаў рукі да Крэмля, але там, усміхнуўшыся, проста закрэслівалі пару нулёў, і кампраміс усіх задавальняў. Крэмль купляў шчасце не ведаць, як робіцца чачэнскі дабрабыт, ахоўнікі бюджэту крыху эканомілі, Кадыраў рабіў казку явай, у тым ліку і ў частцы даходаў.
Судзячы па ўсім, у тым жа жанры вытрыманая і чачэнская мабілізацыя, у прыватнасці ідэя з Расійскім універсітэтам спецназу ў Гудэрмесе. Перш за ўсё, 70 тысяч названых штыкоў ніхто ніколі не пацвердзіць — але, на ўсялякі выпадак, і не абвергне. Год таму Кадыраў казаў, што праз універсітэт прайшлі 62 тысячы байцоў, з якіх 22 тысячы — добраахвотнікі. На мабілізацыю, апроч універсітэта, застаецца зусім няшмат, але, зноў жа, у гэтай статыстыцы могуць улічвацца ўсё тыя ж хлестакоўскія 35 тысяч адных кур’ераў. Сам універсітэт у тым самым 2025 годзе рапартаваў пра падрыхтоўку 6715 чалавек, з якіх 1050 — па грамадзянскіх спецыяльнасцях. Але галоўнае — не арыфметыка, а людзі, што за ёй стаяць: універсітэт створаны менавіта для таго, каб рыхтаваць «студэнтаў» з усёй Расіі. Людзі на фронт фармальна накіраваныя з Чачні, але колькі з іх чачэнцаў — вайсковая таямніца.
Ніхто цяпер дакладна не ведае і колькі чачэнцаў у знакамітым «Ахмаце», гісторыя якога — амаль гісторыя краіны. Створаны на базе спецбатальёна «Поўнач», што яшчэ ў далёкім 2009 годзе змагаўся з баевікамі, СОБР «Ахмат» эвалюцыянаваў ва ўсерасійскую парасонавую франшызу, якая дала назву бясконцай колькасці «дачок». Пад брэндам «Ахмат» функцыянуюць спецназ Апты Алаудзінава, яшчэ чатыры «Ахматы» — па баках свету: «поўдзень», «поўнач», «захад» і «усход». І, нарэшце, сам першапачатковы СОБР. Усе яны ўжо даўно перасталі быць традыцыйна чачэнскімі, пагаворвалі, што іх рады пасля смерці Прыгожына папаўнялі вагнераўцы.
Наваўтварэнні «Ахмат» раскіданыя па самых розных федэральных сілавых ведамствах — Мінабароны, Расгвардыя, непасрэдна МУС. Аднак, афіцыйна знаходзячыся на іх балансе, яны дэ-факта захоўваюць сваю «чачэнскую» прыпіску.
Айцец народа і яго прэторыянцы
У такой сістэме падвойнай лаяльнасці спакусліва ўбачыць разнастайныя канспіралагічныя схемы пра магчымую змову кадыраўскіх прэторыянцаў або, наадварот, палкі спецыяльна навучаных ландскнехтаў, якія да апошняга будуць біцца за Пуціна.
Наўрад ці.
Ёсць, вядома, людзі, што шчыра супрацьстаяць чалавеканенавісніцкім норавам, якія Захад нясе ў Чачню, але і ў Чачні на іх у большасці глядзяць з той жа ўсмешкай шкадавання, як і па ўсёй астатняй вялікай краіне. І, як па ўсёй вялікай краіне, зброю бяруць у рукі з цалкам прагматычных і меркантыльных меркаванняў, тым больш што ідэйныя ўстаноўкі, якія вызначаюць пазіцыю адносна якой бы то ні было лініі фронту, ужо больш за дваццаць гадоў не актуальныя — большасць тых, з кім пачынаў Кадыраў, свой першы баявы досвед набывалі ў шэрагах чачэнскіх баевікоў.
Дык што, верагодна, ніхто ні за каго біцца не будзе — ні за Пуціна, ні за міфічных лідараў ічкерыйскага падполля, а гіпатэтычныя гістарычныя пертурбацыі, хутчэй за ўсё, калі і зменяць мапу цяперашніх лаяльнасцяў, дык толькі ў бок большай дысперснасці і хаатычнасці.
Ды ўвогуле, з прычыны своеасаблівасці чачэнскага ладу свету яго вузлы прынята крыху драматызаваць. Між тым у многім яно застаецца па-федэральнаму празаічным. Як і ўсюды, ад ваенкамата цяжэй схавацца тым, хто менш абаронены, і зусім не з прычыны сваёй апазіцыйнасці — проста з прычыны адсутнасці тых, хто дасць сябе ў гэтым западазрыць. Іншая справа, што ў Чачні сістэма гэтай абароненасці не абмяжоўваецца здольнасцю адкупіцца. Тут, між іншым, дзейнічае фактар надзвычай блізкай сацыяльнай дыстанцыі. Грамадства, дзе кожны кожнаму сусед, брат або брат аднакласніка, гэтыя сувязі пранізваюць яго знізу даверху (а цяперашняя эліта, асабліва сілавы блок, і сама прыйшла з нізоў), і робяць выгібы мабілізацыі крыху больш мудрагелістымі.
Гэта ж справядліва і адносна страт, якія па тых жа прычынах успрымаюцца значна больш па-суседску або па-роднаснаму.
І гэта даводзіцца ўлічваць нават такой уладзе, як кадыраўская. Прычым у нямалой ступені і з гэтай прычыны. «Бунт маці», які здарыўся ў Чачні пасля першай мабілізацыі, быў спынены больш паказальна, чым жорстка, у сувязі з чым некаторыя западазрылі ў гэтым сцэнар самога Кадырава. З аднаго боку, ён, вядома, схільны да пэўнай тэатральнасці ў адносінах народа і цара. Але амплуа дэспата бязлітаснага, але сентыментальнага і чуллівага да пакут свайго народа — адна з базавых ідэяў, і нават праваабаронцы, калі іх у Чачні яшчэ не забівалі і не выганялі, прызнавалі: для Кадырава гэта важна не толькі з паліттэхналагічнага пункту гледжання.
Кантракт ваеннага часу
Трэба меркаваць, у Маскве дастаткова людзей, што прымаюць рашэнні і ставяцца да гэтага з узаемавыгадным разуменнем.
Вядома, яны чытаюць кадыраўскую статыстыку з тым жа разуменнем, з якім чыталі між радкоў каштарысы аднаўлення Чачні. Але нават пры стоперацэнтных паказчыках наўрад ці Чачня вырашыла б федэральныя мабілізацыйныя праблемы.
Да таго ж у Маскве ведаюць усю праўду пра баяздольнасць чачэнскіх атрадаў, і справа тут нават не ў тык-току. Сам характар баявога досведу, назапашанага ў барацьбе з партызанскім падполлем і іншых паліцэйскіх аперацыях, не надта адпавядае цяперашняму стану вайны ва Украіне. Яны больш прыдатныя для кантролю ўжо захопленых тэрыторый, «зачыстак», чым, уласна, і запамінаюцца чачэнцы і прыдадзеныя ім нечачэнцы на Данбасе і асабліва на паўночна-ўсходніх участках фронту, у Сумскай вобласці, дзе няма асаблівай рызыкі наступальных аперацый.
Гэта, дарэчы, таксама дапамагае Кадыраву адчытвацца перад сваімі грамадзянамі пра адносна невялікія страты.
Адным словам, мы бачым працяг сумеснай творчасці Крэмля і Чачні і асаблівасцяў негалоснага кантракту, заключанага Масквой з Кадыравым. Падвойная лаяльнасць яго вайсковай машыны — працяг дваістай задачы, закладзенай у гэты кантракт: Кадыраў задавальняе неўтаймоўнае жаданне Крэмля ставіцца да Чачні як да «чорнай скрыні» і гарантуе сабе сілавую манаполію ў Чачні, якую ў вольны час можна адправіць на аўтсорс для выканання агульнафедэральных задач
Дык што ўсплыўшая тэма палітычнага дэзерцірства пакуль выглядае хутчэй кампенсацыяй за адсутнасць навін пра хуткі некралог. Верагодна, часовая.
Вадзім Дубноў, The Moscow Times