«Менавіта гэтага баяўся Пуцін»
- 26.08.2026, 12:10
Генерал ЗША расказаў, як Украіна пабудавала новую армію.
Армія Украіны прайшла шлях ад слабой і карумпаванай структуры да адной з самых адаптыўных сіл у сучаснай вайне. У значнай ступені менавіта расійская агрэсія паскорыла гэтую трансфармацыю. Пра гэта піша генерал-лейтэнант (у адстаўцы) арміі ЗША Марк Гертлінг у The Bulwark.
Гертлінг узгадвае сваю першую сустрэчу з украінскімі вайскоўцамі ў 2004 годзе ў Іраку. Тады, паводле яго ацэнкі, украінскі кантынгент меў сур'ёзныя праблемы з дысцыплінай, падрыхтоўкай, лагістыкай і баявой гатоўнасцю.
Ён апісвае армію таго перыяду як структуру, якая ўсё яшчэ ў значнай ступені захоўвала савецкую інстытуцыйную спадчыну. Афіцэры, паводле яго слоў, былі недастаткова кампетэнтнымі, сяржанты — непадрыхтаванымі, а карупцыя заставалася сур'ёзнай праблемай.
«Памятаю, як думаў, што гэта армія, якая дагэтуль несла ў сабе значную частку інстытуцыйнай ДНК Савецкага Саюза», — узгадвае генерал.
Аднак з цягам часу сітуацыя пачала змяняцца. Калі Гертлінг камандаваў арміяй ЗША ў Еўропе, ён цесна супрацоўнічаў з украінскімі вайскоўцамі. Украінскае камандаванне імкнулася пераймаць новыя падыходы да падрыхтоўкі вайскоўцаў, а сяржантаў накіроўвалі на навучанне ў амерыканскія ваенныя навучальныя ўстановы.
Асаблівае значэнне гэта супрацоўніцтва набыло пасля 2014 года, калі Расія акупавала Крым і пачала агрэсію на Данбасе. Паводле слоў Гертлінга, расійская агрэсія не зламала Украіну, а наадварот, паскорыла стварэнне арміі, якой Масква больш за ўсё баялася: «Пуцін дапамог паскорыць стварэнне менавіта таго, чаго ён баяўся: грознай украінскай нацыянальнай арміі».
Вынік стаў асабліва прыкметным у лютым 2022 года. Расійскія войскі сутыкнуліся ўжо зусім не з той украінскай арміяй, якую ведалі ў 2014 годзе.
Малодшыя камандзіры пачалі самастойна прымаць рашэнні, невялікія падраздзяленні хутка адаптаваліся да зменаў на полі бою, а вайскоўцы імправізавалі, калі пачатковыя планы пераставалі працаваць. Украінскія камандзіры таксама набылі значны баявы досвед.
Праўда, Гертлінг лічыць, што не варта прыпісваць гэтую трансфармацыю выключна заходняй дапамозе:
«Мы не ператварылі ўкраінскую армію ў амерыканскую. Украінцы зрабілі яе сваёй і зрабілі яе надзвычай спрытнай у навучанні і адаптацыі».
Сёння, паводле яго слоў, ужо заходнія вайскоўцы вывучаюць украінскі досвед. Гаворка, у прыватнасці, пра выкарыстанне беспілотнікаў, радыёэлектронную барацьбу, баявую выведку, рассяроджаныя аперацыі і здольнасць хутка змяняць тактыку ў адпаведнасці з сітуацыяй.
У той жа час генерал прызнае, што палітычная трансфармацыя Украіны застаецца значна больш складанай. Карупцыю не ўдалося цалкам выкараніць, а ў краіне працягваюцца спрэчкі пра кіраванне, падсправаздачнасць і ўзаемаадносіны паміж парламентам і прэзідэнцкай уладай.
Аднак Гертлінг падкрэслівае важную адметнасць: Украіна, на яго думку, не з'яўляецца сістэмай, пабудаванай вакол карупцыі. У краіне працуюць журналісты-расследавальнікі, праваахоўныя і антыкарупцыйныя органы, палітычныя апаненты могуць крытыкаваць уладу, а грамадзяне выходзяць на пратэсты нават падчас паўнамаштабнай вайны.
Паводле меркавання амерыканскага генерала, менавіта гэта і з'яўляецца адным з галоўных дасягненняў Украіны за гады незалежнасці:
«Праз трыццаць пяць гадоў пасля набыцця незалежнасці найважнейшым дасягненнем Украіны з'яўляецца не тое, што ў яе ёсць заходняя зброя, і нават не тое, што яна знаходзіцца на шляху да сяброўства ў ЕС. Справа ў тым, што Украіна мае дэмакратычную ідэнтычнасць, якую яе грамадзяне хочуць і могуць абараняць».