Нестандартная «дыпламатыя»
- 26.08.2026, 17:53
Навошта дырэктар ЦРУ лятаў у Маскву.
Неабвешчаны візіт Джона Рэткліфа у Маскву — нешараговая падзея. Асабліва калі бакі афіцыйна яго не каментуюць. УНІАН даведаўся, што стаіць за гэтым наведваннем.
У аўторак, 25 жніўня, у маскоўскім аэрапорце «Внукова» прызямліўся амерыканскі вайсковы транспартны самалёт Boeing C-17, які выкарыстоўваецца для перавозкі вайскоўцаў, тэхнікі і грузаў, а таксама можа прыцягвацца да урадавых і спецыяльных місій.
Падзея нешараговая. Яна, відавочна, прыцягнула ўвагу .
Афіцыйныя адказы на запыты медыя пра гэта распалілі яшчэ большую цікаўнасць. Так, Пентагон, Белы дом і Дзярждэпартамент ЗША адмовіліся падаць інфармацыю пра груз або пасажыраў гэтага борта. А спікер расійскага дыктатара Дзмітрый Пяскоў заявіў, што няма інфармацыі пра прыбыццё амерыканскага вайсковага самалёта ў Маскву.
«Не, я не валодаю такой інфармацыяй», — сказаў ён на брыфінгу і ўдакладніў, што на бягучым тыдні ў Крэмлі не плануецца сустрэч з прадстаўнікамі адміністрацыі ЗША.
Толькі на наступны дзень Пяскоў у каментары для The Washington Post згадаў пра кантакты паміж спецслужбамі і пра тое, што Пуціна пра вынікі гэтых кантактаў праінфармавалі.
Адмаўляць відавочнае сапраўды было бескарысна: ужо суткі амерыканскія медыя са спасылкай на ўласныя крыніцы паведамлялі, што вайсковым самалётам у Маскву прылятаў дырэктар Цэнтральнага разведвальнага ўпраўлення ЗША Джон Рэткліф.
Старыя новыя «чырвоныя лініі»
З аднаго боку, нічога сакрэтнага ў тым, што паміж Вашынгтонам і Масквой існуюць кантакты, нягледзячы на пагаршэнне палітычных адносін і санкцыі ў дачыненні да РФ з-за развязанай вайны ва Украіне, няма. Калі дзяржавам не ўдаецца камунікаваць на афіцыйным полі, для абмеркавання шырокага кола пытанняў застаюцца іншыя каналы — тыя ж спецслужбы.
З другога боку, гэты візіт кіраўніка амерыканскага разведвальнага ведамства ў РФ — першы з лістапада 2021 года. Тады ў Маскву лётаў папярэднік Рэткліфа Уільям Бернс, які спрабаваў данесці да Крэмля папярэджанне пра наступствы для Расіі ў выпадку развязвання паўнамаштабнай вайны. Бо ў амерыканскай разведкі былі дадзеныя, што РФ рыхтуе эскалацыю.
Тады Масква пагардзіла папярэджаннямі: размовы не спынілі агрэсію, і ў лютым 2022 года РФ перайшла ўсталяваныя «чырвоныя лініі». Дык што цяперашні візіт дырэктара ЦРУ ў Маскву таксама выклікаў хвалью думак пра тое, што можа стаяць за такім візітам.
Паводле меркавання прэзідэнта аналітычнага цэнтра «Палітыка», палітолага Ігара Попава, улічваючы гэта, паралель паміж візітам дырэктара ЦРУ ў Маскву пяць гадоў таму і цяперашнім даволі паказальная. Ён нагадвае, што ў ліпені 2023 года Newsweek са спасылкай на амерыканскіх разведчыкаў адзначаў: місія Бернса, хоць і не змагла пераканаць Крэмль адмовіцца ад уварвання, дазволіла Вашынгтону і Маскве зразумець узаемныя «чырвоныя лініі» і сфарміраваць своеасаблівыя непісаныя rules of the road.
І цяпер, паводле ягоных слоў, гісторыя, можа, паўтараецца. Не ў дэталях, а ў самой логіцы: «Дырэктара ЦРУ накіроўваюць у Маскву не для падпісання палітычных пагадненняў, а тады, калі двум ядзерным дзяржавам трэба без публічнай дыпламатыі вызначыць межы дапушчальнага: што будзе лічыцца эскалацыяй, якія існуюць чырвоныя лініі і якія дзеянні іншага боку пацягнуць за сабой адказ».
Тэм для размовы шмат, вынік — пабачым
«Рады гэтага візіту Пуцін адмяніў нейкае мерапрыемства «са сотнямі запрошаных». А Вашынгтон прасіў Кіеў не атакаваць сталіцу РФ у перыяд з 23 па 26 жніўня, — адзначае палітычны аналітык, эксперт па вывучэнні Расіі Ігар Тышкевіч. — Візіт такога характару — нешараговая падзея».
Паводле слоў эксперта, ва ўкраінскай інфармацыйнай прасторы дамінуе меркаванне, што гэты візіт наўпрост звязаны з расійска-ўкраінскай вайной. Але рэальнасць крыху іншая.
«Дырэктар ЦРУ — канкрэтная праблема, якая патрабуе хуткіх рашэнняў. Таму гаворка дакладна не пра «мірны план» па замарозцы вайны — такія тэмы абмяркоўваюць іншыя людзі», — адзначае Тышкевіч.
На яго думку, існуе як мінімум шэсць тэм, якія маглі абмяркоўваць Рэткліф і Пуцін (хаця Пяскоў і адмаўляе магчымасць гэтай сустрэчы). У прыватнасці, можа ісціся пра абмен зняволенымі — ЗША маюць спіс сваіх грамадзян, якіх хочуць выцягнуць з расійскіх турмаў; пытанні бяспекі краін Балтыі (намаганні РФ пашырыць лінію баявога сутыкнення на краіны Еўропы); урэгуляванне ў Іране і праблему іранскіх ядзерных матэрыялаў; Арктыку і бяспеку суднаходства (а таксама праблему Шпіцбергена); перамір’е на Чорным моры; комплекс мер па замарозцы вайны ва Украіне.
«Апошняя — найменш верагодная», — кажа ён.
У сваю чаргу амерыканскі палітычны рэпарцёр, рэдактар The Insider Майкл Вайс перакананы, што, напрыклад, тэма абмену палоннымі наўрад ці была ў парадку дня. Бо, паводле яго, для такіх дамоўленасцяў дырэктар ЦРУ не патрэбны.
Вайс лічыць, што Рэткліф наведаў Маскву, каб прымусіць Пуціна адмовіцца ад эскалацыі расійскіх дзеянняў супраць Еўропы і НАТА.
«Гэта звязана з разведданымі ЗША, перададзенымі палякам, балтыйцам і скандынавам, і адбываецца на фоне прыкметнага росту верагодных аперацый дыверсій ГРУ і актыўнасці расійскіх дронаў у Германіі, Балгарыі, Румыніі», — выказаў ён здагадку.
Акрамя таго, паводле інфармацыі Вайса, Рэткліф абмеркаваў у Маскве ўзаемнае спыненне ўдараў па энергетычнай інфраструктуры і партах Украіны і Расіі і магчымае спыненне агню ў Сумскай і Харкаўскай абласцях як крокі да агульнай дээскалацыі, а таксама перспектывы заканчэння вайны.
Мір для Трампа
Паводле меркавання ўкраінскага вучонага і дыпламата Сяргея Корсунскага, варта звярнуць увагу і на тое, што візіт высокапастаўленага прадстаўніка Адміністрацыі ЗША ў Маскву адбыўся за два месяцы да прамежкавых выбараў. Таму, відавочна, ён можа быць звязаны са складаным становішчам рэспубліканцаў.
«Патрэбныя перамогі, спыненне вайны (калі не браць да ўвагі гандлёвую вайну з Канадай, дык іх дзве, і абедзве датычацца Расіі). Таму, найхутчэй, абмяркоўваліся ўмовы абвяшчэння поспеху мірных намаганняў прэзідэнта ЗША Дональда Трампа», — лічыць ён.
Паводле слоў дыпламата, кантэкст, магчыма, такі: «Вы ж не хочаце, каб у прэзідэнта Трампа былі праблемы? Ці чакаеце вы, што прэзідэнт-дэмакрат будзе больш прыслухоўвацца да Расіі? Таму — ніякай эскалацыі, шукаем хоць нейкі тып перамір’я, а потым, пасля выбараў, паглядзім. Можа, усім спадабаецца, і ўвогуле вайна спыніцца».
Адпаведна, паводле слоў Сяргея Корсунскага, пытанне толькі ў цане.
Часткова з такім меркаваннем згодны палітолаг, дырэктар праграмы «Паўночная Амерыка» ўкраінскай даследчай групы «Украінская прызма» Аляксандр Краеў: «Трампу важна, каб было падпісана пагадненне, якое ён назаве сваім імем, пад якім паставіць свой подпіс. А Расія цяпер у такім стане, калі ёй можна задаць прамое пытанне: «Як хутка вы гатовыя дамовіцца, пакуль не стала горш?».
Паводле яго пераканання, амерыканцы праз дырэктара ЦРУ, хутчэй за ўсё, ставілі Маскве ўмовы: пра пэўныя выразныя тэрміны, да якіх расіяне павінны ўступіць і нешта зрабіць, каб пагадненне з Украінай выглядала больш рэалістычным.
«Амерыка цяпер не можа спыніць узмацненне Украіны (у сэнсе працягнення ўдараў углыб РФ), нават калі б яна гэтага хацела... І менавіта амерыканцы хочуць як мага хутчэй дожаць Маскву для таго, каб расіяне хоць нешта з намі падпісалі. То-бок, сітуацыя выглядае так, што проста цяпер у Трампа ёсць магчымасць мацней ціснуць на Маскву», — адзначае Аляксандр Краеў.
Аднак, паводле яго слоў, Украіне ў гэтай сістэме каардынат не варта разлічваць на гарантыі бяспекі, дадатковыя ракеты. Ён нагадвае, што Дональду Трампу не істотна, хто пераможа, у якім стане і як выйдзе з гэтай вайны.
«Трампу важна, каб было падпісана пагадненне», — дадае эксперт.
Напрыканцы палітолаг заклікае не нервавацца з нагоды такіх кантактаў Вашынгтона з Масквой. Разумець, што праз прадстаўнікоў спецслужбаў амерыканцы гавораць не з тымі, хто ім дарагі або патрэбны, а з тымі, хто ўяўляе пагрозу.
«То-бок, калі Рэткліф — адзіны з высокапастаўленых амерыканскіх чыноўнікаў, хто сапраўды гаварыў з расіянамі, дык гэта быў дастаткова прадметны, але зусім не сяброўскі візіт», — перакананы ён.