Авіяцыйнае фіяска Лукашэнкі
- 26.08.2026, 19:00
«Асвей» застаўся толькі на паперы.
25 жніўня Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з намеснікам кіраўніка ўрада Расіі Дзянісам Мантуравым. Урачыў таму ордэн «аванцам» і асобна згадаў пра падтрымку беларускіх праектаў, «асабліва пра самалёт».
Паводле слоў кіраўніка Беларусі, «там ёсць нейкія непаразуменні», якія трэба абмеркаваць і вырашыць, каб «Асвей» усё ж з'явіўся на агульным рынку: маўляў, для РФ гэта будзе добры самалёт, а для беларускіх спецыялістаў — набыццё новых кампетэнцый.
Пра якія «непаразуменні» загаварыў Лукашэнка? «Салідарнасць» нагадвае гісторыю скандальнага праекта і тое, колькі разоў вытворчасць «саюзнага» самалёта ўжо не ўкладвалася ў намечаныя тэрміны.
Упершыню пра сумесны беларуска-расійскі праект стварэння лёгкага шматмэтавага самалёта загаварылі яшчэ ў 2023 годзе — тады было падпісана пагадненне паміж 558-м авіяцыйным рамонтным заводам у Баранавічах і Уральскім заводам грамадзянскай авіяцыі.
Першыя доследныя ўзоры, пра што наперабой заяўлялі беларускія і расійскія чыноўнікі, планавалі выпусціць ужо да 2026 года, а да 2030-га са сцен заводаў павінны былі выпырхнуць ад 85 да паўтары сотні жалезных птушак.
У пачатку 2024-га Пётр Пархомчык, тады віцэ-прэм'ер РБ, заяўляў: «У сферы авіябудавання рухаемся даволі хутка. Павінны да 2026 года вырабіць першыя два самалёты».
У 2025-м мадэль 19-меснага самалёта нават паказалі на выставе «Іннопрам. Беларусь». Але тут усё і забуксавала. Кіраўнік Мінпрамгандлю РФ Антон Аліханаў ківаў на беларускі бок — маўляў, параметры праекта гатовыя, чакаем толькі станоўчага заключэння беларускіх партнёраў.
А айчынны Дзяржваенпрам у асобе Дзмітрыя Пантуса, паводле звестак BelPol, скардзіўся на шматлікія складанасці ў працы з расійскім бокам: зрываюць тэрміны, у аб'ёмах фінансавання праекта пралічыліся — у выніку ўжо ніхто нікуды не ляціць.
Цяпер не менш бадзёра, чым раней, чыноўнікі называюць новыя лічбы і даты: паводле слоў ужо згаданага першага віцэ-прэм'ера РФ Дзяніса Мантурава, доследны ўзор «Асвея» з'явіцца ў 2027 годзе, тады ж плануецца і пачатак лётных выпрабаванняў. А да канца 2029-га — будзе завершаная сертыфікацыя, «разглядаюцца пастаўкі лайнера і ў іншыя краіны». Канешне, калі зноў не закраліся прыкрыя памылкі ў разлікі, а бакі правільна зразумелі адзін аднаго.
Неяк раптам стала вядома, што збіраць «саюзны» самалёт будуць зусім не на базе прадпрыемства ў Баранавічах, а на заводзе «Сокал» Аб'яднанай авіябудаўнічай карпарацыі ў Ніжнім Ноўгарадзе. На сайце беларускага прадпрыемства некалькі гадоў як няма ніякіх навін пра гэта вытворчасць, толькі стары ананс з выявамі ШІ. Цікава, гэта і ёсць «нейкія непаразуменні», згаданыя Лукашэнкам?
Ці справа ўсё ж у фінансаванні? Прыблізны кошт праекта, на які меркавалася выдаткаваць каля $15 мільёнаў, а ў 2025 годзе лічбы выраслі да $36 мільёнаў, аказваецца, усё яшчэ не вызначаны. Бо на самалёт ёсць і грамадзянскія, і ваенныя заказчыкі, і з іх, відаць, можна папрасіць зусім розныя сумы.
Кіраўнік расійскага Мінпрамгандлю Антон Аліханаў днямі заявіў: «З беларускім бокам цяпер узгадняем, як будзем дзяліць магчымыя дадатковыя выдаткі, выкліканыя новымі патрабаваннямі». Цікава, выдаткі падзеляць пароўну ці па старшынстве?
Аналітык Сяргей Чалы, праўда, лічыць, што ніякім рэальным вынікам праект «Асвей» не скончыцца: «Як толькі пачынаеш глядзець, колькі грошай было выдаткавана, разумееш, што насамрэч гэты «Асвей» быў падставай атрымаць дзяржфінансаванне. Класічная гісторыя асваення расійскіх грошай».
Але пакуль 2027 год не настаў — можна марыць, абяцаць, планаваць. А потым зноў зрушыць тэрміны з прычыны непрадбачаных абставінаў.