Алесь Бяляцкі: Трэба рыхтавацца да перамен
- 27.08.2026, 14:38
Лаўрэат Нобелеўскай прэміі выступіў на Campus Polska Przyszłości.
Беларускае грамадства знаходзіцца пад моцным ціскам, але гэта не азначае, што людзі змірыліся з рэжымам. Пра гэта заявіў лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру Алесь Бяляцкі падчас сустрэчы з удзельнікамі Campus Polska Przyszłości у польскім горадзе Ольштын.
На сустрэчы гэта была першая панэль, з якой пачаў працу Кампус. Прысутнічала больш за тысячу моладзевых актывістаў з усёй Польшчы. Были і беларускія студэнты, якія цяпер вучацца ў Польшчы, піша «Вясна».
Сустрэча адбылася 26 жніўня ў Campus Arena, а размову з беларускім праваабаронцам вёў еўрадэпутат Міхал Шчэрба. Арганізатары прадставілі Алеся Бяляцкага як аднаго з сімвалаў беларускага дэмакратычнага руху, заснавальніка Праваабарончага цэнтра «Вясна» і лаўрэата Нобелеўскай прэміі міру 2022 года.
Значную частку размовы ён прысвяціў таму, што адбываецца ў беларускім грамадстве пасля шматгадовых рэпрэсій, і адзначыў, што людзі ў Беларусі знаходзяцца пад велізарным ціскам, аднак гэта не азначае, што грамадства змірылася з існуючай сістэмай.
«Людзі баяцца, але людзі злуцца на гэты рэжым», — падкрэсліў Алесь Бяляцкі.
Таксама праваабаронца паведаміў, што пасля вызвалення супраць яго ў Беларусі была распачатая новая крымінальная справа. І такіх выпадкаў пераследу вельмі шмат.
Асобны акцэнт лаўрэат Нобелеўскай прэміі зрабіў на маладым пакаленні. Паводле яго ацэнкі, беларуская моладзь ужо даказала, што хоча жыць у свабодным і дэмакратычным грамадстве. Ён адзначыў, што для яго гэта асабліва важна, бо, нягледзячы на рэпрэсіі, частка беларусаў працягвае працаваць дзеля будучыні краіны.
«Моладзь даказала, што яна звычайная еўрапейская моладзь, якая хоча жыць у нармальнай краіне», — сказаў Алесь Бяляцкі, падкрэсліваючы, што праца дзеля свабоднай Беларусі не была марнай.
Старшыня ПЦ «Вясна» расказаў пра сваё вызваленне ў снежні 2025 года. Пасля больш чым чатырох гадоў у беларускай турэмнай сістэме ён быў вызвалены і адразу вывезены ў Літву. На волі, паводле яго назіранняў, аказалася істотна больш ініцыятыў беларускай моладзі ў Літве, Польшчы і іншых еўрапейскіх краінах, чым мог сабе ўявіць праваабаронца, знаходзячыся ў зняволенні.
Ён заклікаў маладых беларусаў не марнаваць час і выкарыстоўваць магчымасці для адукацыі, грамадскай працы і падрыхтоўкі да будучыні:
«Трэба вучыцца і рыхтавацца да перамен».
Паводле слоў Алеся Бяляцкага, нават ва ўмовах жорсткіх абмежаванняў унутры Беларусі грамадская актыўнасць не знікла. Ён параўнаў яе з ракой, якая цячэ пад зямлёй: яе не відаць на паверхні, але яна працягвае існаваць і можа зноў выйсці наверх, калі зменіцца палітычная сітуацыя. Бо за гады працы праваабаронца меў кантакты з сотнямі беларусаў і бачыў, наколькі частка грамадства не хоча мець нічога агульнага з дыктатурай, людзі чакаюць свайго часу, а пакуль мусяць вучыцца, працаваць, заставацца актыўнымі і захоўваць здольнасць дзейнічаць.
Асобна лаўрэат Нобелеўскай прэміі казаў пра палітвязняў, падкрэсліваючы значэнне іх стойкасці:
«Я ганаруся сваім народам, сваёй моладдзю, таму што тысячы людзей знаходзяцца ў турмах як палітвязні. І гэтыя людзі вырашылі, што не здадуцца».
Сама структура Кампуса зрабіла выступ Алеся Бяляцкага непасрэднай размовай не толькі пра беларускую палітыку, але і пра тое, як маладыя людзі могуць уплываць на будучыню грамадства. Афіцыйная праграма падкрэслівала, што ён прыехаў у Ольштын менавіта для сустрэчы з удзельнікамі мерапрыемства. Арганізатары называлі гэтую размову магчымасцю непасрэдна сустрэцца з чалавекам, які больш за чатыры з паловай гады правёў у зняволенні за сваю праваабарончую дзейнасць.
Падчас размовы лаўрэат Нобелеўскай прэміі таксама заклікаў польскую моладзь падтрымліваць праваабарончыя арганізацыі і звяртаць увагу на сітуацыю беларусаў, якія апынуліся ў Польшчы. У прыватнасці, адзін з удзельнікаў распавёў яму пра беларускага студэнта, які не мог атрымаць неабходныя дакументы для працягу навучання ў Польшчы. Алесь Бяляцкі адказаў, што такіх людзей трэба падтрымліваць, хоць, паводле яго ацэнкі, падобныя выпадкі пакуль застаюцца адзінкавымі.
Такім чынам, выступ заснавальніка Праваабарончага цэнтра «Вясна» на Кампусе быў пабудаваны вакол трох асноўных тэм: стан беларускага грамадства ва ўмовах рэпрэсій, захаванне дэмакратычных настрояў сярод моладзі і неабходнасць рыхтавацца да будучых перамен. Адкрытая дзейнасць у Беларусі сёння істотна абмежаваная, але грамадская праца працягваецца, а гатоўнасць часткі беларусаў да дэмакратычных перамен захоўваецца.
У першы дзень Кампуса разам з Алесем Бяляцкім на афіцыйным адкрыцці выступалі мэр Варшавы Рафал Тшаскоўскі, міністр адукацыі Барбара Навацка, міністр Славамір Нітрас, маршалак Вармінска-Мазурскага ваяводства Марцін Кухчыньскі, мэр Ольштына Роберт Шэўчык і польскія дэпутаты, з якімі ў праваабаронцы таксама быў час для размовы.