Паміж Шуневічам і Тэртэлем «заіскрыла»
- Марк Дзюба, «Салідарнасць»
- 30.08.2026, 10:16
Каб толькі гэтыя паляўнічыя і дзяржінспектары не пачалі страляць адзін у аднаго.
Кіраўнік Дзяржінспекцыі аховы жывёльнага і расліннага свету Юрый Тэртэль перажыў няпросты месяц.
11 жніўня адной з тэм нарады з удзелам Аляксандра Лукашэнкі і Саўміна стала абмеркаванне мэтазгоднасці аб’яднання Мінпрыроды і Дзяржінспекцыі аховы жывёльнага і расліннага свету. Для Дзяржінспекцыі, у назве якой ёсць прыстаўка «пры прэзідэнце», гэта азначала б страту аўтаноміі.
Паводле першых паведамленняў з нарады склалася ўражанне, што кіраўнік не супраць ліквідацыі незалежнага статусу ведамства.
— Маё ўражанне: акрамя браканьерства сістэма Тэртэля… брата Тэртэля… больш нічым не займаецца, — адзначыў між іншым Лукашэнка, пацвердзіўшы інфармацыю, пра якую ў дзяржСМІ, у адрозненне ад незалежных медыя, шмат гадоў маўчалі: Юрый Тэртэль з’яўляецца малодшым братам Івана Тэртэля, старшыні КДБ.
Падчас гэтых слоў кіраўніка кіраўнік Дзяржінспекцыі ўскочыў са свайго месца, а потым, сеўшы, доўга спрабаваў прыстроіць партфель за спіной, нервова варочаючы яго ў руках. Відавочна, Юрый Тэртэль перажыў не самы прыемны момант.
Аднак пазней сталі вядомыя іншыя падрабязнасці нарады.
— Ведаю, што Дзяржсакратарыят Савета бяспекі гэтую ініцыятыву не падтрымаў, — заявіў Лукашэнка.
Урэшце яго прэс-служба паведаміла, што «вырашана не аб’ядноўваць» Мінпрыроды і Дзяржінспекцыю аховы жывёльнага і расліннага свету.
Канчаткова Юрыю Тэртэлю павінна было палегчаць 20 жніўня, калі ягонае ведамства наведаў дзяржаўны сакратар Савета бяспекі. Аляксандр Вольфовіч заявіў, што кіраўнік прыняў рашэнне «пра захаванне асаблівага незалежнага статусу Дзяржінспекцыі, якая падпарадкоўваецца непасрэдна кіраўніку дзяржавы і надзелена шырокімі паўнамоцтвамі».
Перад Юрыем Тэртэлем паставілі задачу змагацца не толькі з браканьерствам, «але і з тымі, хто прывык смецціць» у лесе.
Такім чынам, Дзяржінспекцыя захавала свой ранейшы статус, а Юрый Тэртэль — сваю пасаду, якую ён займае ўжо 8 гадоў, — вялікі тэрмін па мерках лукашэнкаўскай вертыкалі.
Што наўрад ці парадуе іншага былога сілавіка — Ігара Шуневіча, старшыню «Беларускага таварыства паляўнічых і рыбаловаў». Ён не зможа расслабіцца.
Шуневіч актыўна дамагаецца пашырэння правоў паляўнічых, а для ведамства Юрыя Тэртэля яны з’яўляюцца патэнцыйнымі злачынцамі. Дзяржінспектары могуць правяраць дакументы, аглядаць транспарт і сродкі палявання, складаць пратаколы аб адміністрацыйных правапарушэннях і г. д.
Некалькі гадоў таму начальнік Брэсцкай абласной інспекцыі аховы жывёльнага і расліннага свету Іван Паўлюковіч расказваў:
«Найбольш характэрнае з парушэнняў — паляванне без аплаты дзяржаўнай пошліны. А ёсць і такія, як, напрыклад, нядаўні выпадак у Бярозаўскім раёне, калі паляўнічыя з усімі неабходнымі дазвольнымі дакументамі, але з зараджанай і разчахленай зброяй зайшлі на тэрыторыю населенага пункта. Гэта грубейшае парушэнне, звязанае з рызыкамі для жыхароў.
Затрымлівалі інспектары летась і браканьераў, якія здабылі жывёл з незарэгістраванай зброяй, не маючы дзяржаўнага дазволу на права вядзення палявання, без дазволу на захоўванне зброі. Па ўсіх гэтых матэрыялах былі ўзбуджаныя крымінальныя справы, і ўжо па шэрагу з іх вынесены прысуды».
Чаму Лукашэнка не стаў «крыўдзіць» Юрыя Тэртэля? Адказ, відаць, варта шукаць у мінулым.
У 2009–2018 гадах Юрый Тэртэль узначальваў «пагранічны спецназ» — АСАМ (Асобную службу актыўных мерапрыемстваў). У гэтым спецпадраздзяленні калісьці служылі сыны кіраўніка — Віктар і Дзмітрый.
У 2022‑м Лукашэнка запатрабаваў, каб у выпадку чаго супрацоўнікі Дзяржінспекцыі аховы жывёльнага і расліннага свету «сталі пад ружжо» (штатная колькасць ведамства не раскрываецца).
Тады Юрый Тэртэль заявіў:
«Мы падраздзяленне, якое ўзброенае. На сёння кожны наш супрацоўнік узброены і пісталетам, і аўтаматам, што было зроблена па даручэнні прэзідэнта. Мы ўнеслі асаблівыя змены ў праграму падрыхтоўкі нашых работнікаў. Адпаведна, у указах, якія прымаў прэзідэнт у 2019–2020 гадах, замацавалі заканадаўча прымяненне зброі, фізічнай сілы і спецыяльных сродкаў».
Інтарэс Лукашэнкі зразумелы: пасля масавых пратэстаў унутры краіны і з улікам вялікай вайны ў суседняй, ён хацеў бы мець на сваім баку як мага больш узброеных людзей.
Але каб толькі гэтыя паляўнічыя і дзяржінспектары не пачалі страляць адзін у аднаго...
Марк Дзюба, «Салідарнасць»