НАТА паказала, што зробіць з Калінінградам

• Вітольд Янчыс
• 31.08.2026, 9:47

Альянс гатовы адказваць.

У ліпені расійскія вайскоўцы ў Калінінградскай вобласці правялі вучэнні — адпрацоўвалі парадак дзеянняў на выпадак мабілізацыі жыхароў рэгіёна. Ужо напрыканцы жніўня каля межаў эксклава саюзнікі пад кіраўніцтвам ЗША сабралі авіяцыйную групоўку.

Праз тыдзень пасля вучэнняў ваеннай авіяцыі НАТА ў Маскву прыбыў з неанансаваным візітам дырэктар ЦРУ Джон Рэткліф. Гэта быў першы візіт дырэктара ЦРУ ў Расію пасля таго, як Крэмль развязаў паўнамаштабную вайну супраць Украіны.

Планавыя мерапрыемствы?

Па ўсёй Расіі прайшлі або праходзяць мерапрыемствы, на якіх вайскоўцы правяраюць гатоўнасць сістэмы прыняць вялікую колькасць новых мабілізаваных, пра што нядаўна паведамлялася са спасылкай на прадстаўнікоў заходніх выведак. Адна з такіх праверак адбылася ў Калінінградскай вобласці — туды спецыяльна прыбылі вайскоўцы з Санкт-Пецярбурга, якія адпрацоўвалі практычныя працэдуры мабілізацыі мясцовых жыхароў: дзе іх размяшчаць, чым карміць, як забяспечваць зброяй і ўсім неабходным для накіравання ў войскі. Пакуль што Крэмль не спяшаецца паведамляць, ці прынята рашэнне аб мабілізацыі; магчыма, яе абвесцяць пасля выбараў у Дзярждуму ў верасні. Так што пакуль гэта толькі рэпетыцыя: сістэма правярае, ці гатовая яна прыняць людзей, якіх ёй пакуль яшчэ не загадалі забраць.

Мабілізацыя мас людзей у войска можа надаць новы імпульс расійскай ваеннай машыне, істотна знясіленай Узброенымі Сіламі Украіны, але адначасова гэта сігнал і пагроза заходнім краінам і перадусім Літве, Латвіі, Эстоніі і Польшчы. Сітуацыя ў рэгіёне Балтыйскага мора напружаная. Шаснаццатага жніўня ў паветранай прасторы Румыніі з'явіўся дрон, які знішчылі румынскія ВПС. За два дні да таго італьянскі Eurofighter, падняты па трывозе з вайсковай базы ў літоўскім Шаўляі, збіў беспілотнік над усходам Латвіі — за 35 км ад расійскай мяжы. Пазней высветлілася, што ён быў украінскі і, верагодна, адхіліўся ад курсу пад уздзеяннем расійскіх сродкаў радыёэлектроннай барацьбы, але была і версія, што ўкраінскі беспілотнік пасадзілі, перапраграмавалі і адправілі ў Латвію з правакацыйнымі намерамі расійскія вайскоўцы.

Ключ да варот

У канцы жніўня Паўночнаатлантычны альянс нечакана сабраў у рэгіёне Балтыкі ўражальную групоўку ваеннай авіяцыі. У склад групоўкі ўвайшлі: амерыканскія і нарвежскія знішчальнікі, самалёт далёкага радыёлакацыйнага выяўлення E-3A AWACS, разведчык Artemis II, самалёты-запраўшчыкі, ударныя верталёты Apache. Паводле розных звестак, у паветры адначасова знаходзілася ад 25 да 50 машын.

Чыноўнікі лічбу не назвалі, спаслаўшыся на аператыўную бяспеку. Зоркай стаў EA-37B Compass Call — найноўшы амерыканскі самалёт радыёэлектроннай атакі, створаны для падаўлення сувязі, радараў і сістэм кіравання праціўніка. Ён далучыўся да аператыўнай місіі з базы на Крыце: даляцеў да Польшчы і каля двух гадзін крузіўся на захад ад Калінінграда. Якія задачы выконваў самалёт ля мяжы эксклава, невядома. Адкрытыя звесткі не дазваляюць усталяваць, ці была задзейнічана яго спецыяльная апаратура і якія менавіта сістэмы маглі быць аб'ектам назірання. Аднак сам маршрут паказвае і даказвае, што амерыканцы побач з адной з найбольш насычаных расійскімі ўстаноўкамі СПА і радыёэлектроннай барацьбы вырашылі прад'явіць ваенную сілу. Цалкам магчыма, што ваенна-паветраныя сілы НАТА дэманстравалі, як яны здольныя падавіць сучасныя расійскія абарончыя сістэмы, дыслакаваныя ў Калінінградзе.

Папера і неба

За дзень да пачатку уверцюры ў паветранай прасторы Альянсу побач з Калінінградскай вобласцю нямецкі Bild апублікаваў матэрыял з інфармацыяй пра канцэпцыю сухапутнай вайны НАТА — NATO Land Warfighting Concept. НАТА разлічвае спыніць расійскі напад на краіны Балтыі ў тры крокі.

Першы — падаўленне ракетнай пагрозы, і прыярытэтная мэта тут — Калінінградская вобласць з яе канцэнтрацыяй СПА і ракетных комплексаў.

Другі — «аўтаномная зона» ўздоўж межаў з Расіяй і Беларуссю, дзе ваююць толькі дроны і наземныя робаты.

І трэці — удары па лагістыцы ў глыбіні расійскай тэрыторыі.

Супадзенне гэта ці не, але паўтару: спачатку Bild публікуе матэрыял, як НАТА мае намер здабыць перавагу ў паветры і абараняць краіны Балтыі, а на наступны дзень ВПС НАТА дэманструюць, што гэты план існуе не толькі на паперы.

А яшчэ праз тыдзень у Маскву прыбыў з неанансаваным візітам дырэктар ЦРУ Джон Рэткліф.

Навошта прылятаў Рэткліф?

Калі мы гаворым пра візіт Рэткліфа ў Маскву, першае, што прыходзіць у галаву, — здзіўленне і шок: дырэктар Цэнтральнага разведвальнага ўпраўлення ЗША прылятае ў Расію ўпершыню пасля таго, як Крэмль развязаў паўнамаштабную вайну супраць Украіны.

Перад гэтым спецпасланнікі Стыў Уіткоф і Джарэд Кушнер з'яўляліся ў Маскву на бізнес-джэтах. Але Рэткліф прыляцеў у Маскву на US Air Force Boeing C-17A Globemaster III, хоць мог бы выкарыстаць мадыфікаваныя для патрэб ВПС ЗША бізнес-джэты кшталту C-40 Clipper або C-37A/B. Вялізны ваенны транспартнік, які здольны перакінуць каля ста дэсантнікаў у поўным рыштунку, — адзін з сімвалаў магутнасці ВПС ЗША, і гэта мова, якую ў Крамлі, як мінімум з часоў Пятра I, разумеюць найлепш. СМІ называюць некалькі прычын візіту Рэткліфа: верагодная расійская мабілізацыя, узмацненне атак Украіны па расійскай тэрыторыі, вайна з Іранам або магчымая правакацыя Масквы супраць краін, якія ўваходзяць у НАТА. Не выключана, што прычына — празаічная: восенню ў ЗША адбудуцца выбары ў Кангрэс, рэйтынг Трампа, а значыць і яго партыі, пакідае жадаць лепшага, і прэзідэнту ЗША проста патрэбна нешта, што можна выдаць за поспех.

Тэкст у руках акцёраў

Актыўнасць ВПС у рэгіёне Калінінграда даўно ператварылася ў рутыну, перахопы расійскіх вайсковых самалётаў з выключанымі транспандэрамі — руціна настолькі, што літоўскае Мінбароны публікуе іх амаль як прагноз надвор'я. Але буйныя вучэнні НАТА — іншая гісторыя. У паветры адначасова дзейнічалі самалёты, якія вялі: разведку, цэлеўказанне, радыёэлектроннае падаўленне; сярод іх былі знішчальнікі, запраўшчыкі. То-бок склад, які патрабуецца не для патрулявання, а для дзеянняў унутры расійскай сістэмы абмежавання доступу.

Вучэнні ВПС Паўночнаатлантычнага альянсу — адначасова і трэніроўка, і разведка, і недвухсэнсоўны сігнал Крамлю.

А візіт дырэктара ЦРУ Джона Рэткліфа ў Маскву — хутчэй за ўсё, апошняе папярэджанне: не варта перасякаць зусім ужо тонкую чырвоную лінію.

Далёка не кожная рэпетыцыя азначае, што прэм'ера прызначаная. Яна азначае іншае: сцэнар ужо напісаны, ролі размеркаваныя, а тэкст — у руках у акцёраў.

Вітольд Янчыс, The Moscow Times