Ізраільскія археолагі раскопалі легендарны горад, у якім жылі апосталы

• 31.08.2026, 11:30

Ён знаходзіцца на беразе Тыверыядскага возера.

Мова пра археалагічны помнік Эль-Арадж на паўночным узбярэжжы Галілейскага мора. Каманда навукоўцаў на працягу дзесяці гадоў вядзе там раскопкі, а падчас апошняга сезона выявіла вялікую колькасць артэфактаў рымскай эпохі, піша Index.

Сярод знаходак — манеты, лямпы, прылады для макіяжу, кераміка, будаўнічыя элементы і іншыя побытавыя прадметы.

«Мы стараёмся ўлічыць сукупнасць доказаў, сабраных падчас усіх раскопак, што дазваляе скласці карціну гістарычнага профілю гэтага старадаўняга месца. Гэтая карціна з кожным сезонам становіцца ўсё больш выразнай», — заявіў навуковы кіраўнік раскопак доктар Стывен Нотлі.

Паводле археолагаў, на тэрыторыі Эль-Араджа існаваў рымскі горад Бетсаіда-Юлія, які функцыянаваў прыблізна паміж I і III стагоддзямі.

Даследчыкі выявілі рэшткі рымскіх муроў, базальтавы раствор, манеты і незвычайную паўдарыйскую капітэль, якая магла быць часткай вялікага грамадскага будынка. Пад рымскімі збудаваннямі таксама выявілі сведчанні існавання яшчэ больш старажытнага эліністычнага паселішча.

Асобную ўвагу археолагаў прыцягнулі прадметы, звязаныя з яўрэйскім насельніцтвам горада.

Сярод іх — крэйдавыя посудзіны і некалькі добра захаваных лямпаў эпохі Ірада. Такія лямпы выраблялі ў Іерусаліме да 70 года нашай эры. На думку даследчыкаў, іх наяўнасць з’яўляецца важным сведчаннем таго, што яўрэі жылі тут у I стагоддзі.

Менавіта гэты перыяд мае ключавое значэнне для ідэнтыфікацыі Віфсаіды.

Паводле біблейскіх тэкстаў, менавіта тут Ісус вярнуў зрок сляпому чалавеку. Таксама Віфсаіду звязваюць з адным з самых вядомых цудаў — накармленнем тысяч людзей пяццю хлебамі і дзвюма рыбамі.

Акрамя таго, паводле традыцыі, у Віфсаідзе жылі трое апосталаў — Пётр, Андрэй і Філіп.

Таму пошукі гэтага горада маюць не толькі археалагічнае, але і вялізнае гістарычнае і рэлігійнае значэнне.

Нягледзячы на ўпэўненасць даследчыкаў, канчатковая ідэнтыфікацыя помніка застаецца прадметам навуковых дыскусій.

Эль-Арадж на працягу стагоддзяў перажыў некалькі этапаў засялення. Тут выявілі не толькі рымскія, але і эліністычныя, а таксама пазнейшыя пабудовы. Археолагі таксама ўстанавілі, што ў асманскі перыяд мясцовы ўладальнік Бейт-Хабека пабудаваў стайні непасрэдна паверх больш старажытных рымскіх будынкаў.

Даследчыкі лічаць, што сукупнасць знаходак усё больш пераканаўча сведчыць на карысць версіі пра Віфсаіду.