Калі вербоўка не спрацуе — будзе мабілізацыя
- 7.08.2026, 14:04
Дзве траціны расійскіх рэгіёнаў пачалі плаціць паляўнічым за кантрактнікамі.
Да жніўня 2026 года 56 расійскіх рэгіёнаў выплачвалі ўзнагароджанні вербавальнікам кантрактнікаў на вайну ва Украіне супраць 31-га амаль год таму, падлічылі The Moscow Times. Найбольш — прыкладна ў 10 разоў — вырасла ўзнагароджанне ў датацыйнай Смаленскай вобласці.
У 38 з 56 рэгіёнаў ўзнагароджанні за вербоўку на вайну прадугледжаныя афіцыйнымі рэгіянальнымі і муніцыпальнымі праграмамі і замацаваныя ў пастановах урадаў, указах губернатараў, распараджэннях органаў выканаўчай улады. У 18 рэгіёнах выплаты адбываюцца ў прыватным парадку праз рэкрутынгавыя агенцтвы.
«Губернатар пачынае ціснуць на прадпрыемствы, на бізнес: давайце, скідвайцеся ў такі-то фонд, мне гэта трэба для вербоўкі. Відавочна, гэта не федэральныя грошы. Такога артыкула выдаткаў увогуле няма: ні ў бюджэце, ні ў заканадаўстве. Яны маскіруюцца пад нейкую дзейнасць», — расказаў пра тое, як фінансуюцца такія выдаткі, дырэктар Праваабарончай групы «Грамадзянін. Армія. Права» Сяргей Крывенка.
Сёлета 8 рэгіёнаў павышалі выплаты рэкрутарам, некаторыя — неаднаразова. Найбольш істотна ўзнагароджанне вербавальнікам павысіла Смаленская вобласць — са 115 000 да 1 млн рублёў. Рэгіён таксама павялічыў выплаты кантрактнікам — з 1,6 да 2,1 млн рублёў. Выплаты паляўнічым за кантрактнікамі таксама павысілі традыцыйна небагатыя рэгіёны: Самарская, Разанская, Саратаўская, Іркуцкая, Калінінградская, Кемераўская вобласці і Рэспубліка Алтай.
Умовы выплат могуць моцна адрознівацца ад рэгіёну да рэгіёну. Некаторыя прапануюць узнагароду кожнаму, хто прывядзе кантрактніка, іншыя — толькі работнікам дзяржаўных устаноў. У трэціх, розныя катэгорыі вербавальнікаў атрымліваюць розныя сумы. Напрыклад, да 2026 года ў Кемераўскай вобласці сілавікам плацілі 91 954 рублі за кантрактніка, а цывільным — 114 943 рублі, а цяпер выплаты зраўнялі. У Смаленскай і Разанскай абласцях, у Уфе і Благавешчанску выплату можа атрымаць любы чалавек незалежна ад месца працы. А ў Магаданскай вобласці выплаты (40 тысяч рублёў за чалавека) атрымліваюць толькі супрацоўнікі МУС, Расгвардыі, ФСІН, службы судовых прыставаў і органаў мясцовага самакіравання. Некаторыя муніцыпалітэты, напрыклад Энгельс Саратаўскай вобласці або Актанышскі раён Татарстана, прызначаюць уласныя дадатковыя выплаты апроч рэгіянальных.
Часта памер узнагароды залежыць ад рэгістрацыі патэнцыйнага кантрактніка, і прыцягваць яго выгадней з іншага рэгіёна або з-за мяжы. Так, у Разанскай вобласці з 1 жніўня 2026 года за жыхара іншага рэгіёна Расіі і замежніка з далёкага замежжа пачалі плаціць па 804 598 рублёў. Пры гэтым за жыхара Разанскай вобласці выплата засталася на ўзроўні 57 471 рубель, а кантрактніка з краіны СНД ацэньваюць у 80 460 рублёў. У Благавешчанску Амурскай вобласці за мясцовага жыхара заплацяць 115 тысяч рублёў, а за асобу без мясцовай рэгістрацыі — 230 тысяч. У Свярдлоўскай вобласці за ўральца абяцаюць 34,5 тысячы, а за прыезднага або замежніка — 450 тысяч.
«Калі вербоўка не спрацуе, будзе праведзеная мабілізацыя. Менавіта таму цяпер рэгіёны атрымалі ўказанне праводзіць агрэсіўную вербоўку, а дзяржава заплюшчвае вочы на парушэнні закона пры прымусовай вербоўцы», — лічыць Крывенка.
Мабілізацыя Расіі не пагражае — рэгіёны здольныя і далей павышаць выплаты і кантрактнікам, і вербавальнікам, перакананы эканаміст Дзмітрый Некрасаў: «Нават мільён рублёў — гэта ўсё роўна не мяжа. Гэта ўсё яшчэ невялікая доля агульных выдаткаў на аднаго кантрактніка. Таму, як мне падаецца, мяжа яшчэ далёка. Грошай, прынамсі ў агляднай перспектыве, хопіць. Ёсць людзі, якія не пойдуць ні пры якіх умовах, а ёсць тыя, хто не пагодзіцца за пяць, але пагодзіцца за дваццаць пяць. Таму тут існуе прастора для далейшага росту выплат — гэта проста пытанне пошуку новай раўнавагі».
«Гонка вербавальнікаў» адбываецца на фоне агульнага змяншэння колькасці добраахвотнікаў. Набор кантрактнікаў на вайну ва Украіну ўпаў да мінімальных паказчыкаў за тры гады, падлічыў нямецкі эканаміст Яніс Клюге. За першае паўгоддзе рэгіёны змаглі завербаваць каля 200 тысяч кантрактнікаў, заявіў адказны за набор добраахвотнікаў Дзмітрый Мядзведзеў, гэта прыблізна на 5% ніжэй за тыя лічбы, якія Мядзведзеў называў год таму.
Некаторыя рэгіёны, спрабуючы выканаць план па вербоўцы, звяртаюцца не толькі да стымуляцыйных выплат, але і да сілавых метадаў, нагадвае Крывенка. Так, у Пензенскай вобласці ў ліпені прайшлі «аблавы» на мужчын, якіх прымушалі падпісваць кантракты на ўдзел у вайне. Падобныя выпадкі праваабаронцы фіксавалі ў Прыморскім і Хабараўскім краях, Растоўскай, Амурскай і Навасібірскай абласцях.