Крэмль пачаў спецыяльную фінансавую аперацыю

• Юрый Федарэнка
• 7.08.2026, 18:10

Гэта прапанова, ад якой нельга адмовіцца.

Служба знешняй разведкі Украіны канстатуе: Крэмль шукае новыя спосабы фінансавання вайны. Адзін з іх — выманне грошай з банкаўскай сістэмы ў абмен на «фанцікі», то бок аблігацыі.

Нядаўна менавіта з гэтай мэтай Мінфін РФ зарэгістраваў два выпускі такіх аблігацый: на 6,4 млрд долараў з пагашэннем у 2037 годзе і на 12,8 млрд долараў — у 2042-м. Урад будзе «навіязваць» гэтыя паперы дзяржаўным банкам. Фармальна гэта будзе выглядаць як размяшчэнне аблігацый федэральнай пазыкі. Фактычна ж гэта прапанова, ад якой дзяржбанкі не могуць адмовіцца, бо яны не з'яўляюцца незалежнымі рыначнымі гульцамі.

Дзяржава-агрэсар больш не можа прадаваць свае аблігацыі на рыначных умовах — іх ніхто не купляе. Напрыканцы ліпеня Мінфін на нявызначаны тэрмін прыпыніў аўкцыёны па размяшчэнні дзяржаўнага доўгу (то бок продажу аблігацый на рыначных умовах) пасля таго, як чатыры размяшчэнні запар скончыліся правалам. Адзіны адносна паспяховы аўкцыён дазволіў прыцягнуць усяго 9 млрд рублёў пры квартальным плане ў 1,5 трлн.

Паводле даных інфармацыйнага агенцтва Bloomberg, выдаткі на вайну сёлета перавысяць запланаваныя на 4–5 трлн рублёў (каля 64 млрд долараў), прычым прыкладна палову гэтай сумы Мінфін мае намер пакрыць за кошт новых запазычанняў. Аднак відавочна, што нават пасля ўсіх запланаваных махінацый Крамлю ўсё адно не хопіць грошай, бо дэфіцыт федэральнага бюджэту пастаянна расце.

Наступным крокам, відавочна, стане альбо адкрытая эмісія грошай, альбо нейкая форма экспрапрыяцыі сродкаў насельніцтва. У эканамічным блоку ўрада РФ ужо прапрацоўваюць розныя варыянты «спецыяльных фінансавых аперацый» супраць уласных грамадзян. Адзін з іх — выманне банкаўскіх укладаў з прымусовым абменам на тыя самыя аблігацыі з пагашэннем у 2042 годзе або нават без усталяванага тэрміну пагашэння.

Гэта лагічнае працягненне ўжо апісанай схемы: спачатку дзяржава забірае ў банкаўскага сектара «жывыя» грошы, падсоўваючы замест іх «фанцікі», а потым банк перадае гэтыя «фанцікі» далей па ланцужку — канчатковаму «спажыўцу». Цалкам верагодна, што будзе ўсталяваны мінімальны парог дэпазітаў, пры перавышэнні якога сродкі будуць прымусова канвертавацца ў аблігацыі.

Нешта падобнае ўжо практыкавалася некалі ў СССР. Пры Сталіне частку заробку (да 25–30%) выплачвалі не «жыўымі» грашыма, а дзяржаўнымі аблігацыямі. Значная частка «шчаслівых» уладальнікаў гэтых папер так і не дажыла да выплат. Справа ў тым, што тэрміны пагашэння пастаянна пераносіліся, а ў 1957 годзе дзяржава афіцыйна адклала выплату асноўнай сумы доўгу па старых аблігацыях яшчэ на дваццаць гадоў.

Насельніцтва на балотах, вядома, не чытае аналітыку Службы знешняй разведкі Украіны або справаздачы заходніх аналітычных цэнтраў. Аднак нешта нядобрае яно адчувае, як кажуць, «пятай кропкай». Магчыма, пэўную ролю тут адыгрывае гістарычная памяць.

Толькі ў ліпені расейцы перавялі ў наяўныя 600 млрд рублёў (каля 7,4 млрд долараў), а ўсяго з пачатку года з банкаўскай сістэмы РФ у наяўны абарот выйшла каля 2 трлн рублёў (прыблізна 24,5 млрд долараў). Гэта гістарычны гадавы рэкорд, які прывёў да значнага дэфіцыту ліквіднасці ў банкаўскай сістэме. Падобныя працэсы назіраліся ў 2022 годзе, калі расейскіх укладчыкаў ахапіла паніка, і яны выстройваліся ў чэргі каля аддзяленняў банкаў, каб забраць свае грошы. Як тады, так і цяпер прадстаўнікі расейскага Цэнтрабанка абвінавачвалі насельніцтва ў расхістванні эканамічнай сітуацыі і «неразумных паводзінах».

Насамрэч такія паводзіны рацыянальныя. Інтуіцыя абывацеля з «балотаў» гэтым разам не падводзіць. Эканамічныя праблемы РФ прайшлі кропку незвароту — далей будзе толькі горш. А калі надыдзе тэрмін пагашэння «пуцінскіх фанцікаў», недаімперыі, верагодна, ужо не будзе існаваць.

Эканамічная пятля на шыі праціўніка зацягваецца ўсё мацней. Дакладней, яе мэтанакіравана зацягваюць Сілы абароны Украіны. Недаімперыя асуджаная. Гісторыя ўжо вынесла свой прысуд. Патрэбны толькі час, каб яго выканаць. Працюем. Трымаем строй. Слава Украіне!

Юрый Федарэнка, «Фэйсбук»