У Амазоніі знайшлі сляды невядомай цывілізацыі, якая налічвала мільёны жыхароў
- 9.08.2026, 10:42
Маштаб і дакладнасць яе збудаванняў проста ўражваюць.
У паўднёва-заходняй частцы Амазоніі археолагі выявілі маштабныя сляды старажытнай цывілізацыі, што існавала каля 2000 гадоў таму. Даследчыкі мяркуюць, што ў перыяд росквіту яе насельніцтва магло складаць ад 1,25 да 3 млн чалавек. Пра гэта піша Popular Mechanics са спасылкай на новае даследаванне, апублікаванае ў часопісе Nature.
Гэтую цывілізацыю археолагі ўмоўна называюць Акіры (Aquiry). Яе тэрыторыя, паводле ацэнак вучоных, ахоплівала каля 180 000 квадратных кіламетраў у паўднёва-заходняй Амазоніі. У той жа час дэталёва даследаваць удалося толькі нязначную частку гэтага рэгіёна.
Ключавую ролю ў адкрыцці адыграла лазернае сканаванне паводле тэхналогіі LiDAR, якое дазваляе даследаваць паверхню зямлі скрозь шчыльны раслінны пакров. Як паведамляе выданне, толькі на прыкладна 3% тэрыторыі, якую звязваюць з цывілізацыяй Акіры, даследчыкі выявілі больш за 20 тысяч старажытных зямляных збудаванняў.
У ходзе даследавання каманда з дапамогай LiDAR задокументавала 432 зямляныя аб’екты, 396 з якіх раней не былі зафіксаваныя. Калі дадаць 1279 збудаванняў, вядомых дзякуючы спадарожнікавым і авіяфотаздымкам, агульная колькасць вядомых аб’ектаў у рэгіёне дасягае прыблізна 1700. Сярод іх каля 120 геагліфаў — геаметрычных канструкцый, акружаных рвамі.
«Маштаб і дакладнасць гэтых збудаванняў проста ўражваюць», — сказаў журналістам вядучы аўтар даследавання, археолаг Хельсінкскага ўніверсітэта Мартці Пярсінен.
На падставе атрыманых даных вучоныя мяркуюць, што на ўсёй тэрыторыі Акіры магло існаваць ад 24 да 30 тысяч зямляных збудаванняў. Прыблізна дзве траціны з іх, верагодна, стварылі самі прадстаўнікі гэтай цывілізацыі. Паводле даследчыкаў, такая колькасць маштабных аб’ектаў сведчыць пра значна вышэйшую шчыльнасць насельніцтва старажытнай Амазоніі, чым лічылася раней.
Рэклама
У публікацыі адзначаецца, што найбольшая колькасць насельніцтва Акіры магла назірацца тут прыблізна ў 100–300 гадах нашай эры. Зямляныя збудаванні мелі розную форму — ад кругоў і квадратаў да васьмікутнікаў і пентаграм. Верагодна, іх выкарыстоўвалі ў якасці цырыманіяльных або палітычных цэнтраў.
Сярэдні памер такіх комплексаў складаў каля 2,8 гектара, а найбольшыя займалі амаль 50 гектараў. Рвы вакол іх маглі дасягаць прыкладна 5 метраў у глыбіню і 9–13 метраў у шырыню. Даследчыкі мяркуюць, што збудаванні маглі ўзводзіцца без металічных інструментаў і нават без дапамогі жывёл.
Згодна з данымі даследавання, цывілізацыя Акіры магла сфарміравацца прыблізна ў 600 годзе да нашай эры. Яе паселішчы складаліся з вёсак, дзе ў доўгіх дамах пражывала каля 300 чалавек. Жыхары вырошчвалі гарбузы, кукурузу, маніёк, бразільскія арэхі і персікавыя пальмы, адначасова актыўна змяняючы навакольны ландшафт.
Праўда, прыкладна ў 850–950 гадах нашай эры большасць зямляных збудаванняў была закінутая. Аўтары даследавання звяртаюць увагу, што гэты перыяд супадае са заняпадам іншых дакалоніяльных цывілізацый Амерыкі.
«Калі падобныя вынікі будуць атрыманыя ў іншых раёнах Амазоніі, агульную шчыльнасць насельніцтва да каланізацыі і яе ўплыў на сучасную структуру глебаў і лясоў Амазоніі, біяразнастайнасць і нават некаторыя мадэлі глабальнага клімату давядзецца перагледзець», — гаворыцца ў даследаванні.
Паводле слоў сааўтара працы, географа з Універсітэта Акры Алсэу Ранзі, новыя археалагічныя адкрыцці паступова разбураюць уяўленне пра Амазонію як пра некранутую чалавекам дзікую прыроду.