Адток капіталу з РФ пры кіраванні Пуціна перавысіў 100% ВУП
- 14.09.2026, 19:55
Крэмль спрабуе ўтаіць даныя.
Расійская эканоміка на працягу дзесяцігоддзяў жыве ў рэжыме маштабнага адтоку капіталу за мяжу, які за апошнюю чвэрць стагоддзя перавысіў 100% ВУП, вынікае з разлікаў блізкага да ўрада Цэнтра макраэканамічнага аналізу і прагназавання (ЦМАКП), піша The Moscow Times.
Паводле ацэнак ЦМАКП, за апошнія 10 гадоў рэальны сектар РФ штогод губляў 3% ВУП у выніку адтоку капіталу. А агульны адток з эканомікі на працягу апошніх трох дзесяцігоддзяў трымаецца ў сярэднім на ўзроўні 4–5% ВУП у год.
Рэкордны ўцёк капіталу, як вынікае з даных ЦМАКП, Расія перажыла ў 2022 годзе: больш за 12% ВУП «уцекла» за мяжу на фоне сыходу заходніх кампаній і эміграцыі сотняў тысяч грамадзянаў, якія вывозілі з сабой зберажэнні і грошы ад продажу актываў.
Больш за 10% ВУП за год «уцекла» з краіны ў 2014 годзе, пасля анексіі Крыму і першай хвалі заходніх санкцыяў. Супастаўны адток — таксама каля 10% ВУП — Расія перажывала толькі падчас глабальнага фінансавага крызісу 2008–2009 гадоў.
«Чысты адток капіталу з айчыннага рэальнага сектара мае хранічны характар — ён назіраецца на працягу некалькіх дзесяцігоддзяў. Разам з чыстым адтокам інвестыцыйных даходаў з рэальнага сектара ён устойліва вагаецца ў межах 4–5% ВУП», — гаворыцца ў дакладзе ЦМАКП. Назапашаным вынікам за 2001–25 гг. адток з рэальнага сектара перавысіў 110% ВУП, а ўсяго з эканомікі — 130% ВУП.
«У 2025 годзе з-за змяншэння чыстых выплат прадпрыемствамі за мяжу інвестыцыйнага даходу адбылося зніжэнне гэтага паказчыка да ўзроўню менш за 2% ВУП. Аднак пакуль незразумела, наколькі ўстойлівым з’яўляецца гэтае змяненне», — адзначаюць эксперты.
Гэта высокія паказчыкі па сусветных мерках для краін з супастаўным узроўнем даходу, падкрэслівае ЦМАКП. Напрыклад, у Венгрыі, Славакіі і Тайландзе чысты адток капіталу трымаецца ніжэй за 1% ВУП у год, у Аргенціне і ПАР — ніжэй за 0,5% ВУП, а Балгарыя, Польшча, Егіпет, Індыя, Бразілія жывуць з чыстым прытокам капіталу.
Расійскі ЦБ, які раней публікаваў статыстыку па вывазе капіталу прыватным сектарам, засакрэціў яе неўзабаве пасля пачатку вайны. Яго гістарычныя даныя, аднак, паказваюць, што за 2001–21 гг. назапашаны адток з Расіі дасягнуў $780,8 млрд. Гэта 65,77 трлн рублёў па бягучым курсе — сума, якая ў 1,5 раза перавышае гадавы памер федэральнага бюджэту (44 трлн рублёў) і большая за золатавалютныя рэзервы краіны ($769 млрд на 1 верасня). За 27 гадоў з 1994 года, паводле даных ЦБ, адток капіталу з Расіі склаў $907,4 млрд, а да цяперашняга моманту, найверагодней, перавысіў $1 трлн.
Назапашаныя за мяжой за апошнія 30 гадоў чыстыя (за вылікам абавязацельстваў) актывы нефінансавага сектара перавышаюць 40% цяперашняга расійскага ВУП, гаворыцца ў дакладзе ЦМАКП. Гэта больш за 85 трлн рублёў, або $1 трлн у грашовым выражэнні. «Частка гэтых актываў, несумненна, звязаная з вытворча-аднаўленчымі працэсамі — забяспечвае кантроль над размешчанымі за мяжой элементамі інфраструктуры, вытворчых ланцужкоў, служыць забеспячэннем для здзелак, дае доступ да тэхналагічных рашэнняў і інш. У той жа час, відавочна, пры такім маштабе і такой пастаяннасці значная частка гэтых укладанняў адносна патрэбаў вытворчасці залішняя», — пішуць эксперты ЦМАКП.
Раней выведзеныя актывы, на іх думку, можна выкарыстоўваць «для ўзнаўлення цэласных вытворчых ланцужкоў унутры Расіі». Каб абмежаваць адток капіталу, ЦМАКП прапануе абкласці падаткам замежныя актывы расійскіх кампаній, а таксама правесці амністыю грошай, выведзеных з Расіі, устанавіўшы фіксаваны збор за іх вяртанне ў краіну.