Аляксей Гетман: Трэцяя спроба будзе для Лукашэнкі апошняй
- 16.09.2026, 14:54
На фоне аперацыі «Вівальдзі» саюзнік Крамля рызыкуе даіграцца.
ЗСУ правялі на Ліманскім напрамку першы этап аперацыі «Вівальдзі», ачысціўшы дзясяткі квадратных кіламетраў тэрыторыі. У 3-м армейскім корпусе заявілі, што гэта толькі пачатак.
— Чаго ЗСУ ўжо ўдалося дасягнуць аперацыяй «Вівальдзі» і наколькі яна змяніла сітуацыю пад Ліманам? Пра гэта сайт Charter97.org пагаварыў з ваенным экспертам, маёрам запасу Нацыянальнай гвардыі Украіны Аляксеем Гетманам:
— Па-першае, там быў выступ, які многія з нас бачылі на карце, што ўтварыўся ў выніку прасоўвання расійскіх войскаў. Таму гэты выступ трэба было выраўняць, то-бок ліквідаваць.
Сэнс аперацыі «Вівальдзі» — не даць расіянам прасоўвацца далей і па магчымасці вызваліць тэрыторыю, якую яны часова захапілі. Генерал Андрэй Білецкі, які камандуе 3-м армейскім корпусам, папрасіў усіх, хто ведае якую-небудзь інфармацыю па-за афіцыйнай, трымаць яе пры сабе, бо аперацыя яшчэ працягваецца. Таму можна гаварыць толькі пра тое, што ўжо было агучана Генеральным штабам або непасрэдна кіраўніцтвам 3-га армейскага корпуса.
На сёння, паводле ацэнак Інстытута вывучэння вайны і прадстаўнікоў НАТА, вызвалена больш за 200 квадратных кіламетраў на ўчастку фронту, за які адказвае 3-ці армейскі корпус. І гэта прасоўванне працягваецца.
У расіян парушана лагістыка. Ім даводзіцца адводзіць на 30–50 кіламетраў ад лініі фронту службы, якія павінны забяспечваць войскі гаруча-змазачнымі матэрыяльмі, снарадамі і ўсім астатнім. То-бок лагістыка істотна ўскладненая.
Як далей будзе развівацца гэта аперацыя, паглядзім. Пакуль яна працягваецца.
— Нават расійскія Z-блогеры прызнаюць, што генералы рэгулярна хлусяць Пуціну пра сітуацыю на фронце. Чаму хлусня ў расійскай арміі стала сістэмнай і як яна ўплывае на баяздольнасць войскаў?
— Калі казаць пра тое, што генералы рэгулярна хлусяць непасрэдна Пуціну, то гэта не зусім адпавядае рэчаіснасці. Унутры расійскай арміі сапраўды перабольшваюць звесткі пра прасоўванне расійскіх войскаў.
Калі падчас контрудароў ЗСУ захоплівалі дакументы некаторых расійскіх брыгад, мы бачылі, што ў іх лінія размежавання была пазначана на 10–15 кіламетраў далей, чым яна праходзіць насамрэч, у бок украінскіх пазіцый. То-бок на паперы яны знаходзіліся далей, чым у рэальнасці.
Гэта ў асноўным робіцца для ўнутранага армейскага карыстання, бо камандзіры баяцца даваць праўдзівую інфармацыю пра тое, што яны не ўтрымалі пазіцыю або не здолелі выканаць баявы загад.
Менавіта страх прымушае іх прыўпрыгожваць сітуацыю. Гэта адбываецца каскадна. Адзін камандзір крыху схлусіў, далей гэтая інфармацыя ідзе да камандзіра батальёна, палка, брыгады — і паступова ўсё нарастае.
Спачатку схлусілі на адзін-два кіламетры, а ў выніку атрымліваецца тое, што мы бачылі, — ужо 10–15 кіламетраў. Але гэта выключна для ўнутранага карыстання ў Узброеных сілах Расійскай Федэрацыі.
Гэта звязана не з жаданнем атрымаць якісьці ордэн або заахвочванне, а з тым, што яны баяцца распавядаць праўду. Ім страшней сказаць праўду пра рэальную сітуацыю. Вось так у іх пабудаваная сістэма Узброеных Сіл.
Што да Пуціна, то акрамя Генеральнага штаба і Герасімава ён атрымлівае інфармацыю і па іншых каналах. Яна дублюецца праз Патрушава, праз іншыя службы, якія займаюцца аналізам сітуацыі на лініі фронту.
Казаць пра тое, што Пуцін чаго-небудзь не ведае, — гэта ІПСА расійскіх прапагандыстаў, мэта якой — не даць яму страціць твар у сваёй краіне.
У Расіі існуе ўмоўны сацыяльны дагавор: людзі дазваляюць уладзе, скажам, крыху красці, а ўзамен улада дае ім упэўненасць у тым, што яны вялікія і непераможныя, а іх вождзь, прэзідэнт, генеральны сакратар або цар — чалавек, які валодае нейкімі надчалавечымі здольнасцямі.
Калі іх кіраўнік, цар — у дрэнным сэнсе гэтага слова, бо ёсць манархі ў Еўропе, і мы выдатна бачым, як яны сябе паводзяць, — акажуцца слабым і няздольным даць народу адчуванне велічы, то такі цар хутка злятае са сваёй пасады. І пачынаюцца бунты, бессэнсоўныя і бязлітасныя, як гэта бывала ў Расіі яшчэ з часоў палацавых пераваротаў.
Таму мы і памятаем гэтую фразу: «Цар добры, а баяры дрэнныя». Расійскія прапагандысты пачалі актыўную кампанію. Натуральна, там цэнзура, няма свабоды слова. Калі яны нешта гавораць, то гэта ўсё, скажам так, узгоднена з Крэмлём.
Яны пачалі актыўна распавядаць, што, калі б Пуцін ведаў рэальную сітуацыю, то ўсё ўжо было б добра. Пуцін добры — генералы дрэнныя.
Але Пуцін усё выдатна ведае. Яшчэ раз: чалавек з вопытам працы ў КДБ, у контрразведцы і разведцы — і верыць у тое, што ён атрымлівае інфармацыю толькі ад аднаго чалавека з Генеральнага штаба расійскіх Узброеных сіл, было б як мінімум наіўна. Ён атрымлівае яе з розных крыніц.
Больш за тое, менавіта гэтаму вучаць у школе КДБ у Маскве: нельга давяраць аднаму крыніцу інфармацыі. Гэта як у журналістаў, якія не даюць інфармацыі, абапіраючыся толькі на адзін крыніцу.
Таму першая задача такіх апавяданняў — прадставіць сітуацыю так, быццам Пуцін добры, а генералы дрэнныя.
Ёсць і другая складовая. Паралельна ад Пяскова, Мядзведзева і іншых высокапастаўленых прадстаўнікоў расійскай улады ідзе інфармацыя пра тое, што «спецыяльная ваенная аперацыя» працягваецца так доўга, бо яны нібыта «дзейнічаюць літаральна хірургічна», вельмі акуратна «спрабуюць перамагчы Узброеныя сілы Украіны», каб «не наносіць шкоду навакольнаму асяроддзю і мірным людзям».
То-бок яны распавядаюць: калі б зажадалі, то літаральна за дзве-тры тыдні дайшлі б да Львова і заходніх межаў Украіны.
Атрымліваюцца дзве складовыя. Першая — Пуцін насамрэч ужо даўно б усё зрабіў, проста яго падманваюць. І Пуцін любіць выяўляць сябе абманутым. Ён і пра Украіну, і пра Мінскія пагадненні распавядаў: «Ну, нас падманулі, нас падманулі». Яны спрабуюць паказаць сябе такімі добрымі, сумленнымі і наіўнымі, якіх проста пастаянна падманваюць.
Другая складовая — аповеды пра тое, што яны нібыта проста «вельмі акуратна дзейнічаюць». Маўляў, па-сапраўднаму гэта не вайна, а ўсяго толькі «спецыяльная ваенная аперацыя». Калі б гэта была сапраўдная вайна, яны б ужо даўно ўсе пытанні вырашылі.
І з улікам таго, што такіх галасоў становіцца ўсё больш і гучаць яны ўсё актыўней, гэта азначае, што сітуацыя на лініі фронту і ўнутры Расійскай Федэрацыі насамрэч пагаршаецца. Дзякуючы ўдарам Украіны і дзеянням ЗСУ на лініі фронту сітуацыя для Расіі пагаршаецца. Таму грамадству і льюць у вушы апавяданні пра «хірургічныя дзеянні» і пра белага, пухнатага і наіўнага Пуціна.
— Поспех ЗСУ пад Ліманам выклікаў нервовую рэакцыю ў Расіі. Ці ёсць на гэтым фоне пра што задумацца Лукашэнку? Наколькі рэалістычная аперацыя ЗСУ на тэрыторыі Беларусі, калі Мінск пойдзе на далейшую эскалацыю?
— Такая аперацыя даволі рэалістычная, верагоднасць яе правядзення даволі высокая. Бо Лукашэнка ўжо шмат гадоў спрабуе бегаць паміж кроплямі дожджу.
З аднаго боку, яму трэба паказаць сваю вернасць Пуціну: яны саюзнікі, складаюцца ў АДКБ, то-бок павінны дзейнічаць сумесна.
З другога боку, ён стараецца праводзіць зборы, вучэнні, імітаваць бурую дзейнасць. Пры гэтым ён выдатна разумее, што любыя больш актыўныя дзеянні з яго боку прывядуць да таго, што ЗСУ будуць біць па ваенных аб’ектах, калі з тэрыторыі Беларусі будуць наносіцца ўдары па Украіне або адтуль будуць кіраваць гэтымі ўдарамі.
Гэта адпавядае рэзалюцыі 3314 Генеральнай Асамблеі ААН, у якой вызначаецца, што такое агрэсія і якія існуюць яе формы. Ёсць таксама Статут ААН, які вызначае, што краіна мае права рабіць у парадку самаабароны.
Калі пацвердзіцца, што новыя рэактыўныя дроны кіруюцца або карэктуюцца з боку Беларусі з гэтых рэтрансляцыйных станцый, дык Украіна ўжо папярэджвала Лукашэнку: калі гэта будзе дакладна пацверджана, задокументавана і зафіксавана, па гэтых станцыях будуць нанесены ўдары.
Спачатку яны іх выключылі, некаторыя дэмантавалі. Цяпер ёсць інфармацыя пра тое, што яны, відаць, аднавілі сваю дзейнасць і працягваюць карэктаваць палёт расійскіх «Герань-4» і «Герань-5». Калі гэта пацвердзіцца, Украіна папярэджвае, што будуць нанесены ўдары, што б там ні распавядалі.
Украіна не хацела б, каб Беларусь была ўцягнутая ў вайну. Але калі яе кіраўнік гэтага не разумее і сам уцягваецца ў вайну, дык давайце проста параўнаем сітуацыі.
Калі мы хочам размясціць на сваёй тэрыторыі, напрыклад, міратворцаў, у Маскве адразу пачынаецца істэрыка. Хоць Украіна мае права згодна з міжнародным правам запрашаць войскі іншых краін на сваю тэрыторыю, калі сама дае на гэта дазвол і згоду. Але ў Маскве кажуць, што з’яўленне такіх сіл будзе лічыцца ледзь не аб’яўленнем вайны Расійскай Федэрацыі. Пагражаюць еўрапейскім краінам ударамі, нават з выкарыстаннем ядзернай зброі.
А тут сітуацыя іншая: не нейкія войскі зайшлі на тэрыторыю Беларусі, а Беларусь удзельнічае ў кіраванні атакамі на тэрыторыі Украіны. Гэта, згодна з міжнародным правам, з’яўляецца актам агрэсіі. І Украіна мае права біць у адказ.
І мы ўдарым у адказ. Яшчэ раз папярэдзілі. Двойчы папярэджвалі. Але трэцяя спроба будзе для Лукашэнкі апошняй.
І ўдары, думаю, могуць быць нанесены не толькі па гэтых станцыях. Спачатку — па станцыях, а, магчыма, і па іншых ваенна-прамысловых аб’ектах. Бо ва Украіне гінуць людзі, разбураецца інфраструктура, а Лукашэнка пры гэтым таксама лічыць сябе белым і пухнатым. З яго тэрыторыі, з яго згоды ўдары карэктуюцца з боку Беларусі, а Украіна павінна сядзець і разважаць, ці адпавядае адказ нейкім міжнародным правілам, ці спадабаецца гэта ў Крэмлі ці не спадабаецца.
Але яны неяк прапусцілі адзін момант: гэта ўжо не 2022-і і не 2023-і год. Гэта 2026-ы. І Украіна не збіраецца нават у Злучаных Штатаў пытацца дазволу або раіцца. Іх могуць проста паставіць перад фактам, давесці да ведама.
Украіна будзе рабіць тое, што ёй не забараняе міжнароднае права. І жыццё аднаго грамадзяніна Украіны даражэйшае, чым усе гэтыя станцыі і заводы на тэрыторыі Беларусі.