Аркадзь Мошэс пра перамовы Коула і Лукашэнкі: Гара нарадзіла мыш
- 17.09.2026, 11:18
Палітолаг растлумачыў, чаму вызваленне 25 палітвязняў не апраўдала чаканняў.
25 палітвязняў былі вызваленыя з месцаў пазбаўлення волі у Беларусі 16 верасня. Спецпасланнік ЗША Джон Коул распавёў пра тое, што ўзамен здымаюцца амерыканскія санкцыі з ААТ «Лакокраска» і канцэрна «Беллесбумпром».
Дыпламат дадаў, што бакі «дасягнулі вялікага прагрэсу» і ён працягне працаваць над тым, каб дамагчыся вызвалення яшчэ большай колькасці людзей «у самы бліжэйшы час».
Але такія запэўніванні гучалі і раней, і многія лічылі, што колькасць вызваленых палітвязняў будзе расці, вымяраючыся не дзесяткамі, а сотнямі. Кантраст чаканняў і рэчаіснасці аказаўся занадта рэзкім. Дык які ж на самой справе прагрэс і чаго чакаць далей на беларуска-амерыканскім трэку?
Праект «Філін» абмеркаваў з палітолагам, дырэктарам даследчых праграм па Расіі, Усходняй Еўропе і Еўразіі Фінскага інстытута міжнародных адносін Аркадзем Мошэсам чарговае вызваленне беларускіх палітвязняў. І чаго чакаць далей на беларуска-амерыканскім трэку.
— Калі вы спытаеце ў мяне, як адным словам ахарактарызаваць тое, што адбылося, я скажу: сорамна. Мне сорамна за заходнюю дыпламатыю ў цэлым і за амерыканскую дыпламатыю ў прыватнасці, што гара нарадзіла мыш, — падкрэсліў Аркадзь Мошэс у каментары «Філіну». — Столькі месяцаў нібыта вяліся перамовы, нешта ўзгаднялася да самага апошняга моманту, прыезд Коула перанеслі з 14 верасня на 15-е, а ў выніку атрымалася тое, што атрымалася.
Увогуле, я прыкладна чагосьці такога і чакаў. Калі б рэжым зусім адмовіўся вызваляць людзей, відавочна, сустрэча наогул не адбылася б. Дык было зразумела, што нейкая колькасць людзей будзе вызваленая.
Але мы дайшлі да таго, што ўзнікае нейкі прэйскурант. З’яўляецца малапрызначная ў міжнародным эканамічным сэнсе, нават для беларускай эканомікі малапрызначная «Лакокраска» — і яе мяняюць на зусім невялікую колькасць людзей.
Калі пайсці гэтым шляхам, то ў наступны раз будзе нейкая запалкавая фабрыка, потым які-небудзь ляспрамгас, потым піларама. І за гэтую пілараму яны, умоўна, будуць даваць два з паловай палітвязні.
На мой погляд, амерыканцам трэба спыніцца, паглядзець у люстэрка, перадыхнуць і зразумець, што так нельга. Я не выключаю, што спадар Коул у бліжэйшыя месяцы страціць сваю цяперашнюю пасаду. Хоць трэба падзякаваць яму за тое, што ён зрабіў раней. Але сённяшні абмен, безумоўна, ніякім чынам нельга занесці ў яго актыў і ўвогуле ў актыў знешняй амерыканскай палітыкі.
Дональду Трампу, магчыма, абыякава. Ён лічыць, што спыніў восем войнаў: для яго, можа быць, і абмен двух з паловай вязняў на пілараму будзе прычынай для гонару. Аднак з пункту гледжання здаровага сэнсу так працягвацца не можа. Гэта тупіковы шлях.
— Ці магло стаць каменем спатыкнення, на ваш погляд, тое, што амерыканцы намякнулі або наўпрост сказалі, што трэба спыніць рэпрэсіі, а гэта для Мінска не тое што непрымальна — немагчыма?
— А трэба не намякаць. За апошнія гады, і гэты працэс ідзе вельмі імкліва, Амерыка губляе павагу ў свеце ў цэлым. Яе перастаюць баяцца, бо яна не можа дабіцца свайго ні дыпламатыяй, як у Беларусі, ні вайной, як у Іране. І гэта дрэнна для будучага свету — павінна быць якаясьці краіна, што мае аўтарытэт, з чыім словам будуць лічыцца.
Таму трэба не здымаць санкцыі, не таргавацца такім чынам, а ўзмацняць ціск на рэжым Лукашэнкі. Дамагацца адзінства заходніх намаганняў, і гэтак далей, і гэтак далей. І вось тады будуць вынікі.
Сёння мы маем сітуацыю, у якой амерыканцы і еўрапейцы граюць не ў адзін голас. Дык не дзіўна, што атрымліваецца какофонія. Зразумела, для Беларусі, для яе эканомікі найперш важна тое, што робяць еўрапейцы, а не тое, што робяць амерыканцы. Але, тым не менш, я лічу, што жорсткая пазіцыя, адзінства намаганняў, ультыматыўныя размовы з Лукашэнкам, а не таргі, — гэта неабходныя ўмовы, без якіх паўплываць на дзеянні Мінска не атрымаецца.
Лукашэнка, дадае палітолаг, над амерыканскімі перамоўнікамі адкрыта здзекаваўся:
— Калі чалавек сядае і з сур’ёзным тварам амерыканскаму прадстаўніку кажа: ведаеце, а ў нас няма палітычных зняволеных, таму што няма адпаведнага артыкула ў заканадаўстве. Шчыра кажучы, мне здаецца, што ў гэты момант спадар Коул павінен быў устаць, разгарнуцца і паляцець.
— Але гэтага не адбылося. І цяпер планы амерыканцаў «вызваліць усіх да канца года» выглядаюць наогул нерэалістычна. А як можа развівацца працэс далей: настане паўза ці працягнецца такі ж цягучы торг, дзе Лукашэнка будзе імкнуцца не прадаць танна?
— Думаю, альбо настане паўза, таму што тое, як працэс ідзе зараз, гэта жахліва, альбо будзе ісці вялаточны «цягні-штурхай».
Чаму магчыма поўная паўза. Таму што ў ЗША хутка выбары ў Кангрэс, і высветлілася, што Трампу няма чаго прад’явіць выбаршчыку. З лістапада ён пачне рыхтавацца да наступных выбараў, прэзідэнцкіх, у якіх ён удзельнічаць не будзе, але яму трэба, каб быў абраны чалавек, які мог бы быць яго пераемнікам. І трэба будзе прыдумваць нейкія вельмі вялікія поспехі як у знешняй палітыцы, так і ў знешнім гандлі. А гэтага не прасочваецца.
Трамп сапсаваў эканамічныя адносіны не толькі з Еўропай, але і з Канадай, і я не ведаю, што ён павінен будзе зрабіць, каб амерыканскі эканамічны механізм зноў набраў абароты. Калі бензін у вас $6 за галон, спадзявацца, што за вамі пойдуць выбаршчыкі, бессэнсоўна.
Таму, думаю, у знешняй палітыцы ЗША перавагу атрымаюць тыя пытанні, якія сур’ёзна могуць у лепшы бок змяніць унутрыэканамічную сітуацыю. І Беларусь тут ніякім чынам не фігуруе.
Калі ж усё-ткі ў Вашынгтоне вырашаць працягнуць вялаточныя перамовы з Мінскам, то раз на паўгода мы так і будзем бачыць абмен некалькіх чалавек на нейкія малапрызначныя эканамічныя актывы — падзеі відавочна не гістарычнага маштабу.