У Беларусі мядзведзяў стала ў дзесяць разоў больш
- 17.09.2026, 15:31
Мінлясгас растлумачыў прычыны рэзкага росту папуляцыі.
Пра тое, чаму мядзведзяў стала больш, як пазбегнуць канфліктаў з касалапымі і чаму ў большасці выпадкаў чалавек сам правакуе звера, расказаў «Мінскай праўдзе» начальнік аддзела паляўнічай гаспадаркі Міністэрства лясной гаспадаркі Аляксандр Казарэз.
У Мінскай вобласці галоўным «мядзведжым краем» традыцыйна выступаюць паўночныя раёны — у першую чаргу Лагойскі і Барысаўскі.
Калі ў 2011 годзе ў краіне налічвалася ўсяго каля 120 мядзведзяў, то паводле даных на 2025 год іх колькасць дасягнула 1289 асобін. Паводле статыстыкі, мы бачым рост больш як у 10 разоў, — кажа спецыяліст.
Прычын такога рэзкага скачка некалькі. Па-першае, гэта, безумоўна, натуральны біялагічны прырост дзякуючы строгай ахове ў межах Чырвонай кнігі.
Па-другое, адбываецца міграцыя жывёл у паўночна-ўсходнюю частку Беларусі з прылеглых абласцей Расіі, напрыклад, Пскоўскай, Смаленскай. Па-трэцяе, больш якасны ўлік жывёл: сучасная тэхніка дазваляе больш дакладна фіксаваць іх колькасць.
— З ростам папуляцыі непазбежна павялічваецца і колькасць кантактаў. Калі ў 2021 годзе ў нас было ўсяго два звароты наконт мядзведзяў, то ў 2025 годзе іх колькасць вырасла да 22, — адзначае Аляксандр Казарэз.
Псіхалагічны эфект «прысутнасці мядзведзя паўсюль» у значнай ступені падсілкоўваецца сучаснымі тэхналогіямі. Раней выпадковая сустрэча ў лесе заставалася байкай для блізкіх, а сёння любы відавочца дастае смартфон, здымае відэа — і за лічаныя хвіліны вірусны ролік разлятаецца па сацсетках, ствараючы ўражанне масавага «нашэсця».
Аднак ёсць і аб’ектыўныя прычыны, чаму драпежнікі сталі смялей падыходзіць да жылля. Адзін з распаўсюджаных фактараў — наяўнасць маланаселеных вёсак.
Вымярванне аддаленых хутароў і невялікіх вёсак зніжае фактар натуральнага адпужвання звера чалавекам.
У той жа час Аляксандр Казарэз адзначае станоўчы фактар: у Беларусі практычна няма вялікіх адкрытых харчовых звалак каля населеных пунктаў. Менавіта чыстыя лясы і адсутнасць даступнага смеццевага корму стрымліваюць драпежнікаў ад канфліктных сітуацый.
Аналіз канфліктных сітуацый паказвае: у большасці выпадкаў людзі самі, хай і неўсвядомлена, правакуюць з’яўленне мядзведзя каля сваіх дамоў.
— Часты прыклад — неагароджаныя і нескашаныя пасекі на ўскрайку лесу, — тлумачыць прадстаўнік Мінлясгаса.
— Для мядзведзя соты з мёдам і лічынкамі — гэта сапраўдны пачастунак. Але нават элементарная першасная агароджа, устаноўка сеткі або ачыстка тэрыторыі здольныя спыніць драпежніка. Калі ж звер праяўляе настойлівасць, дапамагаюць спецыяльныя рэпеленты і сістэма «электрапастух». Базавыя меры засцярогі дазваляюць зводзіць да мінімуму ўсе канфліктныя сітуацыі.
У Мінлясгасе звяртаюць увагу: з ростам колькасці паведамленняў пра мядзведзяў важна не толькі рэагаваць на іх, але і ўважліва аналізаваць кожны выпадак. Часам праверка паказвае, што небяспека была перабольшаная або сустрэча з жывёлай увогуле аказалася прыдуманай.
Аляксандр Казарэз прыводзіць кур’ёзны прыклад з аднаго з раёнаў Брэсцкай вобласці, дзе мядзведзяў практычна ніколі не бачылі. Мужчына патэлефанаваў у экстраную службу і паведаміў, што да яго ў дом біўся мядзведзь, які спрабуе забраць мядзведзяня, якое заяўнік нібыта адабраў у жывёлы два дні таму. Аднак простая праверка паказала: ні мядзведзяняці, ні мядзведзя ў гэтай гісторыі не было.
Калі пазбегнуць сутыкнення не ўдалося, галоўнае — захоўваць спакой і не правакаваць звера. Не варта падыходзіць да мядзведзя, крычаць або рабіць рэзкія рухі.
Калі жывёла дэманструе агрэсію, можна паспрабаваць візуальна павялічыць свой памер — падняць рукі або заплечнік — і гучна заявіць пра сябе.
```
Каб знізіць верагоднасць нечаканай сустрэчы, падчас прагулкі па лесе, збору грыбоў або ягад рэкамендуецца размаўляць і рухацца даволі гучна.
```
Пачуўшы чалавека загадзя, мядзведзь, як правіла, сам імкнецца сысці і не ўступаць у кантакт.