Пуцін нарваўся ў Еўропе на «вілку»

• Уладзімір Пастухоў
• 20.09.2026, 13:13

«Бухгалтар» Мерц яшчэ пакажацца Крамлю прыемным ва ўсіх адносінах чалавекам.

Менавіта надзея на правы паварот у Еўропе стала для Пуціна магутным стымулам для працягнення вайны і матывавала яго адмову ад шчодрай прапановы Трампа, які пратягнуў яму выратавальны канат, учапіўшыся за які, яшчэ год таму можна было выйсці з вайны сухім (асабіста я лічу гэта другой найбуйнейшай геапалітычнай памылкай Пуціна пасля ўласна пачатку гэтай вайны). То-бок дзеля журавеля з рук еўрапейскіх правых Пуцін пагардзіў сініцай з рук Трампа. Што ж, «Заняпад ліберальнай Еўропы» варты новага «гарматнага мяса».

На першы погляд гэты план не здаецца такім ужо вар’яцкім. У Еўропе грамадскія настроі неаднародныя.

Ультраправыя партыі насамрэч зрабілі стаўку на тых, хто не разумее сэнсу падтрымкі Украіны, затое добра разбіраецца ў розніцы цэн на газ з Расіі і, скажам, з Нарвегіі або ЗША, пра што сам Пуцін не стамляецца ўзгадваць. Тэарэтычна яны могуць прыйсці да ўлады і, прыйшоўшы да ўлады, паўплываць на пазіцыю «еўратройкі» ў пытанні аказання дапамогі Украіне. Ды і да Трампа яны будуць прыслухоўвацца больш уважліва, чым цяперашнія еўратопы. Таму пэўны сэнс пацягнуць час вайны і дачакацца змены палітычнага надвор’я ў Еўропе для Пуціна ёсць.

Праблема ў тым, што прагноз надвор’я — рэч ненадзейная. Часам чакаеш адлігі ўзімку, а атрымліваеш ледзяны град пасярод лета. Насцярожваць павінна ўжо тое, што аднолькавыя зарады адштурхоўваюцца, а не прыцягваюцца адзін да аднаго пры збліжэнні. Каханне паміж Крамлём і правымі радыкаламі добрае на адлегласці. Калі яны сутыкнуцца лбамі ў цеснай прасторы практычнай еўрапейскай палітыкі, гэтае каханне можа хутка выпарыцца.

Аднак, апроч гэтых агульных развагаў, ёсць і цалкам канкрэтная праблема, якая можа зрабіць канфлікт Пуціна з ультраправымі сіламі ў Еўропе амаль непазбежным. Каб зразумець прыроду гэтай праблемы, трэба зрабіць крок назад. Правыя партыі недарэмна называюць папулісцкімі — яны моцна арыентаваныя на нізавое грамадскае меркаванне «тут і цяпер» і дасягаюць поспеху менавіта там і тады, дзе і калі гэта нізавое меркаванне разыходзіцца з пазіцыяй істэблішменту. Цяперашні ўздым правых у Еўропе лёгка тлумачыцца менавіта такім імгненным разрывам паміж пазіцыяй леваліберальнага істэблішменту і імкліва правеючымі нізамі. У гэты зазор правыя б’юць прыцэльна і шчыльна, у тым ліку ў пытанні падтрымкі Украіны.

Не сакрэт, што калі адкінуць тыя краіны, якім моцна не пашанцавала быць суседзямі Расіі, дык стаўленне да Украіны ўвогуле і да ідэі яе фінансавай падтрымкі асабліва ў нізах грамадства моцна адрозніваецца ад афіцыйна пастуляванага.

Менавіта на гэтую розніцу перадусім, а зусім не толькі на шчодрыя абяцанні з Крамля, арыентуюцца ультраправыя як у Германіі і ў Францыі, так часткова і ў Вялікабрытаніі. Праблема ж у тым, што сваёй палітыкай «пакарання Еўропы», якую Пуцін пачаў актыўна праводзіць, імкнучыся стрымаць (напалохаць) еўрапейскі істэблішмент, Крэмль якраз і вымывае гэтую базу пад палітыкай правых.

У шахматах ёсць такое паняцце, як «вілка» — сітуацыя, у якой ты абавязкова губляеш фігуру: калі не адну, дык другую. Са сваёй гібрыднай вайной у Еўропе Пуцін нарваўся якраз на такую «вілку». Не адказваць ён не можа, бо ўзровень еўрапейскай падтрымкі Украіны стаў ствараць для Крамля экзістэнцыйную пагрозу. Але, адказваючы, то-бок ініцыяючы сабатаж і дыверсіі ў Еўропе, ён створыць у «нізах» тыя самыя антырасійскія настроі, якія цяпер ім не надта ўласцівыя. І тады яго «правая надзея» пераабуецца на хаду, ператварыўшыся з прарасійскіх «саўлаў» у праўкраінскіх «паўлаў». І вось тады які-небудзь «бухгалтар» Мерц пакажацца Крамлю мілим, асцярожным і прыемным ва ўсіх адносінах чалавекам.

Уладзімір Пастухоў, «Тэлеграм»