Foreign Policy: Што сказаў бы Макіявелі пра Трампа?

• 24.09.2026, 14:38

Кіраўнік абавязаны захоўваць вобраз надзейнага і справядлівага чалавека.

Прэзідэнт ЗША Дональд Трамп шмат у чым дзейнічае насуперак тым правілам палітычных паводзінаў, якія Нікала Макіявелі сфармуляваў у трактатзе «Валадар», піша Foreign Policy (пераклад — сайт Charter97.org).

Макіявелі лічыў, што кіраўніку выгадней наводзіць страх, чым разлічваць на любоў падданых. Але яшчэ небяспечней, на яго думку, — заслужыць нянавісць або пагарду. Менавіта тут Трамп сутыкаецца з галоўнай праблемай: яго пагрозы губляюць моц, калі іншыя дзяржавы бачаць непаслядоўнасць амерыканскай палітыкі і магчымасць перагляду ўжо дасягнутых дамоўленасцяў.

«Лепш, каб цябе баяліся, чым любілі», — цытуе выданне вядомую думку Макіявелі.

Асобна разглядаюцца эканоміка і дзяржаўныя выдаткі. Макіявелі раіў кіраўніку асцярожна абыходзіцца з грашыма і не спрабаваць купляць лаяльнасць шчодрымі абяцаннямі. Палітыка Трампа, звязаная з павелічэннем дэфіцыту, ваеннымі выдаткамі і новымі фінансавымі абавязацельствамі, супярэчыць гэтаму прынцыпу.

Яшчэ адзін важны прынцып Макіявелі датычыўся ваеннай стратэгіі. Кіраўнік павінен разумець магчымасці і межы ваеннай сілы і ўлічваць наступствы сваіх рашэнняў. У выпадку з вайной супраць Ірана гэты прынцып аказаўся асабліва важным: канфлікт прывёў да сур'ёзных эканамічных і знешнепалітычных наступстваў для ЗША.

Макіявелі дапускаў падман і парушэнне абяцанняў, але лічыў, што кіраўнік абавязаны захоўваць вобраз надзейнага і справядлівага чалавека. «Кіраўнік павінен здавацца міласэрным, верным і сумленным», — гаворыцца ў «Валадары».

Жорсткасць, пагрозы і непрадказальнасць могуць дапамагаць утрымліваць уладу толькі да пэўнага моманту. Калі саюзнікі і праціўнікі перастаюць верыць абяцанням і не разумеюць, чаго чакаць ад Вашынгтона, уплыў ЗША пачынае слабець. У гэтым сэнсе сучасная палітыка Трампа выглядае хутчэй прыкладам таго, як кіраўніку не варта дзейнічаць.