Калійны блеф
- 28.09.2026, 8:11
Чатыры прычыны, чаму трампаўска-беларускае супрацоўніцтва ў сферы калію не мае будучыні.
Галоўнай тэмай мінулага тыдня сталі калійныя ўгнаенні, якія ЗША пачалі закупляць у Беларусі. Ініцыятар здзелкі — Дональд Трамп, які не хавае, што новы пастаўшчык яму патрэбны, каб патісніць канадскі рэсурс. Ці, прынамсі, прымусіць сваіх несаступлівых суседзяў знізіць цэны, — піша сайт «Белорусы и рынок».
Скінуць так, каб фермеры, якія ўзнялі пытанне пра падаражэлыя праз трампаўскія 10%-ныя мыты ўгнаенні, зноў яго палюбілі.
Адказваць пытаннем на пытанне — няпрыгожа, але назавіце хаця б адзін з буйных эканамічных праектаў, які анансаваў Трамп і які ў яго атрымаўся?
З эканамічнага пункту гледжання ідэя замяніць канадскі калій на беларускі, прынамсі ў кароткатэрміновым і сярэднетэрміновым перыядах, таксама выглядае сумнеўнай.
І вось прынамсі чатыры прычыны, чаму.
Першая: такіх аб'ёмаў, каб проста тут і цяпер поўнасцю або нават часткова замясціць канадскі калій, у «Беларуськалія» проста няма.
ЗША самі сябе забяспечваюць прыблізна 10 працэнтамі калію, астатнія 15 млн тон імпартуюць.
Канадскія шахты Саскачэвана Nutrien і Mosaic забяспечваюць 80% амерыканскага імпарту. Гэта каля 12 млн тон.
І гэта прыкладна ўвесь аб'ём экспарту «Беларуськалія» за 2025 год (11,9 млн тон). І гэтага няма для ЗША. Лукашэнка не лукавіць — усе аб'ёмы закантрактаваныя.
І так. Нежын — гэта белы калій, а не ружовы грануляваны, пад які арыентавана амерыканская сельская гаспадарка.
Другая прычына: здзелка выглядае як PR-акцыя для Дональда Трампа, а Беларусь можа страціць гадамі нарабляныя і правераныя рынкі.
Каб дапамагчы Трампу прыструніць канадцаў нават не напоўніцу, а напалову ці нават на траціну, Беларусі давядзецца акумуляваць рэсурс. І, адпаведна, кагосьці кінуць.
Найбуйнейшымі пакупнікамі беларускага калію з'яўляюцца Кітай, Індыя, Інданезія, іншыя краіны Паўднёва-Усходняй Азіі. Каб выйсці на гэтыя рынкі, наладзіць кантакты з мясцовымі ўладамі і імпарцёрамі, «Беларуськалію», МКК, а потым БКК спатрэбіліся дзесяцігоддзі.
І вось цяпер сыходзіць з гэтых рынкаў дзеля абяцанняў Трампа сваім фермерам? Каб дапамагчы яму пакараць Канаду, якая не захацела стаць 51-м штатам, а хоча быць асацыяваным членам Еўразвязу?
Праз пару гадоў у ЗША выбары, і Трамп больш не будзе прэзідэнтам. Яго пераемнік па-ранейшаму будзе жадаць пакараць Канаду? І як тады новае кіраўніцтва ЗША паставіцца да санкцый супраць беларускага калію?
А вось вярнуцца на страчаныя рынкі па-за ЗША будзе вельмі складана. Гэта не толькі страта даверу, але і канкурэнты, што занялі апусцелую нішу.
У Мінску павінны гэта прагназаваць. 30 тыс. тон, як цяпер, 700 тыс. тон, як да санкцый, — гэта яшчэ нічога. Але педаліраваць і нарошчваць пастаўкі ніхто не будзе. Як і разкідвацца аб'ёмамі і праверанымі кліентамі.
Тым больш ёсць трэцяя прычына: і гэта цана.
Паведамляецца, што першыя 30 тыс. тон беларускага хларыду калію прыбудуць у Нью-Арлеан у кастрычніку.
Не паведамляецца самае важнае — па якой цане, на якіх умовах.
ЗША знялі санкцыі з расійскага калію праз два месяцы пасля таго, як іх увялі, — у красавіку 2022 года. І сёння Расія — другі пасля Канады пастаўшчык на амерыканскі рынак. У яе 12% імпарту, або 1,8 млн тон.
Запасаў калію ў Расіі больш, чым у Беларусі. У яе Бронка і Усць-Луга і адладжаная лагістыка. Дык чаму Трамп звяртаецца не да яе, а да Мінска?
А хутчэй за ўсё таму, што расіяне не згодныя працаваць па тых, магчыма, вельмі дэмпінгавых цэнах, якія павінны выбіць з рынку канадцаў. Расіяне, як і канадцы, у першую чаргу хочуць зарабляць на гэтым маржынальным рынку.
І тут ёсць чацвёртая прычына: усе калійшчыкі — больш партнёры, чым канкурэнты.
Калійны рынак з-за ўнікальнасці прадукту — гэта алігапалістычны рынак. Галоўныя вытворцы на ім — а гэта канадцы, расіяне і беларусы — дзеля захавання выгаднай адпускной цаны ў першую чаргу партнёры, і толькі ў другую — канкурэнты.
Зайдучы з дэмпінгам на рынак ЗША, беларусы рызыкуюць атрымаць дэмпінг ад канадцаў. У Кітаі ці Індыі, напрыклад.
І разбурэнне далікатнай канструкцыі попыту і прапанавання. Усе рызыкуюць атрымаць хаос на рынку, страшны сон, дзе ўмовы будуць дыктаваць не вытворцы ўнікальнага прадукту, а пакупнікі.
Ці трэба гэта рабіць дзеля Трампа на яго засталыя два гады?
Сумнеўна.