Два эпічныя фільмы

• Аляксандр Роднянскі
• 7.09.2026, 11:11

Лазніца змантаваў партрэт імперскай пампезнасці і абсурду.

У Венецыі паказалі два эпічныя дакументальныя фільмы, зробленыя выдатнымі кінематворцамі, выхадцамі з былога СССР.

І Сяргей Лазніца, і Віктар Касакоўскі даўно прызнаныя класікамі, усе іх фільмы прэм’ерна паказваюцца на галоўных сусветных фестывалях і заўсёды становяцца падзеямі.

Абодва фільмы пазбаўленыя закадравага тэксту. І гэта прынцыповая пазіцыя аўтараў.

Фільм Касакоўскага «Свяшчэнны драўняны пыл» працягвае яго «трылогію эмпатыі» (пасля свінні ў «Гундзе» і рыбы ў «Мільярдзе/Трыльёне»).

Але гэтым разам Касакоўскі засяродзіўся на схаваным жыцці, інтэлекце і пачуццях … раслін.

Фільм задаецца радыкальным пытаннем — што адчувае і думае дрэва ў тую самую секунду, калі яго ссякаюць, і што адбываецца з пакінутым пнём?

На экране — канвеер калядных традыцый: мільёны ялінаў ссякаюць дзеля свята, якое сімвалізуе жыццё, але фактычна грунтуецца на знішчэнні жывых істот.

Фільм і пачынаецца з кадраў, дзе калядная яліна ляціць на верталёце над Рымам да плошчы Святога Пятра.

Гэты фільм — візуальнае эсэ з гіпнатычным відарысам і складанай эмбіентнай музыкай. Як, зрэшты, заўсёды ў Касакоўскага.

Фільм Лазніцы «Імперыум» цалкам змантаваны з знойдзеных у рымскім архіве рэдкіх каляровых 16-мм кадраў, якія былі знятыя італьянскімі антраполагамі і дакументалістамі ў перыяд з 1970 па 1973 год. Гэта былі маштабныя здымкі народаў, побыту, традыцый і геаграфіі больш як 20 рэгіёнаў позняга СССР — ад Арктыкі да Сярэдняй Азіі.

Лазніца дэманструе парадокс савецкай сістэмы, якая, імкнучыся да татальнай стандартызацыі, кіравала каласальна разнародным, мультыкультурным светам, што захоўваў нацыянальную аўтэнтычнасць.

Звон курантаў на чырвоным фоне, які раздзяляе эпізоды, становіцца метафарай непазбежнага распаду гэтай сістэмы.

Гэты фільм — выбітны археалагічны і палітычны дэканструктар савецкага міфа, галоўным дасягненнем якога становіцца здольнасць Лазніцы зрабіць іронічным … архіў.

СССР рабіў усё дзеля дэманстрацыі сваёй вялікасці, а Лазніца змантаваў партрэт імперскай пампезнасці і абсурду.

Аляксандр Роднянскі, Telegram