Украінскі лётчык расказаў, чаму сутыкнуліся два расійскія самалёты
- 8.09.2026, 13:03
У расійскай авіяцыі пачаліся сур'ёзныя праблемы.
За апошнія дні Расія панесла адразу некалькі страт у баявой авіяцыі. У Курскай вобласці сутыкнуліся два знішчальнікі Су-35С. На авіябазе ў Таганрозе украінскія дроны знішчылі верталёт Мі-8 і пашкодзілі Мі-35. Напярэдадні аператары ГУР таксама паразілі расійскі самалёт, магчыма, Су-24, у акупаваным Крыме.
Што магло адбыцца з двума Су-35С у Курскай вобласці? Чаму расійскія знішчальнікі сутыкнуліся ў паветры?
Пра гэта сайт Charter97.org пагутарыў з палкоўнікам ЗСУ ў запасе, ваенным экспертам і лётчыкам-інструктарам Раманам Світанам:
— Найхутчэй, гэта быў палёт у складзе пары. Пілоты адпрацоўвалі групавую слятанасць, і хтосьці з расіян дапусціў тое, што называецца памылкай у тэхніцы пілотавання. Я так думаю, бо гэта самая распаўсюджаная прычына. Калі два аднатыпныя самалёты сутыкаюцца ў паветры, часцей за ўсё гэта адбываецца менавіта падчас палёту ў пары.
Справа ў тым, што гэта вельмі складаны палёт. Інтэрвал і дыстанцыя паміж самалётамі вельмі невялікія. Асабліва калі адпрацоўваюцца складаныя віды групавога палёту, напрыклад паветраныя баі. Пры выкананні некаторых элементаў палёту візуальны кантакт можа губляцца, а потым аднаўляцца. Напрыклад, самалёты зайшлі ў воблачнасць, вядзёмы страціў вядучага і пачаў шукаць яго без дакладу.
Такія моманты ў рэшце рэшт і прыводзяць да ўдару аднаго самалёта аб другі. Вельмі часта гіне лётчык вядучага самалёта. Вядзёмы сочыць за вядучым, а вядучы вядзёмага візуальна не кантралюе. У выніку вядзёмы можа ўрэзацца ў вядучага. У такіх выпадках можна страціць абодва самалёты, а лётчыкі могуць загінуць. Думаю, цяпер мы назіраем менавіта такі выпадак.
— Што магло прывесці да такой памылкі: недахоп вопыту ў лётчыкаў ці стомленасць?
— Зразумела, што ад вопыту многае залежыць. Гэта сто адсоткаў. Але ў асноўным прычына ўсё ж такі ў складанасці самога групавога палёту. Ён сам па сабе вельмі складаны.
Побач знаходзяцца два самалёты, якія ляцяць на калягукавых хуткасцях. Вось уявіце сабе. Напрыклад, стандартныя інтэрвал і дыстанцыя складаюць 50 на 70: 70 метраў — дыстанцыя, а 50 метраў — інтэрвал. Але гэты інтэрвал можа змяншацца, асабліва пры праходжанні хмар. Пры дрэннай бачнасці яго спецыяльна скарачаюць. Самалёты падыходзяць блізка адзін да аднаго, пілоты не спраўляюцца з тэхнікай пілотавання, і адбываецца ўдар аднаго самалёта аб другі. Групавая слятанасць — гэта самы складаны від палёту. Таму такія палёты з'яўляюцца аднымі з самых аварыйных. Гэта датычыцца баявых, вучэбна-трэніровачных, трэніровачных і кантрольных палётаў.
Таму я думаю, што асноўная прычына менавіта ў гэтым: памылка ў тэхніцы пілотавання пры выкананні групавога палёту. Так гэта правільна называецца.
Але пакуль тое, што здарылася, застаецца загадкай. Гэта толькі мая аналітычная ацэнка, так бы мовіць. Рэальнай прычыны пакуль ніхто не ведае.
— Апошнім часам Украіна знішчыла або пашкодзіла адразу некалькі расійскіх самалётаў і верталётаў. З чым звязаныя такія поспехі ЗСУ ў паражэнні важных мэт на расійскіх аэрадромах?
— У першую чаргу Сілы абароны Украіны выконваюць задачу па заваяванні перавагі ў паветры. Для гэтага, натуральна, неабходна знішчаць расійскія сродкі радыёлакацыі, то бок лакатары радыётэхнічных войскаў. Яны ў асноўным размешчаныя на аэрадромах.
Аэрадромы — гэта асноўнае месца размяшчэння зенітных ракетных комплексаў і аглядных лакатараў радыётэхнічных войскаў Расійскай Федэрацыі. Натуральна, адпрацоўка аэрадрома дзеля знішчэння радыётэхнічнага абсталявання дае магчымасць зачапіць і расійскую авіяцыйную тэхніку, якая там знаходзіцца. Нашы сілы не абавязкова спецыяльна палююць менавіта за ёй. Гэта можа быць вынікам выканання асноўнай задачы па знішчэнні аэрадромнай інфраструктуры.
На аэрадромах знаходзіцца, напрыклад, армійская авіяцыя. Яна выкарыстоўвае практычна ўсе гэтыя аб'екты як тактычныя аэрадромы падскоку. Армійская авіяцыя — гэта найперш верталёты. Ёсць там і самалёты, якія часам дзесяцігоддзямі ўвогуле не ўздымаюцца ў паветра. Асабліва старыя савецкія машыны тыпу Су-24.
Чаму? Бо яны могуць гадамі стаяць на аэрадромах у так званым рэжыме «Аўрора», то бок выкарыстоўвацца як донары запасных частак. Бывае і такое. Гэтыя самалёты нават ніхто не прыкрывае, таму яны і трапляюць пад удар.
Асноўныя тыпы расійскай тактычнай авіяцыі на аэрадромах у зоне дасяжнасці трапляюцца, мякка кажучы, нячаста. Калі вы апошні раз чулі, каб на такім аэрадроме знішчылі Су-30, Су-34 або Су-35? Гэта асноўныя тыпы расійскіх баявых самалётаў.
Іх усё ж такі адвялі за межы далёкасці працы нашых аператыўных дронаў, то бок за межы 300-кіламетровай зоны. Там ужо знаходзяцца асноўныя аэрадромы расійскай тактычнай авіяцыі. Да іх у аператыўным рэжыме ў нас пакуль мала магчымасцяў дабрацца. Пад аператыўным рэжымам я маю на ўвазе прамое кіраванне, калі аператар дрона можа непасрэдна на аэрадроме выбраць канкрэтную мэту. Такіх магчымасцяў у нас пакуль няма, але яны з'явяцца. Геаграфія ўдараў адназначна будзе пашырацца, і гэта ўжо прыносіць пэўную карысць. Мы гэта выдатна бачым. Карысць у тым сэнсе, што для нас адкрываюцца новыя магчымасці.
Асабліва важныя некаторыя нашы тэхналагічныя прарывы. Менавіта яны даюць упэўненасць у тым, што з часам мы зможам зайсці яшчэ далей і пачнём знішчаць на аэрадромах асноўныя тыпы расійскіх самалётаў, перадусім Су-34 і Су-35. Пакуль жа расіяне самі добра спраўляюцца з гэтай задачай і знішчаюць уласныя самалёты падчас групавых палётаў.
— Вы сказалі, што асноўныя самалёты расійскай тактычнай авіяцыі адведзеныя за межы 300-кіламетровай зоны. Як неабходнасць вылятаць з больш аддаленых аэрадромаў уплывае на стан расійскай авіяцыі і яе здольнасць выконваць баявыя задачы?
— Справа ў тым, што сама баявая задача праз аддаленасць аэрадромаў не змяняецца. Ёсць, напрыклад, задача скідваць па 200 КАБаў штодзённа. Для выканання гэтай задачы расіяне выдзяляюць неабходную колькасць сіл і сродкаў: самалёта-гадзін, бортаў і лётчыкаў, якія будуць задзейнічаныя.
Пасля таго як мы сваімі дронамі адцеснілі расійскую авіяцыю за межы 300-кіламетровай зоны, сітуацыя змянілася. Хаця спачатку расійскую авіяцыю пачалі адганяць ракеты ATACMS. Калі ATACMS з дальнасцю да 300 кіламетраў пачалі біць па расійскіх аэрадромах, расіяне адвялі свае самалёты далей чым на 300 кіламетраў. Гэта роўна ўдвая павялічыла колькасць сродкаў, якія даводзіцца задзейнічаць расійскай авіяцыі. Ім даводзіцца выкарыстоўваць у два разы больш самалётаў і лётнага складу. Адпаведна, у два разы павялічваецца расход авіяцыйнага рэсурсу самалётаў.
У самалётаў рэсурс не бясконцы. Напрыклад, умоўны рэсурс самалёта складае дзесяць тысяч гадзін налёту. Пасля вычарпання гэтага рэсурсу самалёт разабраюць, і ён застаецца на аэрадроме. Атрымліваецца прыкладна як з тым Су-24, які «адмінусавалі». Ён можа стаяць там дзесяцігоддзямі, пакуль хто-небудзь не здыме з яго якую-небудзь запасную частку для іншага самалёта.
Таму такі падыход для нас таксама пазітыўны. Расіянам патрэбна ў два разы больш самалётаў, лётчыкаў, авіяцыйнага рэсурсу і паліва, каб выканаць тую ж самую задачу.