Пятрыт Селімі: Гэта дапаможа нам усім нармалізаваць адносіны пасля жорсткіх войнаў на Балканах
- 22.04.2013, 17:53
Намеснік міністра замежных спраў Рэспублікі Косава Пятрыт Селімі даў эксклюзіўнае інтэрв'ю сайту charter97.org.
Нагадаем, 19 красавіка Сербія і Косава пры пасярэдніцтве Еўрапейскага звяза падпісалі дамову аб урэгуляванні адносін. Дасягненне пагаднення надзвычай важнае для Сербіі, бо еўрапейскія ўлады абяцаюць Бялграду ў выпадку рашэння косаўскага пытання пачаць абмеркаванне ўмоў уступлення ў ЕЗ.
Дамова была заключаная пасля кровапралітнага этнічнага канфлікту паміж албанскай большасцю Косава і сербамі. Рэгіён абвясціў сваю незалежнасць у аднабаковым парадку ў 2008 годзе, ён прызнаны ЗША і большасцю краін ЕЗ. Сербскія ўлады доўгі час заяўлялі, што лічаць Косава неад'емнай часткай Сербіі і ніколі не пагодзяцца на яго незалежнасць.
Намеснік міністра замежных спраў Косава Пятрыт Селімі ў інтэрв'ю сайту charter97.org адзначае, што 19 красавіка - «гістарычны дзень для Косава».
- У першую чаргу, віншуем вас з падпісаннем пагаднення з Сербіяй. Скажыце не як палітык, а як касавар, якія эмоцыі выклікае ў вас гэта падзея
- Гэта гістарычны дзень для Косава, але ў нас было і шмат іншых гістарычных падзей, якія выклікалі яшчэ больш моцныя эмоцыі - вызваленне пры дапамозе НАТА ў 1999 годзе, прыняцце Дэкларацыі аб незалежнасці ў 2008 годзе. Думаю, што пагадненне паміж Косава і Сербіяй, якое прызнае законы і канстытуцыю незалежнага Косава, з'яўляецца крокам у правільным кірунку. Гэта дапаможа нам усім нармалізаваць адносіны пасля дзесяцігоддзяў жорсткіх войнаў на Балканах.
- А цяпер скажыце як намеснік міністра замежных спраў, што значыць падпісанне дамовы для Косава?
- Косава ўжо з'яўляецца незалежнай дзяржавай. Яго прызналі амаль 100 членаў ААН, у тым ліку - дзве трэці членаў Еўрапейскага Звяза і НАТА, а таксама дзве трэці членаў Рады Еўропы. Мы таксама з'яўляемся суверэннымі членамі Сусветнага банка і Міжнароднага валютнага фонду. Падпісанне дамовы дазволіць Косава ўзаемадзейнічаць з астатнімі краінамі свету, якія яшчэ не прызналі яго незалежнасць. Акрамя таго, гэтая дамова дазволіць выкарыстанне косаўскага заканадаўства на поўначы краіны, які да гэтага часу кіруецца коламі, якія знаходзяцца пад уладай Белграда.
- Ці з'яўляецца гэтая дамова ўзаемавыгаднай для Сербіі і для Косава, ці можна сцвярджаць, што нехта перамог, а нехта прайграў?
- Не, я сапраўды думаю, што гэта добрае пагадненне для ўсіх. Яго падпісанне - таксама добрая навіна для Еўрапейскага Звяза, таму што паказвае, што ЕЗ можа пераканаць бакі прытрымлівацца еўрапейскіх стандартаў добрасуседскіх адносін з дапамогай мяккай дыпламатычнай сілы. Баранэса Эштан правяла вялікую працу. Гэта добра для Косава, паколькі дамову ўмацоўвае суверэнітэт і вырашае праблему, з якой мы сутыкнуліся ў сербскіх анклавах на поўначы. Гэта таксама добра і для Сербіі, таму што яна прызнае рэальнасць існавання Косава і атрымлівае магчымасць дамагчыся статусу кандыдата ў члены ЕЗ. Косава таксама пачынае сваё фармальнае ўступленне ў ЕЗ у адпаведнасці з падпісанай дамовай.
- Якія магчымасці гэта адкрывае? Ці з'яўляецца вашай мэтай умацаванне сваёй незалежнасці і інтэграцыя ў ЕЗ ці нешта іншае?
- Косава праводзіць палітычныя і эканамічныя рэформы. Гэтыя пераўтварэнні таксама, як і падпісанне дамовы з Сербіяй, дазволіць нам заключыць пагадненне аб асацыяцыі, якое стане першым крокам для ўступлення ў Еўрапейскі Звяз. Мы спадзяемся, што ЕЗ пойдзе на гэты фармальны крок ужо ў бліжэйшыя тыдні, каб мы - і Косава, і Сербія - маглі рухацца наперад па нашым шляху ў ЕЗ. Мы таксама прымаем пад увагу заявы Румыніі, Славакіі, Грэцыі і іншых краін, якія не прызнаюць незалежнасць Косава, але ўсё ж могуць зрабіць гэта цяпер, пасля таго, як Сербія пагадзілася з нармалізацыяй адносін.
- Зноў асабістае пытанне: вы прымалі актыўны ўдзел у барацьбе за незалежнасць. Калі было адчуванне таго, што немагчымае становіцца магчымым?
- Касавары змагаліся за свабоду на працягу доўгага часу. Вы павінны памятаць, што мы сталі часткай Сербіі і Югаславіі пасля падзення Асманскай імперыі. Мы знаходзіліся пад жорсткім прыгнётам на працягу 100 гадоў. Пры тым, што мы вялі партызанскую вайну супраць Сербіі пры Мілошавічы, для нас заўсёды былі арыенцірамі заходнія ідэалы свабоды і дэмакратыі. Мы ніколі не прытрымліваліся радыкальных поглядаў, усе найбольш вядомыя палітыкі нашай краіны выступалі за ўступленне краіны ў ЕЗ і НАТА. Вуліцы ў Косава названыя ў гонар Біла Клінтана і Тоні Блэра. Самы цяжкі перыяд, які мы перажылі, быў у 90-ыя гады. Іх кульмінацыяй сталі натаўскія бамбаванні Сербіі, якія пачаліся для таго, каб прадухіліць генацыд. Пасля вызвалення мы ўжо ведалі, што атрымаем сваю дзяржаву. Для нас было важным заставацца верным каштоўнасцям адкрытага грамадства і атрымаць падтрымку Захаду ў нашай справе.