«Заўсёды цягнула ў шахту»
- 3.11.2026, 21:44
Беларус 17 гадоў адпрацаваў на «Беларуськаліі», а цяпер здабывае вугаль у Польшчы.
Кожны рабочы дзень Аляксандр (імя зменена) спускаецца ў шахту і сем з паловай гадзін праводзіць пад зямлёй. Апошнія чатыры гады былы супрацоўнік «Беларуськалія» працуе на польскай вугальнай шахце. Аляксандр расказаў Most, як знайшоў працу па спецыяльнасці ў Польшчы, чым адрозніваюцца шахты ў дзвюх краінах і колькі зарабляюць польскія шахцёры.
Аляксандр скончыў Салігорскі горна-хімічны тэхнікум. Працоўны шлях у шахце быў яго марай, таму пасля вучобы ён уладкаваўся на «Беларуськалій». Там ён адпрацаваў 17 гадоў машыністам гарназдабыўных машын і праходчага камбайна. Займаўся здабычай руды, перасоўваў секцыі гідрамеханізаванага комплексу і абслугоўваў абсталяванне.
У лістападзе 2020 года, падчас пратэстаў, Аляксандр далучыўся да стачкі. Пазней яго звольнілі за «прагулы».
— У той час ужо пачалі саджаць, потым з’явілася інфармацыя, што прыйдуць і за астатнімі. У выніку прынялі рашэнне, што лепш за мяжой і здаровым, чым дома і сядзець у турме, — распавядае мужчына.
Так беларускі шахцёр апынуўся ў Польшчы.
«Заўсёды цягнула ў шахту»
Першы час Аляксандр выконваў у Польшчы электрамантажныя працы. Але неўзабаве пачаў шукаць працу па спецыяльнасці. Прызнаецца, што яго «заўсёды цягнула ў шахту». Ён жыў у Сілезіі — рэгіёне з развітай вугальнай прамысловасцю. Спачатку ўладкаваўся ў кампанію, якая займалася мантажом і дэмантажом гідрамеханізаваных комплексаў. Потым пачаў дасылаць рэзюмэ на больш буйныя прадпрыемствы, у тым ліку на працы ў шахтах.
Адна з іх запрасіла Аляксандра. Там мужчына адпрацаваў пэўны час, а затым прайшоў субяседаванне ў Польскую гарназдабыўную групу.
— Я прыехаў на субяседаванне, іх усё задаволіла, і яны запрасілі мяне на працу. Пры ўладкаванні ўлічвалі курсы, якія я праходзіў на папярэдніх працоўных месцах. Але галоўнымі перавагамі сталі мой стаж і досвед. Ну і, улічваючы, што праца небяспечная, важна ведаць польскую мову, каб камунікаваць з калегамі і хутка рэагаваць. На той момант узровень польскай у мяне ўжо быў добры.
Акрамя таго, успамінае Аляксандр, у той час маладыя людзі неахвотна ішлі працаваць у шахты.
— Мяне, можна сказаць, пашанцавала, што я трапіў у такі момант. Моладзь не хоча ісці ў шахты, бо яны закрываюцца. Людзі не бачаць будучыні ў гэтай прафесіі. Вугальныя шахты закрываюць у сувязі з Зялёным курсам Еўразвязу (экалагічная палітыка ЕС. — Заўв.).
Як праходзіць рабочая змена
Аляксандр жыве ў Тыхах, а працуе ў Лазіска-Гурне. Кожны дзень мужчыну даводзіцца праязджаць каля 20 кіламетраў у адзін бок. Яго рабочая змена доўжыцца сем з паловай гадзін — ад спуску пад зямлю да выхаду на паверхню.
Спачатку шахцёры пераапранаюцца і спускаюцца на глыбіню каля 600 метраў. Там садзяцца ў спецыяльныя падземныя цягнікі. Яны давозяць работнікаў да месца, адкуль кожны накіроўваецца на свой участак. Да працоўнага комплексу Аляксандр з брыгадай дабіраецца на падвесных вагончыках. На месцы брыгадзір і зменны майстар размеркоўваюць заданні. Усе працуюць на адным участку, але ў кожнага свае абавязкі.
Аляксандр звычайна кіруе камбайнам або працуе з гідраўлічным мацаваннем.
— Гэта гідраўлічная прылада, якая падтрымлівае кроўлю ў лаве і абараняе работнікаў ад абвалу пароды. Яна патрэбна, каб людзей не заваліла і каб можна было бяспечна перасоўвацца і працаваць камбайну, — тлумачыць мужчына.
Спецадзенне і абутак работнікам выдае прадпрыемства. У іх ёсць спецыяльны дадатак, дзе можна паглядзець, калі належыць новае спецадзенне.
«Асабліва заўважная розніца ў стаўленні да тэхнікі бяспекі»
На «Беларуськаліі» Аляксандр здабываў калійную руду, у Польшчы — каменны вугаль. Таму ўмовы пад зямлёй адрозніваюцца. Іншай, кажа мужчына, аказалася і арганізацыя працы.
— Недзе свае плюсы, недзе свае мінусы. Але ў прынцыпе мяне ўсё задавальняе. Асабліва заўважная розніца ў стаўленні да тэхнікі бяспекі. У Беларусі работнікі асцерагаліся праверак. Баяліся, што інспектар па тэхніцы бяспекі прыйдзе, пачне цябе пужаць, маўляў, экзамен не здамо і гэтак далей.
У польскай шахце праверкі таксама праводзяць. Спецыялісты спускаюцца пад зямлю, аглядаюць рабочыя месцы.
— Калі дзесьці трэба нешта выправіць, кажуць спакойна, і з боку кіраўніцтва не адчуваецца ніякага ціску.
Колькі плацяць і калі можна выйсці на пенсію
У Польшчы, распавядае Аляксандр, шахцёры могуць выйсці на пенсію пасля 25 гадоў працы пад зямлёй на поўнай стаўцы.
Што да зарплаты, то розніца невялікая. Аляксандр кажа, што ў сярэднім польскі шахцёр атрымлівае каля 6 тыс. злотых (каля 1500 долараў). На «Беларуськаліі» Аляксандр зарабляў каля 2 тыс. долараў.
— У Беларусі была крыху іншая сістэма аплаты. Там пастаянна было «давай, давай», заўсёды ганялі работнікаў, каб усё было хутчэй, а тут робім усё спакойна. Галоўнае — каб бяспечна. Ніхто не пужае прэміяй…
У калектыве Аляксандра няма іншых беларусаў і ўкраінцаў. У першы месяц калегі цікавіліся яго гісторыяй: пыталіся, чаму ён прыехаў у Польшчу і дзе раней працаваў.
— З цягам часу цікавасць знікла, і цяпер я звычайны шараговы работнік, — кажа Аляксандр.
Вяртацца на «Беларуськалій» мужчына не плануе. Нават калі сітуацыя ў Беларусі зменіцца, рашэнне будзе залежаць не толькі ад яго.
— Тут ужо больш пытанне ў дзецях. Яны інтэграваліся ў грамадства, і для дзяцей тут больш магчымасцяў, чым у Беларусі, — кажа Аляксандр.