«Пры куплі жылля ў Беларусі рэдка хто цікавіцца, ці ёсць у двары дрэвы»

• 14.06.2026, 10:30

Экспертка распавяла, чым адрозніваецца беларускі рынак нерухомасці ад польскага.

Як колькасць раслін паказвае на эканамічную сітуацыю ў краіне. Эколаг, экспертка Альянсу «Зялёная Беларусь» Ганна Скрыган у працяг інтэрв'ю «Салідарнасці» распавядае пра тое, чаму ў Беларусі высякаюць дрэвы, а ў Польшчы — захоўваюць.

Кожная кватэра з выглядам на лес каштуе даражэй, чым з выглядам на сцяну іншага дома

— У Польшчы даволі часта дарослыя дрэвы можна ўбачыць каля дамоў, у тым ліку новабудоў. Як гэта ўдаецца?

— Па-першае, калі дрэва пасаджана блізка да будынка, і ніхто не скаржыцца, яго ніхто не будзе чапаць, нягледзячы ні на якія змененыя нормы, — кажа Ганна Скрыган. — Больш за тое, нават калі там пачалася будоўля, дрэва, асабліва дарослае, будуць старацца захаваць, разумеючы, якую каштоўнасць яно ўяўляе. Разумеючы, што менавіта дарослае дрэва выконвае ўсе свае экалагічныя і санітарныя функцыі.

І, дарэчы, нават пасля звароту, што расліна, дапусцім, моцна зацяняе і камусьці перашкаджае, спачатку прадугледжаны працэс медыяцыі, то бок ніхто адразу не бяжыць да дрэва з пілай.

У любым выпадку людзей папярэджваюць: у лісце з мясцовых органаў улады тлумачаць, што адбываецца і чаму.

Па-другое, многае залежыць ад праектавальніка. Калі ён знаёміцца з участкам для будучай забудовы, ён бачыць дрэвы і прымае рашэнне, высекчы іх ці не.

Пры гэтым ён ведае, што кожнае наяўнае дрэва ў праекце істотна павялічыць кошт продажу будучага аб’екта. Кожная кватэра з выглядам на лес каштуе даражэй, чым з выглядам на сцяну іншага дома.

Розніцу коштаў паводле гэтага крытэрыя можна ўбачыць нават у аб’явах аб арэндзе. Напрыклад, тут прынята паказваць на фота не толькі саму кватэру, але і выгляд з вокнаў.

У нас жа, наадварот, ідуць самым простым шляхам. Вядома, прасцей будаваць, калі перад табой роўная пляцоўка. Таму на ёй стараюцца прыбраць усё — і будынкі, і расліны.

Яшчэ адзін немалаважны фактар у тым, што ў нас нізкі кошт знішчэння дрэў. Высекчы векавое дрэва абыходзіцца ў капейкі.

А ў Польшчы такія дрэвы маюць велізарную каштоўнасць — і ў прамым, і ў грашовым эквіваленце. Адпаведна, выдаленне дрэў цягне за сабой істотнае падаражанне праекта.

У Беларусі па-ранейшаму захоўваецца тэндэнцыя будаваць «чалавейнікі» з пустымі прасторамі паміж імі. І, будзем шчырыя, суадносіны дастатку і кошту жылля не дазваляюць большасці беларусаў выбіраць.

Атрымліваецца, што, з аднаго боку, праектавальнікі і будаўнікі не гатовыя плаціць больш, каб захоўваць дрэвы, а з другога — і жыхары таксама не гатовыя аддаваць больш грошай за кватэры.

То-бок гэта не асноўнае пытанне, якое паўстае пры куплі жылля ў Беларусі. Рэдка хто думае, ці ёсць там у дворыку дрэвы і на што выходзяць вокны. Мы найперш глядзім на цану і думаем, ці можам дазволіць сабе гэтую кватэру.

Калі мы хочам векавыя дрэвы ў дварах

— Атрымліваецца, па колькасці дрэў можна меркаваць пра эканамічны ўзровень развіцця краіны?

— Высокі ўзровень экалагічнай свядомасці азначае, што чалавек гатовы дадаткова плаціць за пэўную якасць навакольнага асяроддзя.

Калі мы кажам пра ўстойлівае развіццё, гэта ў тым ліку разуменне таго, што мы нібыта бярэм прыроду ў доўг у нашых дзяцей. І мы павінны вярнуць яе ім у максімальна добрым стане. Каб яны не разбіраліся з праблемамі, якія мы ім стварылі.

У такім кантэксце, вядома, тое, што мы захоўваем дрэва з гісторыяй і разумеем, навошта яно патрэбна, і не зважаем на тое, што яно ўскладняе выкананне работ на будаўнічай пляцоўцы, сведчыць пра пэўны ўзровень экалагічнай свядомасці ў грамадстве.

Ну і, улічваючы, што захаванасць дрэў у горадзе — гэта дадатковыя выдаткі, гэта відавочна даражэй, чым карыстацца прынцыпам «увесь свет да падмурка, а потым…», дык, вядома, колькасць раслін ускосна паказвае на эканамічную сітуацыю ў краіне.

Цікава, што ў свой час у Беларусі для абласных цэнтраў былі зробленыя Схемы азелянёных тэрыторый. Яны ствараліся як базы даных тэрыторый агульнага карыстання: паркаў, сквераў, бульвараў, лясапаркаў.

Напрыклад, у 2020 годзе такую Схему рабілі для Магілёва, і ў нас нават раіліся з жыхарамі, што туды ўносіць, якія месцы для іх асабліва значныя.

Пры складанні Схем меркавалася выконваць канцэпцыю горада, калі з любога раёна на працягу 15 хвілін хады можна трапіць у нейкую зялёную зону. Тыя, хто цяпер жывуць у Польшчы, абсалютна ў любым горадзе разумеюць, наколькі гэта важна і зручна.

Адна з мэтаў гэтых Схем — прадугледзець, што пазначаныя месцы абароненыя ад трансфармацыі ў жылую забудову або высечкі.

Цяжка сказаць, ці працуюць гэтыя Схемы цяпер. Ідэя сама па сабе была добрая, але пры гэтым мы бачым, што высечкі дрэў усё адно працягваюцца.

— Чаму, як вы думаеце, многія беларускія чыноўнікі настолькі абыякавыя да пытанняў аховы прыроды?

— У Беларусі чыноўнікам прасцей не рабіць, чым рабіць. Калі робіш, можаш атрымаць па шапцы. Ім прасцей дакладна выконваць указанні зверху, разумеючы, што ініцыятыва караецца.

І другі немалаважны фактар: нашых чыноўнікаў не абіраюць, а прызначаюць. Яны не зацікаўленыя ў тым, каб наладжваць кантакт з мясцовымі жыхарамі, бо гэта ніяк не ўплывае на іхнюю працу.

Іх прэміі ніяк не залежаць ад таго, як яны ўзаемадзейнічаюць з людзьмі. То-бок тут мы зноў упіраемся ў мясцовае самакіраванне.

Калі мы хочам векавыя дрэвы ў дварах, пачынаць трэба з галоўнага: чыноўнікі павінны несці адказнасць за свае рашэнні. А ўсе іх дзеянні павінны быць падсправаздачныя і празрыстыя для мясцовых жыхароў.