The Guardian: Як Пуцін хоча выкарыстаць Беларусь
- 18.06.2026, 9:50
Крэмль стварае новы тып выкліку для Еўропы.
Украіна ўзмацняе абарону на мяжы з Беларуссю з-за занепакоенасці, што Расія паступова ўцягвае рэжым Аляксандра Лукашэнкі ў сваю вайну. Пакуль прыкмет падрыхтоўкі новага наступу з беларускай тэрыторыі няма, аднак у Кіеве лічаць, што Масква можа выкарыстоўваць Беларусь як пляцдарм для ўзмацнення ціску на Украіну і Еўропу. Пра гэта гаворыцца ў матэрыяле The Guardian.
Выданне нагадала, што раней прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі заяўляў пра «незвычайную актыўнасць» на беларускім напрамку. Таксама ў СМІ з'яўляліся паведамленні пра тое, што Беларусь пашырае інфраструктуру, здольную падтрымліваць расійскія аперацыі. Ідзецца пра лагістычныя маршруты, палігоны для вучэнняў, камунікацыйную і назіральную інфраструктуру, якая дапамагае расійскім ударам беспілотнікамі па Украіне.
Чыноўнікі падкрэсліваюць, што на дадзены момант няма доказаў таго, што расійскія войскі або беларуская армія сканцэнтроўваюць буйныя групоўкі ля мяжы для ўварвання ва Украіну. Разам з тым непакой украінскіх і еўрапейскіх чыноўнікаў выклікае тое, што Масква ўсё шчыльней інтэгруе Мінск у свае ваенныя намаганні, у прыватнасці праз сумесныя ядзерныя вучэнні, якія адбыліся раней сёлета.
Сярод тых, хто выказваў заклапочанасць намерамі Беларусі, ёсць былы міністр замежных спраў Украіны Дзмітры Кулеба. У адным з інтэрв'ю ён заявіў, што дзеянні Лукашэнкі сёння адрозніваюцца ад яго паводзінаў у 2022 годзе, калі ён дазволіў выкарыстоўваць сваю тэрыторыю для расійскага ўварвання.
«Я не кажу, што наступ пачнецца заўтра. Я кажу, што бачу нешта іншае. Шэраг падзей, якія даюць падставы меркаваць, што Лукашэнка рыхтуецца да вайны», — сказаў Кулеба.
Што азначае рыторыка Лукашэнкі
Іншыя эксперты таксама звяртаюць увагу на ўзмацненне прарасійскай рыторыкі ў Беларусі, нягледзячы на тое, што вайна Масквы супраць Украіны ўсё больш заходзіць у тупік.
«Расія знаходзіцца ў стратэгічным тупіку. Расія сутыкаецца з сур'ёзнымі праблемамі на фронце, таму што мы пачынаем выйграваць гэтую вайну. Выкарыстанне Лукашэнкам такіх наратываў і прапаганды — гэта спроба неяк растлумачыць і апраўдаць гэтую сітуацыю. А Пуцін цісне на Лукашэнку, патрабуючы больш цеснага супрацоўніцтва і больш глыбокага ўцягвання яго ваеннай сістэмы ў вайну супраць Украіны, таму Лукашэнка спрабуе растлумачыць гэта сваёй аўдыторыі», — заявіў украінскі палітык і палітолаг Максім Плешка.
У той жа час іншыя аналітыкі, у прыватнасці дырэктар Інстытута сусветнай палітыкі Яўген Магда, вельмі скептычна ставяцца да магчымасці таго, што Лукашэнка адважыцца задзейнічаць беларускія войскі на падтрымку Масквы.
Пры гэтым, адзначае выданне, калі сярод экспертаў ва Украіне і за яе межамі і існуе шырокі кансэнсус, дык ён у тым, што Масква, сутыкнуўшыся з усё больш глыбокім тупіком на цяперашнім фронце, можа выкарыстоўваць Беларусь для пагрозы пашырэння геаграфіі канфлікту не толькі супраць Украіны, але і патэнцыйна ў больш шырокім еўрапейскім кантэксце.
Што бачаць вайскоўцы
Журналісты выдання пабывалі на украінска-беларускай мяжы ў Чарнігаўскай вобласці ў населеных пунктах, якія ў 2022 годзе некалькі месяцаў знаходзіліся пад расійскай акупацыяй. Цяпер там, паводле іх слоў, уздоўж вузкай дарогі да мяжы рабочыя ўсталёўваюць спіралі калючага дроту, а экскаватар рыць новыя супрацьтанкавыя загароды.
«Ні для каго не сакрэт, што Беларусь была пляцдармам для ўварвання ў 2022 годзе, таму даверу да Беларусі няма. Мы чулі шмат заяваў Лукашэнкі. Мы бачым сумесныя вучэнні, у тым ліку ядзерныя. Мы павінны быць гатовыя да любога сцэнару. Таму штодзень узводзім умацаванні. Улічваючы мясцовы ландшафт і тое, што мы ўжо зрабілі, на мой погляд, танкам, тэхніцы і пяхоце было б амаль немагчыма прасоўвацца тут. Усё было б знішчана», — сказаў маёр Дзяржаўнай памежнай службы Украіны з пазыўным Нісан.
Па словах Нісана, ніякіх прыкмет нарошчвання войскаў няма. Затое наяўныя даныя сведчаць, што Крэмль імкнецца яшчэ больш актыўна выкарыстоўваць ключавы паветраны калідор праз мяжу для нанесення удараў па Украіне.
«Мы назіраем павелічэнне колькасці разведвальных беспілотнікаў, якія ляцяць з Бранскай вобласці [Расіі праз Беларусь ва Украіну], каб збіраць звесткі пра нашы войскі», — сказаў Нісан.
Мясцовыя жыхары ўжо сталі экспертамі па дронах
Гэтыя тэндэнцыі заўважылі і мясцовыя жыхары. У краме вёскі Новыя Ярылавічы, размешчанай у пяці кіламетрах ад мяжы і з насельніцтвам каля 300 жыхароў, 55‑гадовая Наталля Ланна і 57‑гадовая Святлана Сотвікава распавялі журналістам, што бачаць расійскія дроны штодня.
«Учора ўвечары над намі праляцелі 16 дронаў, па два ў групе. Часам яны ляцяць так нізка над вёскай, на вышыні прыкладна 20 метраў, што здаецца, быццам я магла б злавіць іх рукамі», — кажа Наталля.
Паводле слоў Святланы, мясцовыя жыхары ўжо могуць адрозніваць ударныя дроны ад разведвальных. Яна кажа, што ў разведвальнага дрона «Гербера» іншы гук і іншы колер, і ён кружыць над мясцовасцю.
Іншы тып выкліку
На думку некаторых аналітыкаў, менавіта тое, што бачаць мясцовыя жыхары і вайскоўцы на мяжы, і адлюстроўвае сапраўдную сутнасць рызыкі: не раптоўнае адкрыццё Масквой новага фронту, а паступовае пашырэнне маштабаў расійскай дзейнасці з удзелам Беларусі.
«Для еўрапейскіх палітыкаў апошнія падзеі ў Беларусі ствараюць іншы тып выкліку. Гэта замацоўвае за Беларуссю гібрыдную ролю, якая не дасягае статусу паўнавартаснай саўдзельніцы вайны, але ў той жа час паглыбляе ўскосны ўдзел краіны ў расійскай агрэсіі. Для Крэмля такі падыход мае сэнс. Урэшце рэшт, Беларусь больш карысная Маскве як стабільная тылавая база падтрымкі, чым як нестабільны саюзнік на полі бою», — напісала беларуская журналістка Ганна Любакова у нядаўнім дакладзе для Atlantic Council.
На думку журналісткі, па меры таго як Беларусь усё глыбей інтэгруецца ў ваенныя намаганні Расіі, інцыдэнты, звязаныя з яе тэрыторыяй — хай гэта будзе актыўнасць беспілотнікаў, парушэнне паветранай прасторы або іншыя формы ціску — «верагодна, будуць станавіцца ўсё часцейшымі і ўсё больш складанымі для інтэрпрэтацыі».